Διασφάλιση καθολικής πρόσβασης σε ποιοτική φροντίδα υγείας, διαφανή διακυβέρνηση του Συστήματος Υγείας μέσω σύγχρονης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης και βιώσιμη χρηματοδότηση του Συστήματος Υγείας, είναι οι τρεις άξονες της πολιτικής που πρόκειται να ακολουθήσει το υπουργείο Υγείας, σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Υγείας Ανδρέα Ξανθού στην ομιλία του για τις προγραμματικές δηλώσεις.

Ο κ. Ξανθός έκανε λόγο για "τομείς προνομιακής παρέμβασης μιας αριστερής κυβέρνησης εντός του Μνημονίου, όπως η προοδευτική μεταρρύθμιση στο φορολογικό σύστημα με δικαιότερη κατανομή βαρών και αναδιανομή του πλούτου, όπως η μεταρρύθμιση στο ΕΣΥ, την ΠΦΥ και την Ψυχική Υγεία, όπως η προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων, η ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας, οι θεσμικές αλλαγές για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, της διαπλοκής και του πελατειακού συστήματος", προσθέτοντας πως "Η ιστορική μας ευθύνη είναι να βγάλουμε την κοινωνία και τη χώρα από την κρίση με σχέδιο, όραμα και πολιτική αξιοπιστία. Και αυτό θα κάνουμε". 

Στην ομιλία του, ο υπουργός παρουσίασε τα προβλήματα που υπάρχουν σήμερα στο σύστημα περίθαλψης της χώρας, αλλά και στις περικοπές που έχουν προηγηθεί, παραδεχόμενος ότι το βάρος έχει μετακυλισθεί στους πολίτες και τονίζοντας ότι τη δημόσια περίθαλψη κρατούν ακόμη όρθια, οι εργαζόμενοι του συστήματος υγείας.

Ο αντίπαλος
Ως αντιπάλους, ο κ. Ξανθός έκρινε τα εκρηκτικά προβλήματα του Συστήματος Υγείας, το δημοσιονομικό πλαίσιο της συμφωνίας που συντηρεί τη λιτότητα, αλλά κυρίως τις αντιστάσεις ενός ολόκληρου συστήματος συμφερόντων συντηρούμενο από διαχρονικές παθογένειες και στρεβλώσεις της δημόσιας περίθαλψης , από κλίμα ανοχής στην προκλητή ζήτηση, σπατάλη, διαφθορά και εκμετάλλευση του αρρώστου, που διαχρονικά αποτελεί δομικό στοιχείο του ΕΣΥ και μηχανισμό πολιτικής συναλλαγής και συγκάλυψης ευθυνών. 

Και σημείωσε πως θα επιδιώξει το επόμενο διάστημα: 
1. Λειτουργική σταθεροποίηση του Συστήματος Υγείας με άμεση αύξηση του ορίου δαπανών κατά 150 εκ. ευρώ και επιτάχυνση των διαδικασιών για μια πρώτη αισθητή «ένεση» ανθρώπινου δυναμικού στο γερασμένο και κουρασμένο σύστημα Υγείας. 
2. «Ηθικοποίηση» του Συστήματος με ασφαλιστικές δικλείδες ποιότητας και αξιόπιστους ελεγκτικούς μηχανισμούς 
3. Αναδιοργάνωση του ΕΣΥ στη βάση των αρχών της καθολικότητας στην πρόσβαση, της ισότητας στη φροντίδα και της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

"Ειδικά στη νέα μνημονιακή περίοδο, οφείλουμε στον τομέα της Υγείας να δημιουργήσουμε αντιρροπιστικούς μηχανισμούς ανακούφισης των αδύναμων (υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων, μείωση συμμετοχής στο κόστος των εξετάσεων-φαρμάκων με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια) και ανακατανομής πόρων υπέρ της δημόσιας περίθαλψης", είπε χαρακτηριστικά, ανακοινώνοντας ότι η κυβέρνηση έχει εκπονήσει, ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων στο Σύστημα Υγείας, με την τεχνική υποστήριξη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Το πρόγραμμα αυτό που αποτελείται από 100 σημεία κινείται σε τρείς άξονες: 

α. Διασφάλιση καθολικής πρόσβασης σε ποιοτική φροντίδα υγείας 
•    Εξάλειψη ή περιορισμός εμποδίων πρόσβασης. Άμεσα θα υλοποιηθεί η δέσμευση για υγειονομική κάλυψη των ανασφάλιστων, με ειδικό βιβλιάριο και κάρτα υγείας που θα διασφαλίζει αξιόπιστη ιατρική παρακολούθηση, εργαστηριακές εξετάσεις, φαρμακευτική αγωγή, νοσηλεία και υγειονομικές παροχές. Μείωση των άμεσων και απευθείας ιδιωτικών πληρωμών κατά την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Εξασφάλιση ισοδύναμων μέτρων για το 5ευρω. 
•    Ανάπτυξη σε ορίζοντα τετραετίας ενός Εθνικού Δικτύου Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) σε όλη τη χώρα που θα βασίζεται στις αποκεντρωμένες μονάδες υγείας γειτονιάς, στα Κέντρα Υγείας αστικού και αγροτικού τύπου, στον οικογενειακό γιατρό με συγκεκριμένο πληθυσμό ευθύνης και στην διεπιστημονική ομάδα υγείας. Η ΠΦΥ αποτελεί μηχανισμό υπέρβασης της υγειονομικής κρίσης, αφού διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στο ΕΣΥ και ταυτόχρονα εισάγει την έννοια της ολοκληρωμένης φροντίδας τους, η οποία περιλαμβάνει την προαγωγή υγείας, πρόληψη, διενέργεια εμβολιασμών, προσυμπτωματικών ελέγχων, τακτική παρακολούθηση χρονίως πασχόντων, τη συνέχεια στη φροντίδα, αποθεραπεία και αποκατάσταση. Οι γιατροί και οι υπόλοιποι επαγγελματίες υγείας της ΠΦΥ προσφέρουν τις υπηρεσίες τους με βάση συμβόλαιο καθηκόντων και υποχρεώσεων, η εξέλιξη και παραμονή τους στο Εθνικό Δίκτυο ΠΦΥ κρίνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα με βάση συγκεκριμένους ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες καλής πρακτικής και αποτελεσματικής φροντίδας των πολιτών. 
•    Σε 1η φάση το δίκτυο της ΠΦΥ θα αναπτυχθεί σταδιακά σε 3-4 αστικές περιοχές της χώρας, σε συνεργασία με τις κοινωνικές δομές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Δημοτικά Ιατρεία, Βοήθεια στο Σπίτι, ΚΑΠΗ, ΚΗΦΗ) και με τη συνδρομή των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων. Στις περιοχές αυτές αναπτύσσονται παράλληλα Πρότυπα Κέντρα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στην ΠΦΥ, με τη στήριξη των οικείων πανεπιστημιακών τμημάτων και ερευνητικών ιδρυμάτων. Η στροφή στην ΠΦΥ μπορεί να αποτελέσει πραγματικά κορυφαία μεταρρυθμιστική τομή στο σύστημα υγείας, ενώ αποτελεί τη στρατηγική απάντηση στην ανάγκη επιστημονικά τεκμηριωμένης άσκησης της ιατρικής, ολιστικής και ποιοτικής φροντίδας του ασθενή και ελέγχου του κόστους περίθαλψης. Παράλληλα, λειτουργική αναβάθμιση και μετασχηματισμός των δομών του ΠΕΔΥ ως «δευτεροβάθμιων» μονάδων αναφοράς ΠΦΥ (Αστικά Κέντρα Υγείας) με εξειδικευμένες κλινικές και εργαστηριακές υπηρεσίες, με βέλτιστη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και των υποδομών, δίνοντας τη δυνατότητα επαναστελέχωσης τους και κάλυψης των τεράστιων κενών σε γιατρούς, ακόμα και σε βασικές ιατρικές ειδικότητες. 
•    Ρόλος για ένα ιδιωτικό τομέα με κανόνες και έλεγχο πάντα θα υπάρχει, με γνώμονα κυρίως την κάλυψη των πραγματικών κενών και ελλειμμάτων του δημόσιου συστήματος, αλλά και τη δυνατότητα αξιοπρεπούς επαγγελματικής προοπτικής για τους νέους γιατρούς και λοιπούς υγειονομικούς. 
•    Αναδιοργάνωση των δημόσιων νοσοκομείων με : 
1. Δημιουργία αυτόνομων Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών ( ΤΕΠ) - θέσπιση της εξειδίκευσης στην Επείγουσα Ιατρική- διασύνδεση ΤΕΠ-ΕΚΑΒ. 
2. Αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος των ραντεβού και της λειτουργίας των Τακτικών Εξωτερικών Ιατρείων, διαφανής λίστα χειρουργείου και διαχείρισης των κλινών ΜΕΘ με στόχο την ισότιμη, έγκαιρη και χωρίς συναλλαγές εξυπηρέτηση των ασθενών 
3. Διασφάλιση της λειτουργίας όλων των τμημάτων και κλινικών του ΕΣΥ και ειδικά των ΜΕΘ που χρειάζονται άμεση ενίσχυση για την ανάπτυξη κενών κλινών, αξιοποιώντας κάθε δυνατότητα γρήγορης στελέχωσής τους με γιατρούς και νοσηλευτές. 
4. Αναμόρφωση του συστήματος προμηθειών και της εφοδιαστικής αλυσίδας των νοσοκομείων 
5. Γραφεία δικαιωμάτων των ασθενών στα νοσοκομεία ικανά να παίζουν το ρόλο του «Συνήγορου του Ασθενή» 
6. Προώθηση μορφών κοινωνικής οικονομίας στον τομέα των υποστηρικτικών υπηρεσιών των νοσοκομείων
 7. Αυστηροποίηση και εκσυγχρονισμός του Πειθαρχικού Συστήματος για την αντιμετώπιση των φαινομένων ανομίας, διαπλοκής και διαφθοράς στην Υγεία και την εδραίωση ενός άλλου εργασιακού και κοινωνικού ήθους στο ΕΣΥ

•    Ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης με ανάπτυξη τομεοποιημένων, πρωτοβάθμιων και κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, με σεβασμό των ψυχικά ασθενών. Προώθηση της πρωτοβάθμιας φροντίδας ψυχικής υγείας με βάση το κοινοτικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών και την ανάπτυξη δικτύων, διασύνδεσή της με την ΠΦΥ, ανάπτυξη τμημάτων οξέων ψυχιατρικών περιστατικών στα Γενικά Νοσοκομεία, αξιολόγηση όλων των μονάδων ψυχικής υγείας δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, περαιτέρω ανάπτυξη και επέκταση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου. Διοικητική Μεταρρύθμιση του Συστήματος Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας με μετατόπιση του κέντρου βάρους λήψης αποφάσεων από την κεντρική διοίκηση (Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου) στις ΥΠΕ και στις σχεδιαζόμενες Τομεακές Διευθύνσεις Ψυχικής Υγείας (Το.ΔΙ.Ψ.Υ). Αναθεώρηση του νόμου για την ακούσια νοσηλεία για τη βελτίωση των συνθηκών νοσηλείας με έμφαση στην προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών και αναθεώρηση του νομικού πλαισίου που διέπει τη νοσηλεία ασθενών του «άρθρου 69» . Ενίσχυση των Κοινωνικών Συνεταιρισμών (ΚΟΙΣΠΕ) που απαντούν και στη θεραπευτική-αποκαταστασιακή ανάγκη των ασθενών και στην οικονομική-αναπτυξιακή.
•    Στον τομέα των εξαρτήσεων, έμφαση στην πρόληψη, θεραπεία και κοινωνική επανένταξη, στη μείωση της βλάβης και την προστασία της δημόσιας υγείας. Στην πρόληψη στοχευμένες δράσεις, δίνουν προτεραιότητα στην αναχαίτιση της αυξητικής τάσης της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών στον νεανικό πληθυσμό, στην κατάρτιση και υλοποίηση συνολικής στρατηγικής με ενιαία επιστημονική εποπτεία και συντονισμό των επιμέρους δράσεων. Εξαλείφουμε τη λίστα αναμονής για ένταξη στα προγράμματα υποκατάστασης μέσω της δημιουργίας Μονάδων Άμεσης Πρόσβασης του ΟΚΑΝΑ, που θα μπορούν να υποδεχτούν και να υποστηρίζουν όλους τους χρήστες ουσιών σε πρώτο επίπεδο. Στήριξη της δυνατότητας πλήρους απεξάρτησης μέσα από την ενίσχυση των προγραμμάτων ψυχοκοινωνικής προσέγγισης και νέες θέσεις αποτοξίνωσης στα δημόσια νοσοκομεία. 
•    Αναβάθμιση των υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας που ενισχύουν την υγειονομική ασφάλεια της κοινωνίας και της χώρας, έχουν σαφώς αναπτυξιακό χαρακτήρα αναβαθμίζοντας την περιβαλλοντική υγιεινή. Σχεδιασμός και ανάπτυξη σύγχρονων πληροφοριακών συστημάτων και εφαρμογών για τη διευκόλυνση της συνεργασίας των εμπλεκόμενων με τη Δημόσια Υγεία φορέων. Αυτό το Σύστημα Ψηφιακής Δημόσιας Υγείας απαρτίζεται από τα ακόλουθα υποσυστήματα: Ελέγχου Ενδονοσοκομειακών Λοιμώξεων, Διαχείρισης Νοσοκομειακών Αποβλήτων, Παρακολούθησης της Υγείας του Γενικού Πληθυσμού, Εθνικού Εμβολιασμού και Ενημέρωσης Πολιτών. Ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών στην Υγεία (ΠΟΥ, ΟΗΕ κλπ) και ενδυνάμωση της ελληνικής παρουσίας στις δράσεις ηλεκτρονικής υγείας (e-health) της ΕΕ. 

β.  Διαφανής διακυβέρνηση 
•    Διασφάλιση της δημοκρατικής λειτουργίας, διαφάνειας και δημόσιας λογοδοσίας των Διοικήσεων των νοσοκομείων, με θεσμούς συμμετοχής και ελέγχου από τους ασθενείς και τις τοπικές κοινωνίες. Άμεση αξιολόγηση των σημερινών Διοικητών και αντικατάσταση όσων κριθούν ανεπαρκείς. 
•    Ηλεκτρονική διακυβέρνηση του Συστήματος Υγείας, ενιαιοποίηση και διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων με έμφαση στον ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς και την κάρτα υγείας. 
•    Ολοκλήρωση του Υγειονομικού Χάρτη για το δημοκρατικό προγραμματισμό των υπηρεσιών υγείας και τη δίκαιη, με βάση τις πραγματικές ανάγκες, κατανομή των ανθρώπινων και υλικών πόρων. 
•    Προώθηση και διαχείριση της καινοτομίας, των ευφυών συστημάτων και των στρατηγικών πληροφοριών στην υγεία. 
•    Δημιουργία αυτόνομου Κέντρου Γνώσης και Αξιολόγησης Τεχνολογίας Υγείας (ΗΤΑ) για το σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την αξιολόγηση των φαρμάκων, των υλικών και του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού. 
•    Αναδιαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της ιατρικής εκπαίδευσης, των ιατρικών ειδικοτήτων και των λοιπών υγειονομικών επαγγελμάτων, με επαναπροσδιορισμό του ρόλου του ΚΕΣΥ. 
•    Νέος Οργανισμός του Υπουργείου Υγείας με αναδιάταξη διευθύνσεων και τμημάτων στη βάση των στρατηγικών στόχων της πολιτικής υγείας - αξιολόγηση και αναδιοργάνωση όλων των εποπτευόμενων φορέων. 

γ. Βιώσιμη χρηματοδότηση 
•    Αναχρηματοδότηση της δημόσιας περίθαλψης και σταδιακή σύγκλιση των δημόσιων δαπανών υγείας (ως ποσοστό του ΑΕΠ) με το μέσο όρο της ΕΕ . 
•    Επανεπένδυση στην ΠΦΥ, την πρόληψη και την αγωγή υγείας, που μακροπρόθεσμα μειώνουν το κόστος περίθαλψης . 
•    Συγκρότηση της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ , ενίσχυση του ρόλου και των αρμοδιοτήτων της για τη βελτίωση των οικονομικών όρων συνεργασίας με τους παρόχους, τη φαρμακευτική βιομηχανία και άλλους προμηθευτές υπηρεσιών. 
•    Ανασυγκρότηση του ΕΟΠΥΥ, αναθεώρηση των συμβάσεων με τους ιδιώτες παρόχους σε όλα τα επίπεδα, ώστε να αντιμετωπιστεί καίρια το ζήτημα της προκλητής ζήτησης και της κατασπατάλησης δημόσιων πόρων, καθώς και άνοιγμα των συμβάσεων του ΕΟΠΥΥ στους νέους γιατρούς συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της ανεργίας και της φυγής επιστημόνων στο εξωτερικό. Άμεση αναθεώρηση του κανονισμού παροχών του ΕΟΠΥΥ και του συστήματος των Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων (ΚΕΝ-DRG’s) με στόχο την ορθολογική αξιοποίηση πόρων και την βέλτιστη κάλυψη των ολοένα αυξανόμενων υγειονομικών αναγκών του πληθυσμού.
•    Καθορισμός κλειστού προϋπολογισμού για τα πολύ ακριβά καινοτόμα φάρμακα (ΦΥΚ) και διαπραγμάτευση τιμών με βάση το αποδεδειγμένο θεραπευτικό όφελος. 
•    Ανατιμολόγηση εργαστηριακών εξετάσεων σε συνδυασμό με κλιμακωτές εκπτώσεις (rebate) με βάση τον όγκο, καθώς και με κατευθυντήριες διαγνωστικές οδηγίες και real time έλεγχο των παραπεμπτικών. 
•    Ενσωμάτωση διαγνωστικών και θεραπευτικών πρωτοκόλλων στο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της προκλητής ζήτησης, της σπατάλης και της διαφθοράς. 
•    Προωθούμε τη βέλτιστη αξιοποίηση όλων των χρηματοδοτικών εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες του Συστήματος Υγείας. Ενόψει της νέας χρηματοδοτικής περιόδου (ΣΕΣ 2014-2020) καταρτίζεται το στρατηγικό και επιχειρησιακό πλάνο του Υπουργείου Υγείας με βασικό πυλώνα την βελτίωση της υγείας του πληθυσμού και την μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, αλλά και την ύπαρξη ενός βιώσιμου συστήματος υγείας για το σύνολο των πολιτών της χώρας.

Πολιτική φαρμάκου
Σε ότι αφορά την Πολιτική Φαρμάκου ο υπουργός Υγείας μίλησε για ισότιμη και καθολική πρόσβαση σε αποτελεσματικά, ποιοτικά και ασφαλή φάρμακα και αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων και ταυτόχρονη χρήση νέων εργαλείων ελέγχου της συνταγογράφησης και του κόστους . 

Στην κατεύθυνση αυτή θα αξιοποιηθούν η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ που πρέπει γρήγορα να συγκροτηθεί, καθώς και η Επιτροπή Ελέγχου της Φαρμακευτικής Δαπάνης υπό τη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου, που έχει προχωρήσει ήδη στην ενσωμάτωση περισσότερων θεραπευτικών πρωτοκόλλων. 

Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε δράσεις και πολιτικές που θα προάγουν την παραγωγική προοπτική και την ανάπτυξη στον κλάδο του φαρμάκου, την βασική και την κλινική έρευνα, και τις αντίστοιχες επενδύσεις. 

Αποτελεσματικός έλεγχος στην έγκριση και διακίνηση των φαρμακευτικών προϊόντων (ενίσχυση του ΕΟΦ και του ΙΦΕΤ με εξειδικευμένο προσωπικό, διασφάλιση της δυνατότητας να γίνει η Ελλάδα χώρα αναφοράς για την έγκριση νέων φαρμάκων σε όλη την ΕΕ). 

Διάφανη και ξεκάθαρη τιμολογιακή πολιτική, δίκαιο σύστημα εκπτώσεων (rebates), μητρώα ασθενειών (registries) με τελικό στόχο τον εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης και την προστασία της δημόσιας υγείας. 

Αποτελεσματική πολιτική αποζημίωσης των συνταγογραφούμενων φαρμάκων από τα ασφαλιστικά ταμεία, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων των πολιτών στην απαραίτητη για αυτούς φαρμακευτική περίθαλψη, αλλά και να αξιοποιούνται με ορθολογικό τρόπο τα χρήματα του δημοσίου και των ασφαλιστικών ταμείων. 

Μείωση του ποσοστού συμμετοχής των ασθενών στο κόστος των φαρμάκων με κοινωνικά και νοσολογικά κριτήρια. 

Διασφάλιση της ασφαλούς και επαρκούς διάθεσης φαρμάκων σε όλη τη χώρα μέσα από το δίκτυο των ιδιωτικών φαρμακείων. 

Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η φαρμακευτική πολιτική των τελευταίων χρόνων παρότι μείωσε και σωστά την υπέρογκη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη, την ίδια στιγμή αύξησε υπέρμετρα την οικονομική επιβάρυνση των πολιτών και, το πιο σημαντικό, δεν επηρέασε καθόλου τον όγκο των συνταγών. Είναι σίγουρο ότι η επικέντρωση στη μείωση της τιμής/φαρμακευτικό σκεύασμα είναι αδιέξοδη. Το πρόβλημα είναι πολυσύνθετο και η λύση του οφείλει να περιλαμβάνει ενισχυμένους ελέγχους σε εγκριτικές και μετεγκριτικές διαδικασίες, έλεγχο συνταγογράφησης, συστηματικές διαπραγματεύσεις για την αποζημίωση, κίνητρα διείσδυσης γενοσήμων στην αγορά, δίκαια rebates κλπ.