Δραματικές είναι οι επιπτώσεις στα συστήματα υγείας από την μη συμμόρφωση των ασθενών στις θεραπείες τους.

Το ετήσιο κόστος της ελλιπούς συμμόρφωσης κάθε ασθενή με μία ή παραπάνω χρόνιες παθήσεις ξεκινά από τα 5.271 δολ. για να φτάσει ανά περίπτωση μέχρι και τις 52.341 δολ.
Μόνο για τις καρδιακές παθήσεις το κόστος κυμαίνεται από 3.347 - 19.472 δολ.,  για την ψυχική υγεία από 3.252 - 19.363 δολ. και για το διαβήτη από 2.741 - 9.819 δολ.

Η διαπίστωση αυτή προέκυψε από συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα και την οποία παρέθεσε η Οικονομολόγος Υγείας της Pfizer Hellas Νάντια Μπουμπουχαιροπούλου, σε εκδήλωση για το οικονομικό φορτίο της ελλιπούς φαρμακευτικής συμμόρφωσης από ασθενείς με χρόνιες παθήσεις. 

Επεσήμανε ότι η ελλιπής συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στις κλινικές εκβάσεις όσο και σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα συστήματα υγείας.
Όπως έχει διαπιστωθεί, η ελλιπής συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή, αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους νοσηλείας, με αποτέλεσμα στις Η.Π.Α. να αυξάνονται οι υγειονομικές δαπάνες κατά 100-300 δισ. δολ. απορροφώντας το 3-10% των συνολικών δαπανών υγείας. Αντίστοιχα στην Ευρώπη, η χαμηλή συμμόρφωση "κοστίζει" ετησίως 194.500 θανάτους και 125 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 9,6% του συνόλου των δαπανών υγείας. 

Η κ. Μπουμπουχαιροπούλου στάθηκε επίσης στην αλλαγή του επιδημιολογικού προφίλ του πληθυσμού, παρατηρώντας ότι πλέον, τα χρόνια νοσήματα "χτυπούν την πόρτα" και των νεώτερων, παραγωγικών ηλικιών. Συγκεκριμένα, στις ηλικίες 25-34 ετών, ένας στους τέσσερις πάσχει από κάποιο χρόνιο νόσημα, στις ηλικίες 35-44 ένας στους τρείς, μεταξύ 45-54 ετών ένας στους δύο, ενώ από 55-64 ετών χρονίως πάσχοντες είναι οι δύο στους τρεις.

Οι παθήσεις αυτές ευθύνονται για μείωση της παραγωγικότητας, επιβαρύνοντας τα συστήματα υγείας, ενώ το έμμεσο κόστος τους, έχει υπολογιστεί στα 50 δισ. ευρώ στη Μ. Βρετανία, τα 75 δισ. ευρώ τη Γερμανία και τα 13 δισ. ευρώ στην Ολλανδία. Μόνο το έμμεσο κόστος λοιπόν, είναι ιδιαίτερα υψηλό, αν αναλογιστεί κανείς ότι το σύνολο των δαπανών υγείας στη χώρα μας, φτάνει τα 14,6 δισ. ευρώ.

Αντίστοιχα, για κάθε ένα ευρώ θεραπείας με υψηλή συμμόρφωση, τα συστήματα υγείας εξοικονομούν 7 ευρώ για το διαβήτη, 4 ευρώ για την υπέρταση και 5 ευρώ για την υπερχοληστερολαιμία.

Οι συνταγές
Από την πλευρά του, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας του Ε.Κ.Π.Α και Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας κ. Κωνσταντίνος Τσιούφης, επεσήμανε ότι για κάθε 100 συνταγογραφήσεις:

  • το 30-50% δεν φτάνει ποτέ στο φαρμακείο
  • το 34-52% εκτελείται αλλά δεν παραλαμβάνεται ποτέ,
  • το 70-75% δεν λαμβάνεται όπως έχει συνταγογραφηθεί και 
  • το 80-85% δεν επαναλαμβάνεται όπως έχει συνταγογραφηθεί.

Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι:

  • Η μη φαρμακευτική συμμόρφωση ευθύνεται για περίπου 30-50% των αποτυχημένων θεραπειών και για 125.000 θανάτους ετησίως 
  • Η μη συμμόρφωση στις στατίνες  αύξησε τον σχετικό κίνδυνο θνητότητας (από ~12% σε ~25%) 
  • Η μη συμμόρφωση σε καρδιοπροστατευτικά φάρμακα  αύξησε τον κίνδυνο νοσηλείας καρδιαγγειακής αιτιολογίας (10% σε 40%) και θνητότητας (50% σε 80%)   
  • Η ελλιπής συμμόρφωση στα φάρμακα για την καρδιακή ανεπάρκεια αύξησαν τον αριθμό των επειγόντων επισκέψεων στα νοσοκομεία, καρδιαγγειακής αιτιολογίας

Επίσης, σε μετα-ανάλυση δεδομένων για 376.162 ασθενείς από 20 μελέτες σχετικά με τη συχνότητα επανάληψης συνταγής, ελέγχθηκαν κατηγορίες φαρμάκων: ασπιρίνη, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης, αναστολείς υποδοχέα αγγειοτασίνης, βήτα-αναστολείς, αποκλειστές των διαύλων ασβεστίου, θειαζίδη, στατίνες. Διαπιστώθηκε ότι έπειτα από 24 μήνες, η συμμόρφωση ήταν 57% (50% στην πρωτογενή και 66% στη δευτερογενή πρόληψη), καθώς επίσης και ότι η συμμόρφωση μειώνεται κατά 0,15% μονάδες / μήνα.

Η μη συμμόρφωση δεν αφορά την παντελή παράλειψη της θεραπείας, αλλά και την ελλιπή χρήση των φαρμάκων, ανάλογα με τον ασθενή.

Στην Ελλάδα, μελέτη σε υπερτασικούς ασθενείς σε Ειδική Μονάδα Υπέρτασης, τα ποσοστά φαρμακευτικής συμμόρφωσης έφτασαν το 80%, ποσοστό ικανοποιητικό.
"Οι παρεμβάσεις για την ενίσχυση της Φαρμακευτικής Συμμόρφωσης θα πρέπει να θεωρούνται αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπευτικής προσέγγισης στους υπερτασικούς ασθενείς" τόνισε ο κ. Τσιούφης και συνέχισε: "Απαιτείται όμως, συνεργασία από όλους τους εμπλεκόμενους, τόσο τους ιατρούς όσο και το Σύστημα Υγείας, προκειμένου να αναγνωριστούν οι πεποιθήσεις των ασθενών, οι τυχόν ελλείψεις στην κατανόηση της αγωγής τους και βέβαια προκειμένου να έχουν τη σωστή ενημέρωση πάνω στα ζητήματα της συμμόρφωσης".

Εκστρατεία συμμόρφωσης
Οι παραπάνω ανακοινώσεις έγιναν στη διάρκεια εκδήλωσης, με αφορμή νέα ενημερωτική εκστρατεία της Pfizer Hellas για τη Φαρμακευτική Συμμόρφωση, με τίτλο «Συνταγή για μια καλύτερη ζωή».

Στόχος της εκστρατείας είναι η ενίσχυση των προσπαθειών για την ορθή ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού αλλά και όλων των ενδιαφερομένων μερών για τα πολλαπλά οφέλη της Φαρμακευτικής Συμμόρφωσης, τόσο για την υγεία και την ποιότητα της ζωής των ασθενών, όσο και για το Σύστημα Υγείας, μέσω της μείωσης του κόστους περίθαλψης και την αποφυγή νοσηλειών.

O Medical Lead του Τμήματος Essential Health της Pfizer Hellas κ. Βασίλης Γραμμέλης, δήλωσε ότι «Με δεδομένο ότι κάθε ιατρική συνταγή, αλλά και συμβουλή, προς τον ασθενή αποσκοπεί στην εξασφάλιση των επιθυμητών κλινικών αποτελεσμάτων, είναι πολύ σημαντικό ο ασθενής να συμφωνήσει με τον γιατρό του σε όλα τα απαραίτητα βήματα και ενέργειες. 

Ειδικά, μάλιστα, για τους ασθενείς με χρόνιες παθήσεις, όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και η δυσλιπιδαιμία, η φαρμακευτική συμμόρφωση αποτελεί έναν από τους πλέον καθοριστικούς παράγοντες για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας που λαμβάνουν».