Οι ουρολόγοι - ανδρολόγοι, με τη  χρήση μικροσκοπίου και την εφαρμογή της microTESE,  μπορούν και εντοπίζουν στους όρχεις ζωντανά και υγιή σπερματοζωάρια, με τα οποία οι άνδρες που πάσχουν από αζωσπερμία γίνονται γονείς.

«Η ανεύρεση με την χρήση μικροσκοπίου ζωντανών και υγιών σπερματοζωαρίων είναι η πλέον σύγχρονη, αξιόπιστη και αποτελεσματική μέθοδος, που προσφέρει σε πολλούς άνδρες την χαρά της πατρότητας» αναφέρει ο διαπρεπής χειρουργός ουρολόγος κ. Βασίλης Πρωτογέρου, επίκουρος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αζωοσπερμία ονομάζεται η απουσία σπερματοζωαρίων από το σπέρμα και διακρίνεται σε αποφρακτική και σε μη αποφρακτική. Στην αποφρακτική αζωοσπερμία σπερματοζωάρια παράγονται κανονικά στους όρχεις, αλλά αυτά δεν εμφανίζονται στο σπέρμα μετά την εκσπερμάτιση, λόγω της απόφραξης σε κάποιο σημείο του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος. Οι άνδρες που πάσχουν από αποφρακτική αζωοσπερμία εκσπερματώνουν φυσιολογικά, αλλά το λαμβανόμενο σπέρμα περιέχει μόνο σπερματικό υγρό, χωρίς σπερματοζωάρια. Η αποφρακτική αιτιολογία, με την ευρεία έννοια, περιλαμβάνει την απόφραξη ή τη συγγενή έλλειψη των εκφορητικών σπερματικών πόρων, την εκτομή ή τη διατομή των σπερματικών πόρων με χειρουργική επέμβαση, την πλήρη απουσία των σωμάτων των επιδιδυμίδων και την πλήρη καταστροφή (scaring) της επιδιδυμίδας, λόγω φλεγμονής ή τραυματισμού.

Στη μη αποφρακτική αζωοσπερμία δεν παράγονται καθόλου σπερματοζωάρια από τους όρχεις. Η αδυναμία παραγωγής ή η ελάχιστη παραγωγή σπερματοζωαρίων υποδηλώνει ορχική ανεπάρκεια. Η πάθηση αυτή μπορεί να είναι ιδιοπαθής ή να οφείλεται σε κρυψορχία, τραυματισμούς, φλεγμονές, λοιμώδη νοσήματα (όπως παρωτίτιδα σε μεγάλη ηλικία) ακτινοβολία, χημειοθεραπεία, ή χρωμοσωμικές ανωμαλίες.

«Στην περίπτωση που οφείλεται σε απόφραξη, κατά την μεταφορά των σπερματοζωαρίων από τον όρχη στην ουρήθρα, τα πράγματα είναι πιο καλά, γιατί η παραγωγή σπερματοζωαρίων από τον όρχη είναι συνήθως φυσιολογική κι αν η αντιμετώπιση και αναστροφή της απόφραξης δεν είναι εφικτή, μια απλή βιοψία επιτυγχάνει συνήθως εύκολα την ανεύρεση σπερματοζωαρίων» εξηγεί ο καθηγητής. «Όταν, όμως, η αζωοσπερμία οφείλεται σε βλάβη του όρχη και μειωμένη παραγωγή σπερματοζωαρίων, η κατάσταση είναι πιο δύσκολη. Η αιτία είναι ότι, στην περίπτωση αυτή, είτε δεν υπάρχουν καθόλου σπερματοζωάρια στον όρχη, είτε είναι «κρυμμένα» σε κάποιο σημείο του όρχη, που, αν δεν τα εντοπίσει κανείς, δεν πρόκειται να τα βρει ποτέ. Κι εδώ, ακριβώς, παίζει καθοριστικό ρόλο η επιλογή του σωστού τρόπου βιοψίας».

Τρόποι βιοψίας όρχεων

Σύμφωνα με τους ουρολόγους- ανδρολόγους, η βιοψία γίνεται είτε με απλή παρακέντηση του δέρματος (PESA-Percutaneous Sperm Extraction), είτε με απλή τομή και τυχαίες «τυφλές» λήψεις από τον όρχη (TESE-Testicular Sperm Extraction) ή με χρήση μικροσκοπίου (microTESE).

«Η χρήση μικροσκοπίου θεωρείται η πιο σύγχρονη και η πιο αποτελεσματική, καθώς προσφέρει αυτήν, ακριβώς, τη δυνατότητα, που καμιά άλλη μέθοδος δεν προσφέρει: την αναγνώριση, με το μικροσκόπιο, υπό άμεση όραση, των υγειών περιοχών του όρχη, αυξάνοντας, έτσι, τις πιθανότητες να βρεθεί, τελικά, ζωντανό και υγιές σπερματοζωάριοΗ διαδικασία είναι απλή. Χορηγείται ήπια αναισθησία. Με μικρή τομή ανοίγεται το δέρμα του οσχέου και ο όρχις και με τη βοήθεια του μικροσκοπίουεξετάζεται το εσωτερικό του».

Οι περιοχές, που είναι κατεστραμμένες, έχουν άλλη εικόνα από τις υγιείς. Έτσι οι ειδικοί κατευθύνουν την προσοχή τους σε αυτές που έχουν αυξημένη πιθανότητα να δώσουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ο ειδικός εμβρυολόγος, που βρίσκεται συνεχώς στο χειρουργείο, επιβεβαιώνει την ανεύρεση του κατάλληλου σπερματοζωαρίου και η επέμβαση ολοκληρώνεται. Παραμονή και διανυκτέρευση στο νοσοκομείο συνήθως δεν απαιτείται.

Η μέθοδος αυτή μπορεί να προσφέρει λύση ακόμα και σε περιπτώσεις όπου παλαιοτέρα θεωρείτο αδύνατη η ανεύρεση σπερματοζωαρίων, όπως στο σύνδρομο SECOS ή SCOS (Sertoli Only Cell Syndrome), στο οποίο θεωρείται πως στον όρχη έχουν παραμείνει μόνο τα «στηρικτικά» κύτταρα, αυτά που απαρτίζουν τον ιστό του όρχη, και λείπουν τελείως τα γεννητικά, δηλαδή τα σπερματοζωάριαΑκόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις φάνηκε πως ορισμένες νησίδες σπερματοζωαρίων επιζούν, αλλά με τυφλές τυχαίες βιοψίες η πιθανότητα ανεύρεσής τους είναι μηδαμινή. Η χρήση του μικροσκοπίου και η εφαρμογή της microTESE επιτρέπει στον ειδικά εκπαιδευμένο ουρολόγο - ανδρολόγο να προσφέρει στο ζευγάρι μια, ακόμη. πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί.

Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται σε ιδιωτικά κέντρα.