Επιβράδυνση στη σταθερή αύξηση του προσδόκιμου ζωής που είχε παρατηρηθεί στην Ευρώπη τα χρόνια πριν την κρίση και διατήρηση των μεγάλων διαφορών όχι μόνο μεταξύ των χωρών μελών, αλλά και στο εσωτερικό της κάθε χώρας ξεχωριστά, γεγονός που οδηγεί στην περιθωριοποίηση ιδίως των ατόμων με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης διαπιστώνει η κοινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), για το 2018, με τίτλο "Η υγεία με μια ματιά".

Η έκθεση που ανακοινώθηκε χθες, βασίζεται σε συγκριτικές αναλύσεις της κατάστασης της υγείας των πολιτών της ΕΕ και των επιδόσεων των συστημάτων υγείας των 28 κρατών μελών της ΕΕ, 5 υποψήφιων χωρών και 3 χωρών της ΕΖΕΣ.

Με αφορμή την έκδοση, ο αρμόδιος Επίτροπος για την Υγεία και την Ασφάλεια των τροφίμων Βιτένις Αντριουκάιτις δήλωσε ότι «ενώ το προσδόκιμο ζωής στην ΕΕ είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο, δεν θα πρέπει να επαναπαυόμαστε στις δάφνες μας. Πολλές ζωές θα μπορούσαν να σωθούν αν εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής και την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου όπως ο καπνός ή η έλλειψη σωματικής άσκησης. Είναι απαράδεκτο κάθε χρόνο στην ΕΕ να χάνονται πρόωρα περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια άτομα, όταν αυτό θα μπορούσε να αποφευχθεί με την καλύτερη πρόληψη των νόσων και αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης».

Η έκθεση επισημαίνει την ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση της ψυχικής υγείας και την πρόληψη των ψυχικών νόσων, που όχι μόνο έχουν κοινωνικές συνέπειες, αλλά υπολογίζεται επίσης ότι το κόστος τους ανέρχεται σε ποσοστό άνω του 4% του ΑΕΠ σε ολόκληρη την ΕΕ. Επίσης, θέτει θέμα αντιμετώπισης παραγόντων κινδύνου, όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και η παχυσαρκία, τη μείωση της πρόωρης θνησιμότητας, την εξασφάλιση καθολικής πρόσβασης στην περίθαλψη και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας.

Βασικά συμπεράσματα
Μέχρι πρόσφατα, το προσδόκιμο ζωής αυξανόταν με ταχύ και σταθερό ρυθμό σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, από το 2011, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής έχει επιβραδυνθεί σημαντικά. Επιπλέον, εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλες διαφορές ως προς το προσδόκιμο ζωής, όχι μόνο ανά φύλο αλλά και ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση. 
Για παράδειγμα, κατά μέσο όρο σε ολόκληρη την ΕΕ, οι 30χρονοι άνδρες με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης μπορούν να αναμένουν ότι θα ζήσουν περίπου 8 χρόνια λιγότερα από τους κατόχους πτυχίου πανεπιστημίου.

  • Οι δαπάνες υγείας εκτιμώνται στο 9,6% του ΑΕΠ.
  • Όμως στοιχεία από διάφορες χώρες υποδεικνύουν ότι έως και το 20% των δαπανών υγείας ξοδεύεται αναποτελεσματικά, ενώ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη άλλων αναγκών περίθαλψης. Ένας συνδυασμός μέσων πολιτικής θα μπορούσε να βελτιστοποιήσει τις δαπάνες εξασφαλίζοντας αποδοτική επένδυση χρημάτων, για παράδειγμα κατά την επιλογή και κάλυψη ή προμήθεια και τιμολόγηση των φαρμακευτικών προϊόντων μέσω της αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας.
  • Το 2015 πάνω από 84.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας προβλημάτων ψυχικής υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το συνολικό (άμεσο και έμμεσο) κόστος που προκύπτει από τα προβλήματα ψυχικής υγείας εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 600 δισ. ευρώ ετησίως.
  • Σχεδόν το 40% των εφήβων αναφέρει τουλάχιστον ένα επεισόδιο υπερκατανάλωσης αλκοόλ κατά τον μήνα που προηγήθηκε. Παρόλο που οι πολιτικές για τον έλεγχο της κατανάλωσης αλκοόλ έχουν συμβάλει στη μείωση της συνολικής κατανάλωσης σε πολλές χώρες της ΕΕ, ωστόσο τα υψηλά ποσοστά κατανάλωσης αλκοόλ μεταξύ εφήβων και ενηλίκων, παραμένουν σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας.
  • Τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα έχουν πενταπλάσιες μη καλυπτόμενες ανάγκες περίθαλψης σε σύγκριση με τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος.

Η ανάλυση των συμπερασμάτων ανά χώρα αναμένεται να εκδοθεί από κοινού από την Κομισιόν, τον ΟΟΣΑ και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τις Πολιτικές και τα Συστήματα Υγείας, το 2019. Στη συνέχεια θα υπάρξει μια σειρά εθελοντικών ανταλλαγών με τα κράτη μέλη, είτε ως συζήτηση με τους εμπειρογνώμονες που συνέβαλαν στις αναλύσεις, είτε ως ανταλλαγή ιδεών σχετικά με δυνητικές προσεγγίσεις πολιτικής.