Νεαρός άνδρας 24 χρόνων υπεβλήθη σε επέμβαση αλλαγής (ή επαναπροσδιορισμού) φύλου στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, με μεγάλη επιτυχία, έχοντας δίπλα του τους γονείς και την αδελφή του. Σύμφωνα με τους θεράποντες γιατρούς του 24χρονου, δεν είναι η πρώτη φορά που έγινε τέτοια επέμβαση, αλλά είναι η πρώτη φορά που πέτυχε.

Τον νεαρό, σύμφωνα με τα πρωτόκολλα του ΠΟΥ τον παρακολουθούσαν επί δύο χρόνια ψυχίατροι και από το καλοκαίρι ξεκίνησε να υποβάλλεται σε πλαστικές επεμβάσεις στο πρόσωπό του, προκειμένου να επέλθει σταδιακή θηλυκοποίησή του. Η χειρουργική επέμβαση, που ο νέος ελπίζει πως θα του αλλάξει τη ζωή προς το καλύτερο, διήρκησε 5 ώρες και περιελάμβανε ορχεκτομή, εκτομή του πέους, κολποπλαστική, κλειτοριδοπλαστική, χειλεοπλαστική.

Όπως είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πλαστικός χειρουργός Πρόδρομος Παπαϊωάννου, ο οποίος πραγματοποίησε την αλλαγή φύλου: «Στην Αθήνα έχουν γίνει λίγες επεμβάσεις αλλαγής φύλλου. Παλιότερα τέτοιες επεμβάσεις γίνονταν στην Καζαμπλάνκα και μετά στο Λονδίνο. Έχω αντιμετωπίσει στην Αθήνα δυο περιστατικά, που χειρουργήθηκαν στο Λονδίνο από άλλους συναδέλφους και στη συνέχεια παρουσίασαν προβλήματα. Αυτή τη στιγμή έχω 10 άτομα που παρακολουθώ και είναι υποψήφιοι για αλλαγή φύλου και κάθε μήνα έχω 2-3 νέα περιστατικά που ενδιαφέρονται να κάνουν επέμβαση. Σήμερα ξέρουμε ότι 1/10.000 άτομα στον κόσμο θα κάνει αλλαγή φύλου. Τα περισσότερα περιστατικά που παρακολουθώ είναι άντρες. Οι γυναίκες δεν είναι ενημερωμένες γι' αυτές τις επεμβάσεις. Τον τελευταίο χρόνο έχω κάνει επεμβάσεις μαστεκτομής σε τρεις γυναίκες υποψήφιες για αλλαγή φύλου, γιατί στις γυναίκες ξεκινάμε από το στήθος και μετά γίνεται η ανακατασκευή πέους, που είναι κάτι δύσκολο και περίπλοκο» πρόσθεσε ο κ. Παπαϊωάννου.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει αρκετή σύγχυση, σχετικά με τη διαδικασία και τα βήματα που χρειάζονται για την αλλαγή φύλου. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί παραθέτουν κάποιες γενικές οδηγίες, προσαρμοσμένες στην Ελληνική νομοθεσία και κοινωνία. Οι οδηγίες αυτές έχουν σκοπό να προστατέψουν τα άτομα που ενδιαφέρονται για αλλαγή φύλου ή αλλαγή των δευτερευόντων χαρακτηριστικών του φύλου, αλλά και να ενισχύσουν τη συνεργασία των γιατρών διαφορετικών ειδικοτήτων, οι οποίοι μπορούν να παρέχουν μια πιο ολοκληρωμένη περίθαλψη.

Υπάρχουν πέντε διαφορετικές ιατρικά αναγνωρισμένες διαγνώσεις αναφορικά με τη διαταραχή του φύλου. Τρανσεξουαλισμός, παρενδυσία διπλού ρόλου, διαταραχή ταυτότητας φύλου της παιδικής ηλικίας, άλλες διαταραχές ταυτότητας φύλου και απροσδιόριστη διαταραχή ταυτότητας φύλου.

«Ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας είναι το άτομο-κλειδί για την ομαλή διεξαγωγή όλων των επιθυμητών αλλαγών και οφείλει να έχει ειδική εκπαίδευση στη θεραπεία των διαταραχών ταυτότητας του φύλου. Πρωταρχική μέριμνα είναι να γίνει έγκυρη διάγνωση της διαταραχής ταυτότητας του φύλου, καθώς και τυχόν συνοδών ψυχιατρικών καταστάσεων, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται κατάλληλα. Παράλληλα, ο ψυχίατρος συμβουλεύει το άτομο σχετικά με τις διαθέσιμες θεραπευτικές τεχνικές, παρέχει ψυχοθεραπεία και επιμορφώνει τα μέλη της οικογένειας, τους εργοδότες και τους θεσμούς σχετικά με τις διαταραχές ταυτότητας του φύλου. Προκειμένου να ξεκινήσει οποιαδήποτε θεραπευτική ενέργεια με τη μορφή ορμονικής θεραπείας ή χειρουργικών επεμβάσεων, ο ψυχίατρος εκδίδει επίσημες συστατικές επιστολές προς τους αρμόδιους συναδέλφους και επιβεβαιώνει τα κριτήρια» εξήγησε ο κ. Παπαϊωάννου.

Βασικές προϋποθέσεις για την έναρξη της ορμονικής θεραπείας είναι: να είναι το άτομο άνω των 18 ετών, να γνωρίζει τι προσφέρει η θεραπεία με ορμόνες, καθώς και τις πιθανές επιπλοκές ή προβλήματα που μπορούν να δημιουργήσουν, να υπάρχει καταγεγραμμένη διαβίωση στο άλλο φύλο για τουλάχιστον τρεις μήνες ή να έχει διενεργηθεί ψυχοθεραπεία για διάστημα τουλάχιστον τριών μηνών.

«Οι επεμβάσεις αλλαγής φύλου διαχωρίζονται στις σχετικά αναστρέψιμες και στις μη αναστρέψιμες. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν όλες οι επεμβάσεις που αφορούν στη θηλυκοποίηση ή αρρενοποίηση των δευτερευόντων χαρακτηριστικών του φύλου, όπως η αυξητική μαστών, η θηλυκοποίηση προσώπου, η λιποαναρρόφηση και λιπομεταφορά και αντίστοιχα η μαστεκτομή και η αρρενοποίηση του στήθους. Προκειμένου να διεξαχθούν αυτές οι επεμβάσεις χρειάζεται να πληρούνται κάποια κριτήρια ετοιμότητας και να δοθεί η συγκατάθεση του ατόμου στον χειρουργό.

Όσον αφορά στις επεμβάσεις αλλαγής φύλου, πρέπει να πληρούνται τα κριτήρια καταλληλότητας και τα κριτήρια ετοιμότητας. Τα κριτήρια καταλληλότητας είναι τα εξής: ο/η ασθενής να είναι νομικά ενήλικας, συνήθως 12 μήνες συνεχούς ορμονοθεραπείας, 12 μήνες συνεχούς και επιτυχούς εμπειρίας διαβίωσης στο επιλεγμένο φύλο επί 24ώρου βάσεως, τακτική και υπεύθυνη συμμετοχή σε ψυχοθεραπεία κατά τη διάρκεια της εμπειρίας διαβίωσης στο επιλεγμένο φύλο. Οι χειρουργικές επεμβάσεις «Άρρεν προς Θήλυ» περιλαμβάνουν ορχεκτομή, εκτομή του πέους, κοπλοπλαστική, κλειτοριδοπλαστική, χειλεοπλαστική, Οι επεμβάσεις «Θήλυ προς Άρρεν» περιλαμβάνουν την υστερεκτομή, εκτομή σαλπίγγων και ωοθηκών, κολπεκτομή, μετοϊδοπλαστική, οσχεοπλαστική, ουρηθροπλαστική, τοποθέτηση ορχικών προθέσεων και φαλλοπλαστική» εξηγεί ο κ. Παπαϊωάννου.