Η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού έτους 2018 ολοκληρώνεται σε 2 μήνες. Από τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ) προκύπτει ότι τα ληξιπρόθεσμα των νοσοκομείων παρουσιάζουν μια μικρή αύξηση τον Σεπτέμβριο έναντι του Αυγούστου.

 Αυτό πιθανόν να συνεχιστεί εάν δεν υπάρξουν οι κατάλληλες ενέργειες από τις διοικήσεις των νοσοκομείων για την λογιστική τακτοποίηση των υποχρεώσεων τους. 

Η πολιτεία έχει επιχορηγήσει τα νοσοκομεία, τις ΥΠΕ και τα ΠΕΔΥ με 769 εκατ. ευρώ έναντι των 930 εκατ. ευρώ (82,7%) που προβλέπεται στην εκτίμηση του  ΜΠΔΣ, μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2018.

Επίσης, σε πολλά νοσοκομεία, επειδή το ύψος των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί σε σημαντικούς ΚΑΕ είναι μηδενικό, οι διοικήσεις τους εγκρίνουν την ανάληψη υποχρέωσης πολλών εκατομμυρίων ευρώ για το έτος 2019 -ή ακόμα χειρότερα για το 2020- σε αυτούς τους ΚΑΕ, μεταφέροντας το πρόβλημα σε ένα πιο δύσκολο οικονομικό έτος. 

Αυτό μάλιστα το κάνουν συνειδητά, αφού στις αποφάσεις ανάληψης υποχρέωσης αναγράφουν  ότι «η παραπάνω έγκριση παρέχεται υπό την προϋπόθεση ότι το νοσοκομείο θα μεριμνήσει για την εγγραφή των σχετικών πιστώσεων στον προϋπολογισμό των επόμενων οικονομικών ετών, χωρίς να γίνεται υπέρβαση των δεσμευτικών ορίων του ΜΠΔΣ» και χωρίς την προηγούμενη απόφαση έγκρισης του Υπουργού Οικονομικών που απαιτείται από την ισχύουσα νομοθεσία.

Λίγοι αντιλαμβάνονται ότι στη λήξη του οικονομικού έτους το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα ληξιπρόθεσμα, αλλά οι συνολικές υποχρεώσεις ενός νοσοκομείου (υπόλοιπο απλήρωτων υποχρεώσεων + ληξιπρόθεσμα). Όλα αυτά μεταφέρονται για να εξοφληθούν από τις πιστώσεις του 2019.

Στο π/υ του 2019 δεν προβλέπεται διακριτή μείζονα κατηγορία για την εξόφληση απλήρωτων υποχρεώσεων προηγούμενων ετών και κατά συνέπεια οι πιστώσεις για την εξόφληση των κατηγοριών αυτών θα προβλεφθούν  και θα εξοφληθούν κατά προτεραιότητα σε βάρος των πιστώσεων αυτών. Είναι εμφανές ότι στα ανώτατα όρια δαπανών δεν έχουν προβλεφθεί επιπρόσθετες πιστώσεις για πρόγραμμα εκκαθάρισης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων.

Εάν δεν ακολουθηθούν αυστηρώς οι οδηγίες του ΓΛΚ για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του τρέχοντος οικονομικού έτους και την αποφυγή συσσώρευσης υποχρεώσεων παρελθόντων ετών, θα υπάρξει απώλεια πιστώσεων  και οι  απλήρωτες υποχρεώσεις του τρέχοντος οικονομικού έτους θα αναληφθούν εκ νέου σε βάρος των πιστώσεων του επόμενου οικονομικού έτους, δεσμεύοντας ισόποσα τις μειωμένες πιστώσεις του προϋπολογισμού των νοσοκομείων. 

Αντί όλων αυτών, θα πρέπει να ανακληθούν άμεσα οι πιστώσεις (ανατροπή αναληφθεισών υποχρεώσεων-ανάκληση δέσμευσης) όπως προβλέπεται από το  Π.Δ 80/2016. 

Αυτό δεν έχει γίνει παρά μόνο σε ελάχιστα νοσοκομεία για μικρά ποσά, ενώ οι διαγωνισμοί που δεν προχωρά η αξιολόγηση τους ή ακυρώνονται, είναι εκατοντάδων εκατομμυρίων. Και ενώ υπάρχουν εκατοντάδες εκατομμύρια στα ταμειακά διαθέσιμα των νοσοκομείων για να εξοφληθούν οι προμηθευτές, δημιουργούνται χρέη, τα οποία όμως λόγω και των δεσμεύσεων του ΜΠΔΣ, δεν θα μπορέσουν να πληρωθούν στο μέλλον δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των νοσοκομείων.

Η διαδικασία για την έκδοση της ανακλητικής απόφασης και τη διαγραφή από το μητρώο δεσμεύσεων του ποσού που ανακαλείται, πρέπει να αρχίσει αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης ματαίωσης ή αναβολής διενέργειας του διαγωνισμού προμήθειας.

Σημειώνεται ότι και αυτές οι ανακλητικές αποφάσεις λαμβάνουν μοναδικό αριθμό καταχώρησης, είτε εκδίδονται ξεχωριστά για κάθε μία ανάληψη υποχρέωσης που ανατρέπεται είτε συγκεντρωτικά ανά ΚΑΕ.

Εάν εκτελεσθούν όλες οι παραπάνω διαδικασίες, τα νοσοκομεία θα μπορέσουν να αποκτήσουν τις απαραίτητες πιστώσεις που σήμερα δεν υφίστανται και μεταφέρονται - κακώς - στο επόμενο έτος. 

Εάν θέλουν τα νοσοκομεία να λειτουργήσουν και να επιτελέσουν το έργο τους, όχι μόνο τους επόμενους 2 μήνες αλλά και το 2019, θα πρέπει να ανακαλέσουν άμεσα, όλες τις πιστώσεις για τις οποίες οι διαγωνισμοί ακυρώθηκαν για να μπορέσουν να τις χρησιμοποιήσουν για τις τρέχουσες ανάγκες τους, μη δημιουργώντας οφειλές.

*Ο δρ Γιάννης Καραφύλλης είναι Procurement - Logistics Specialist