Οι φαρμακευτικές δαπάνες που καλύπτονται από τη κοινωνική ασφάλιση και το ΕΣΥ έχουν μειωθεί στις ανάλογες προ 10ετίας (κάτω από 3 δις. ευρώ). Το γιατί αυξήθηκαν υπέρμετρα το 2009 και γιατί μειώθηκαν απότομα το 2014 όλοι το γνωρίζουν, αν και χρήζει διερεύνησης,  ιδιαίτερα το πρώτο. 

Στο δεύτερο, βασικά εργαλεία ήταν:
α. στην ασφάλιση υγείας ο ΕΟΠΥΥ και η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, 
β. στον έλεγχο της κατανάλωσης οι λίστες (θετικές κι αρνητικές), η δραστική ουσία, τα όρια (σε γιατρούς κι ασθενείς) και τα πρωτόκολλα, ενώ 
γ. στον έλεγχο της χρηματοδότησης η τιμολόγηση και οι περικοπές (κέρδους, claw back, rebate, κ.λπ.). 

Όλα αυτά μείωσαν τη κατά κεφαλή δαπάνη από 450 σε 200 ευρώ περίπου ετησίως (-60%), ενώ στην υπόλοιπη ΕΕ από 340 σε 280 (-20%), χωρίς να γνωρίζουμε πόσο το κάθε τι (αναζητείται). 

Mελέτη μας, όμως, ανέδειξε κι ότι η συμμετοχή των ασθενών έφτασε κατά μ.ό. το 2014 σε 27%, ξεπερνώντας και το ανώτατο όριο θεσμοθετημένης συμμετοχής 25%, που πρέπει άμεσα να επανέλθει (-50 εκατ. ευρώ). Η «καινοτομία» έγκειται στην ανάλυση ανά κατηγορία φαρμάκων (πρωτότυπα και εκτός πατέντας-γενόσημα), θεραπευτική κατηγορία, γιατρό και περιφέρεια.

Υπάρχουν θεραπευτικές κατηγορίες που αντιπροσωπεύουν το μέσο όρο μειώσεων ή/και μεγαλύτερες μειώσεις, κι άλλες με μικρότερες μειώσεις (π.χ. αντι-νεοπλασματικά).

Η αύξηση  της κατανάλωσης πρωτοτύπων, το 2014 έναντι του 2013,  έναντι των εκτός πατέντας φαρμάκων, πρέπει να εξετασθεί, ενώ τα γενόσημα αυξήθηκαν ελάχιστα (από 17 σε 20%), σημείο που πρέπει να εξεταστεί από την πολιτεία, όπως και ανά θεραπευτική κατηγορία, στην επερχόμενη τιμολόγηση, κ.α. (κίνητρα).

Το 50% της κατανάλωσης βρίσκεται στην Αττική και την Κ. Μακεδονία (Θεσσαλονίκη), αν κι εκεί μειώθηκαν λίγο οι συνταγές, ενώ τα 2/3 της κατανάλωσης γίνεται με συνταγογράφηση 3 κυρίως ειδικοτήτων (παθολόγων, γενικών γιατρών, καρδιολόγων).

Στο ΕΣΥ τα γενόσημα είναι παραπάνω (30%), ενώ το 80% των δαπανών γίνεται σε 100 από 1000 δραστικές ουσίες ή/και σε 33 μεγάλα νοσοκομεία.

Ο ΕΟΠΥΥ πρέπει να εξετάσει τον προϋπολογισμό ανά περιφέρεια, θεραπευτική κατηγορία κι ειδικότητα γιατρών, μαζί με άλλα (πληθυσμιακά) κριτήρια.

Το ΕΣΥ ανάλογα πρέπει να «κλείσει» τους προϋπολογισμούς του ανά νοσοκομείο, κι αυτό ανά τμήμα (με βάση κόστος/ΚΕΝ).

Συμφωνίες τιμών (αναφοράς) ΕΟΠΥΥ ή ΕΣΥ, με βάση και τη κατανάλωση (price volume agreements), και ίσως και την αποτελεσματικότητα/ποιότητα (risk sharing), πρέπει να δοκιμασθούν με τη φαρμακοβιομηχανία, ως αντίβαρο περικοπών (rebate & clawback).

Η μηνιαία αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης ΕΟΠΥΥ & ΕΣΥ πρέπει να γίνει το κύριο εργαλείο των διοικήσεων. Έτσι η τιμολόγηση -περνώντας σε δεύτερο πλάνο- θα διευκολύνει την πολιτική ηγεσία, αναδεικνύοντας το σχέδιο της, που θα παρακολουθείται (αφού συμφωνηθεί) κι από τους επίσημους φορείς της φαρμακοβιομηχανίας, οι Έλληνες εκπρόσωποι των οποίων, πρέπει να βοηθήσουν στην προώθηση και των γενοσήμων, ενώ η πολιτεία στην ανάπτυξη του (αποτελεσματικού) ελληνικού φαρμάκου.

Ας μη ξεχνάμε, ότι  όλα αυτά πρέπει να τείνουν, κυρίως, προς όφελος ασθενών και ασφαλισμένων.

* Ο κ. Νίκος Πολύζος είναι Καθηγητής Διοίκησης και Οργάνωσης Υπηρεσιών Υγείας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.