Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της ημερίδας με τίτλο «Πρόληψη του καρκίνου, με έμφαση στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας», που διοργάνωσαν το Ινστιτούτο Γ.Ν Παπανικολάου, σε συνεργασία με την Π. Ε. Εύβοιας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, τον Δήμο Χαλκιδέων, τον Δήμο Κύμης - Αλιβερίου, την 5η Υγειονομική Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας- Θεσσαλίας, τον Ιατρικό Σύλλογο Ευβοίας και το Γενικό Νοσοκομείο Χαλκίδας, στην Χαλκίδα.

Περίπου 9 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από καρκίνο κάθε χρόνο, από τους οποίους τα 4 εκατομμύρια αφορούν στις ηλικίες 30 έως 69 ετών. Εάν δεν πάρουμε μέτρα, εκτιμάται ότι ο αριθμός  θα αυξηθεί σε πάνω από 14 εκατομμύρια στα επόμενα δέκα χρόνια. Το μεγαλύτερο όπλο που διαθέτουμε είναι η πρόληψη και ο ισχυρότερος σύμμαχός μας είναι η επιστήμη.

Σύμφωνα με τον κο Ευστράτιο Πατσούρη, καθηγητή Παθολογικής – Ανατομικής, ΕΚΠΑ, πρόεδρο του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Γ.Ν Παπανικολάου, τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί εκπληκτικές πρόοδοι διεθνώς, τις οποίες, αν μας έλεγαν μερικά χρόνια πριν, θα τις θεωρούσαμε επιστημονική φαντασία.

«Από τη στιγμή που η μοριακή πληροφορία, η πληροφορία, δηλαδή, λειτουργίας και διαταραχών σε κάθε κύτταρο, έχει μπει στην καθημερινή κλινική πράξη, έχει ανατείλει, πια, διεθνώς μία νέα εποχή στην Ιατρική και σε επίπεδο πρόληψης, αλλά και σε επίπεδο διάγνωσης, πρόγνωσης και θεραπείας. Είναι η λεγόμενη εποχή της εξατομικευμένης Ιατρικής και της  στοχευμένης θεραπείας».

«Η εισαγωγή και η εφαρμογή της Μοριακής Βιολογίας στη διερεύνηση των νεοπλασμάτων έχει τρεις σκοπούς: να υποβοηθήσει τη διάγνωση, να προβλέψει την ανταπόκριση στη στοχευμένη θεραπεία και να αναδείξει τις ομάδες αυτές που έχουν ανάγκη πρόληψης, ιδίως στους καρκίνους εκείνους που εξαρτώνται από τους ογκογόνους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και κυρίως στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας», σημείωσε ο κος Ιωάννης Παναγιωτίδης, καθηγητής Παθολογικής Ανατομικής, δ/ντης Β΄Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ με έδρα το ΠΓΝ Αττικό.

Πρωτογενής πρόληψη

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας μπορούμε να προλάβουμε το 50% των πιο συχνών καρκίνων με αλλαγές στον τρόπο ζωής μας.

«Ο καρκίνος είναι δυνατόν να σταματήσει πριν ακόμη ξεκινήσει, ακόμη να μην εμφανισθεί ποτέ. Και αυτό το επιτυγχάνουμε ακολουθώντας τον σωστό τρόπο ζωής, κυρίως τη σωστή διατροφή, την κίνηση και άθληση, την αποφυγή παχυσαρκίας και την αποφυγή βλαβερών συνηθειών», ανέφερε ο κος Μιλτιάδης Χατζηγιαννάκης, ιατρός και πρώην δήμαρχος Σκύρου, τονίζοντας τη σημασία της πρωτογενούς πρόληψης.

Οι πιο σημαντικοί αιτιολογικοί παράγοντες του καρκίνου είναι η διατροφή και το κάπνισμα και ακολουθούν οι υπόλοιποι.

Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που παρουσίασε η καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, κα Νατάσσα Μπαρμπούνη, 1 στους 2 Έλληνες δεν τρώει φρούτα και λαχανικά καθημερινά, 1 στους 2 από 20 ετών και άνω είναι ανενεργός, 1-2 στους 5 καπνίζει και 1 στους 20, από 15 ετών και άνω, καταναλώνει καθημερινά αλκοόλ.

«Όσον αφορά στην κατανάλωση αλκοόλ το πρόβλημα δεν είναι τόσο έντονο όσο στην υπόλοιπη Ευρώπη, είμαστε, όμως, πρωταθλητές στην απουσία φυσικής δραστηριότητας», τόνισε η κα Μπαρμπούνη.

Η σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να εφαρμοστεί είτε σε ατομικό επίπεδο, είτε σε μαζικό.

Όπως τόνισε ο κος Γεώργιος Ραχιώτης, Επίκουρος καθηγητής Επιδημιολογίας και Επαγγελματικής Υγιεινής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, στην Ελλάδα, παρότι έχουν σημειωθεί κάποιες σημαντικές πρόοδοι στην εφαρμογή του προσυμπτωματικού ελέγχου, η κάλυψη του ελληνικού πληθυσμού δεν είναι ακόμα ικανοποιητική και χρειάζεται εκπαίδευση τόσο του πληθυσμού, όσο και των επαγγελματιών υγείας.

«Μια σημαντική έλλειψη, η οποία είναι γνωστή στην πολιτική ηγεσία, αλλά θα πρέπει να διευθετηθεί σε συνεργασία με τις αντίστοιχες επιστημονικές εταιρίες, είναι η εκπόνηση Εθνικών Κατευθυντήριων Οδηγιών για τη δευτερογενή πρόληψη, τις οποίες θα ακολουθεί όλο το ιατρικό σώμα».

Ειδικά όσον αφορά στον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, όπως ανέφερε ο κος Ιωάννης Τριγώνης, MRCP, PhD, παθολόγος – ογκολόγος στο Γ.Ν. Χαλκίδας, οι εγκεκριμένες μέθοδοι είναι η ανίχνευση αιμοσφαιρίνης κοπράνων και ο ανατομικός έλεγχος, ο οποίος περιλαμβάνει κωλονοσκόπηση ή εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση. 

Λιγότερο επεμβατικές μέθοδοι ελέγχου του παχέος εντέρου είναι η εικονική κωλονοσκόπηση και ο βαριούχος υποκλυσμός. Ο έλεγχος του παχέος εντέρου πρέπει να ξεκινάει από την ηλικία των 50 ετών στα άτομα με μέσο κίνδυνο, όταν υπάρχει ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό θα πρέπει να ξεκινάει από τα 40, ενώ όταν υπάρχουν συγκεκριμένα σύνδρομα που αυξάνουν τον κίνδυνο, πολύ νωρίτερα.

Στον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού αναφέρθηκε μεταξύ άλλων η κα  Άννα Ηρακλέους, διευθύντρια Μαιευτικής και Γυναικολογίας στο Γ.Ν. Χαλκίδας, τονίζοντας ότι  οι γυναίκες θα πρέπει να κάνουν μία μαστογραφία αναφοράς στα 35 έτη και από την ηλικία των 40 να υποβάλλονται στην εξέταση ανά έτος ή διετία, ανάλογα με τις οδηγίες του γιατρού τους, ενώ από 50 ετών και άνω κάθε έτος. Οι γυναίκες υψηλού κινδύνου, ωστόσο, θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο 5-10 έτη νωρίτερα.