Ο ιατρικός τουρισμός ή αλλιώς η «διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών υγείας», αποτελεί στην πραγματικότητα, μια επέκταση των επιλογών του προσώπου, που αντιστοιχεί σε ό,τι εκείνο κρίνει συμφέρον, με βάση την αυτονομία του σε θέματα υγείας. Από την άποψη αυτή, η εξασφάλιση υποδομών και υπηρεσιών «ιατρικού τουρισμού» σε μια χώρα εξυπηρετεί ένα θεμελιώδες δικαίωμα αλλοδαπών πολιτών. Το δικαίωμα αυτό, πάντως, δεν συνδέεται απαραιτήτως με κοινωνικές παροχές από τη χώρα προέλευσης, δηλαδή με τυχόν απαιτήσεις του προσώπου να καλύπτονται από τη δημόσια ασφάλιση τα έξοδα, όταν επιλέγει τη φροντίδα της υγείας του στο εξωτερικό. 

Η πρόσβαση σε προγραμματισμένες υπηρεσίες υγείας, συνδέεται με δύο ειδικά δικαιώματα του προσώπου, που είναι: 
- Το δικαίωμα πληροφόρησης για τις υπηρεσίες που παρέχονται στη χώρα υποδοχής, το επίπεδο της ποιότητάς τους και το συνολικό τους κόστος. Η πληροφόρηση αυτή πρέπει να είναι πλήρης, ακριβής και κατανοητή σε μη ειδικούς. 
- Το δικαίωμα ενημέρωσης για τη νομική θέση και την προστασία των ληπτών υπηρεσιών υγείας στη χώρα υποδοχής. Η ενημέρωση αυτή περιλαμβάνει ιδίως τα δικαιώματα των ασθενών και τους τρόπους διεκδίκησής τους (αρμόδιες αρχές). Περιλαμβάνει επίσης και πληροφορίες για τη διασύνδεση των φορέων κοινωνικής ασφάλισης, σε περίπτωση που είναι δυνατή η κάλυψη εξόδων από αυτούς. 

2. Ειδικά ζητήματα 
Στο παραπάνω πλαίσιο, η Επιτροπή επισημαίνει τρία, ιδίως, ειδικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη προσοχή από την Πολιτεία, αλλά και τις μονάδες που παρέχουν υπηρεσίες υγείας σε αλλοδαπούς. 

α) Διαφήμιση 
Ο ιατρικός τουρισμός, ως οικονομική δραστηριότητα, συνδέεται αναπόφευκτα με τη διαφήμιση των μονάδων υγείας στη χώρα υποδοχής. Η διαφήμιση αυτή, στο μέτρο που προβάλλει τη θετική μόνον όψη των προσφερόμενων υπηρεσιών, μπορεί να οδηγεί σε παραπλανητική πληροφόρηση των ενδιαφερομένων. Η σημασία της ακριβούς πληροφόρησης σε θέματα υγείας έχει απόλυτη προτεραιότητα. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο, η Πολιτεία να θεσπίσει όρους για τη διαφήμιση υπηρεσιών υγείας στο εξωτερικό και, ταυτόχρονα, να παρέχει η ίδια έγκυρη πληροφόρηση σε αλλοδαπούς ενδιαφερόμενους για τις υπηρεσίες που παρέχονται στη χώρα μας. 

β) Ποιότητα υπηρεσιών 
Για ορισμένες ιατρικές πράξεις, των οποίων η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια δεν έχουν επιβεβαιωθεί με βάση καθιερωμένες διαδικασίες («αναπόδεικτες θεραπείες»), είναι αναγκαίο να διευκρινίζεται η νομιμότητα της διενέργειάς τους, με συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις. Η Πολιτεία πρέπει να ορίζει ρητά περιπτώσεις που, κατ’ εξαίρεση, είναι νόμιμη η παροχή τέτοιων υπηρεσιών, ώστε να αποφεύγεται η παραπληροφόρηση που δημιουργούν συνθήκες νομοθετικών «κενών». Η διαφήμιση τέτοιων υπηρεσιών θα πρέπει να υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο, ώστε να επιβεβαιώνεται ότι αναπόδεικτες θεραπείες παρέχονται μόνον εξαιρετικά και αποκλειστικά στο πλαίσιο που ορίζει η νομοθεσία. 

γ) Παράνομες ιατρικές πράξεις στη χώρα προέλευσης 
Ορισμένες ιατρικές πράξεις ενδέχεται να είναι νόμιμες στη χώρα υποδοχής, αλλά παράνομες ή να αποθαρρύνονται στη χώρα προέλευσης. Έτσι, π.χ., η παρένθετη μητρότητα στην ΙΥΑ –η οποία είναι νόμιμη στην Ελλάδα- απαγορεύεται στις περισσότερες χώρες, με αρνητικές συνέπειες για την προσωπική κατάσταση των παιδιών που γεννιούνται με τη συγκεκριμένη μέθοδο, Επίσης, επεμβάσεις αλλαγής φύλου αποθαρρύνονται σε ορισμένες χώρες, με ανάλογες συνέπειες για τα πρόσωπα που τις επιθυμούν. Αυτό σημαίνει ότι το κίνητρο αναζήτησης νόμιμων τέτοιων υπηρεσιών στο εξωτερικό είναι σημαντικό. 
Προτάσεις 

α) Καθήκοντα της Πολιτείας 
Έχοντας υπ’ όψη το ενδιαφέρον της Πολιτείας για την προώθηση του ιατρικού τουρισμού στη χώρα μας, η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών επιβάλλει τη λήψη ορισμένων μέτρων. Τέτοια είναι, ιδίως: 
- Η νομοθετική καθιέρωση εθνικού συστήματος πιστοποίησης μονάδων υγείας, ως αποκλειστικών φορέων για την παροχή υπηρεσιών σε αλλοδαπούς. Η πιστοποίηση μπορεί να διασφαλίσει την ποιότητα των συγκεκριμένων υπηρεσιών και την καταλληλότητα της ενημέρωσης των αλλοδαπών, με βάση την ρητή πρόβλεψη αντικειμενικών κριτηρίων. Ο περιοδικός έλεγχος των πιστοποιημένων μονάδων μπορεί, επίσης, να αποτελέσει σχετική εγγύηση. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να έχει ως αντικείμενο και το περιεχόμενο των διαφημίσεων των μονάδων. 
- Η περαιτέρω ρύθμιση του τομέα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Επειδή το δικαίωμα στην αναπαραγωγή δεν ταυτίζεται απολύτως με το δικαίωμα στην υγεία, -παρά το γεγονός ότι οι σχετικές υπηρεσίες είναι ιατρικές-, θα μπορούσαν να διατυπωθούν κάποιες επιφυλάξεις κυρίως όταν συμμετέχουν τρίτα πρόσωπα σε υπηρεσίες ΙΥΑ (δότης/δότρια γεννητικού υλικού και παρένθετη μητέρα). Επιφυλάξεις, ιδίως, δικαιολογούνται για το θεσμό της παρένθετης μητρότητας και τη δωρεά ωαρίων. Η αλλοδαπότητα, εν προκειμένω, των παρένθετων μητέρων και των δοτριών ωαρίων θα πρέπει να καταστήσει προσεκτική τη χώρα μας, ώστε να καθιερωθεί συγκεκριμένος έλεγχος για τον κίνδυνο παράνομης διακίνησης ανθρώπων.

Σχετικά μέτρα μπορεί να είναι: 
α) η επαναφορά της υποχρέωσης κατοικίας ή διαμονής των γυναικών στην Ελλάδα, κάτι που προβλεπόταν στον ν. 3089/2002 και καταργήθηκε. 
β) το επιτρεπτό της παρένθετης εγκυμοσύνης αποκλειστικά με ωάρια της κοινωνικής μητέρας
γ) η λειτουργία ενός εθνικού μητρώου δοτών/δοτριών σπέρματος/ωαρίων, προκειμένου να γίνεται έλεγχος για την εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά τη περιορισμένη χρήση του γεννητικού υλικού. 
δ) η πρόβλεψη ειδικής διοικητικής διαδικασίας (αντί της γενικής εκούσιας δικαιοδοσίας των δικαστηρίων που ισχύει σήμερα) σχετικά με τη δυνατότητα της παρένθετης εγκυμοσύνης, προκειμένου να ελέγχεται ενδελεχώς ο συναισθηματικός δεσμός της παρένθετης με την κοινωνική μητέρα από Eπιτροπή ειδικών, προεδρευόμενη από δικαστικό λειτουργό (κατά το πρότυπο της λύσης που ήδη καθιερώθηκε για τον «συναισθηματικό δότη» στον τομέα των μεταμοσχεύσεων). 
- Η κάλυψη νομοθετικών κενών, προκειμένου ιδίως να είναι σαφείς οι όροι της κατ’ εξαίρεση πρόσβασης σε μη αποδεδειγμένες θεραπείες. 
- Η εκπόνηση «οδηγού» για τα δικαιώματα των ασθενών, σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, καθώς και με τις αρμόδιες αρχές προστασίας τους (γραφεία δικαιωμάτων στα νοσοκομεία, Συνήγορος του Πολίτη, Αρχή Προστασίας Δεδομένων κ.λπ.) στις κύριες γλώσσες της ΕΕ. Ο οδηγός θα πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες για τη διασύνδεση ασφαλιστικών συστημάτων, καθώς και πληροφορίες για την παροχή υπηρεσιών υγείας που ενδέχεται να μην είναι νόμιμες σε ορισμένες χώρες.