Η πρώτη σκέψη που μας έρχεται στο μυαλό όταν ακούμε για τη φαρμακευτική κάνναβη, είναι μία: Χασίς.

Υπό το πρίσμα της φαρμακογνωσίας, πρόκειται για τη δρόγη Herba Cannabis Indicae, η χρήση της οποίας απαγορεύεται και δε χρησιμοποιείται στη θεραπευτική. Τουλάχιστον μέχρι τώρα.
Τα συστατικά της συγκεκριμένης δρόγης είναι: Νερό 5-10%,  Ανόργανα άλατα 12-14%, Ίχνη αιθερίου ελαίου, Χολίνη, Τριγωνελλίνη, Ρητίνη (άνθη – φύλλα), Κανναβιδιολικό οξύ, Κανναβινόλη (CBN) και τα δύο δραστικά συστατικά, η κανναβιδιόλη (CBD)  που αποτελεί μη ψυχοτρόπο ουσία, και η τετραϋδροκανναβινόλη (THC) 0,5-30%  η οποία είναι και το δραστικό της συστατικό ως ψυχοτρόπος ουσία.

Υπό το πρίσμα της φυτοτοξικολογίας, πρόκειται για φυτό με εξαρτησιογόνο δράση που στερείται θεραπευτικής αξίας .Κατατάσσεται στα παραισθησιογόνα και η χρήση του αφορά τοξικομανείς. Στις ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση του συγκαταλέγονται τα εξής:

  • Εμποδίζει τις κινητικές δραστηριότητες που απαιτούν επιδεξιότητα
  • Αυξηση του καρδιακού ρυθμού 
  • Ερεθιστική δράση στον αναπνευστικό βλενογόνο (ξηρός βήχας)
  • Ερυθρότητα των επιπεφυκότων
  • Οπτικές παιραισθήσεις και ψευδαισθήσεις (αλλοίωση αίσθησης 3x) 
  • Τοξική ψύχωση
  • Χασισική μέθη
  • Ονειρικό παραλήρημα
  • Αίσθημα ευδαιμονίας
  • Αυξημένη ή ελαττωμένη ευφράδεια
  • Εκτροπή από το λογικό συνειρμό των σκέψεων
  • Ελάττωση ή απώλεια των αναστολών
  • Αντίδραση πανικού 
  • Διάπραξη αξιόποινων εγκληματικών πράξεων

Υπό το πρίσμα της φαρμακολογίας, παρεμβαίνει στο σύστημα των Ενδοκανναβινοειδών Υποδοχέων, είτε στο κεντρικό νευρικό σύστημα και συγκεκριμένα στην παρεγκεφαλίδα, τα βασικά γάγγλια, τον μετωπιαίο φλοιό, τις ραχιαίες ρίζες του νωτιαίου μυελού, τον υποθάλαμο και το μεταιχμιακό σύστημα, είτε στα περιφερικά όργανα (λιγότερο), στα κύτταρα του ανοσοποιητικού, τον σπλήνα, τις αμυγδαλές, τους λεμφαδένες, το ήπαρ.

Εκτός από τα φυτικά προϊόντα, υπάρχουν και συνθετικά.
Η κεντρική δράση τους είναι ορεξιογόνος (πρόσληψη και ευχαρίστηση), αντιεμετική, προκαλεί υποθερμία, υποκινητικότητα, μείωση του συμπαθητικού τόνου, προαγωγή του ύπνου. Επίσης έχει αναβολική δράση (στα λιποκύτταρα, ηπατοκύτταρα, μύες), προάγοντας τη λιπογένεση, μειώνοντας τη λιπόλυση, την οξείδωση Λ.Ο., τη γλυκόλυση, την είσοδο της γλυκόζης και την κατανάλωση ενέργειας, ενώ προάγει την αποθήκευση ενέργειας.

Με το κάπνισμα, η δράση της ξεκινά εντός δευτερολέπτων και διαρκεί 2-3 ώρες. Σε χορήγηση από το στόμα, ξεκινά αργά και διαρκεί 3-4 ώρες, τα επίπεδα στο πλάσμα μειώνονται απότομα μετά από 30 λεπτά, μεταβολίζεται στο ήπαρ και η αποβολή είναι αργή, μέχρι και 5 εβδομάδες. Συσσωρεύεται στο λιπώδη ιστό .

Στη θεραπευτική, ο μηχανισμός δράσης, παραμένει ασαφής. Η κλινική ωφελιμότητα στο νευροπαθητικό πόνο έχει χαρακτηριστεί ως "Μετρίας αποτελεσματικότητας για νευροπαθητικό πόνο και παρηγορητική θεραπεία καρκινοπαθών. Η συνταγογράφηση επανήλθε στα οποιοείδή" (κατά Choo EK et al 2016 JAMA).

Στις Η.Π.Α., η χρήση της κάνναβης είναι τόσο ιατρική, όσο και ψυχαγωγική. Τα κέρδη πωλήσεων εμφανίζουν ρυθμό ανάπτυξης 17–26% ανά έτος. Το εκτιμώμενο κέρδος για την οικονομία των Η.Π.Α. υπολογίζεται έως 44 δις δολ.

Στην  Ευρώπη, το νομοθετικό περιβάλλον αντιμετωπίζει τη χρήση με χαλαρότητα και το τοπίο είναι θολό.

Με δεδομένα τα στοιχεία αυτά, εύκολα δημιουργείται το ερώτημα. Μήπως η φαρμακευτική χρήση ισοδυναμεί με αφορμή για αποποινικοποιήση; 
Οι  προβληματισμοί που εγείρονται είναι οι εξής:

  • Ποια τα χρονικά όρια συνταγογράφησης και θεραπείας;
  • Πώς ορίζεται ο κίνδυνος χρήσης της φαρμακευτικής κάνναβης; 
  • Σε ποιο σημείο ξεκινάει η συνταγογράφηση της για συγκεκριμένη πάθηση; 
  • Ποια η δόση έναρξης και πότε γίνεται αντιληπτή η διαταρραχη από την χρήση κάνναβης;
  • Ομοιότητα χαρακτηριστικών μεταξύ χρηστών φαρμακευτικής κάνναβης και χρηστών για ψυχαγωγικούς λόγους. Πίεση προς τους συνταγογραφους για χρήση εκτός ενδείξεων της.
  • Φαρμακεία. Πόλος έλξης τοξικομανών; 

Θέσεις ΠΦΣ 
Οι θέσεις του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ) είναι οι εξής:

  • Ευκολία διαδικασιών προσβασης από τους φαρμακοποιούς
  • Νομική κατοχύρωση και προστασία
  • Σαφείς θεραπευτικές ενδείξεις
  • Μητρώο ασθενών – ομαλή διασπορά 
  • Πρόγραμμα διαχείρισης και εκπαίδευσης ασθενών
  • Εκπαίδευση φαρμακοποιών (αλληλεπιδράσεις κλπ)
  • Πιστοποίηση ασθενών ότι οι προϋποθέσεις πληρούνται
  • Ένταξη στο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης
  • Αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ
  • Φαρμακοεπιδημιολογικές μελέτες στα φαρμακεία
  • Αναπροσαρμογή προπτυχιακού προγράμματος με κλινική κατεύθυνση 

Για να μη χάσουμε τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών! 

Ο κ. Ηλίας Χαλιγιάννης, είναι μέλος του Δ.Σ. του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου