Των Άννας Παπαδομαρκάκη και Βίκυς Καρατζαφέρη

 

Το πρώτο φυτοθεραπευτικό φάρμακο από συνδυασμό ελληνικών αρωματικών βοτάνων είναι, πλέον, γεγονός.

To "Κρητικό Ίαμα", ένας συνδυασμός από θυμάρι, φασκόμηλο και δίκταμο, ύστερα από τετραετή κλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Ethnopharmacology, απέδειξε τη θεραπευτική του δράση σε ιώσεις και κρυολογήματα. Αρκετά χρόνια νωρίτερα όμως, από το 1998, η αντιοξειδωτική δράση των φυτών αυτών, είχε αποδειχθεί με μελέτη που είχε δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό Lancet.

To Cretan Iama αναμένεται να κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες στα φαρμακεία, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να αντιμετωπίσουν ευκολότερα τη γρίπη ή τα κρυολογήματα του φετινού χειμώνα.

Το νέο σκεύασμα, παράγεται από την ελληνική φαρμακευτική Olvos Science, σε συνεργασία με τον αγροτικό συνεταιρισμό Ρεθύμνου, σε ελεγχόμενη καλλιέργεια, υπό την αυστηρή εποπτεία των εργαστηρίων του Πανεπιστημίου Κρήτης, για τη σταθεροποίηση των συστατικών του φαρμάκου.

Πρόκειται για έναν στόχο ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς το φάρμακο είναι αποτέλεσμα προϊόντων καλλιέργειας, όπου η παραμικρή αλλαγή στο κλίμα, στο χώμα, στην εποχή, ακόμη και στη συλλογή του, αλλάζει τα ζητούμενα συστατικά.

Η παραγωγή προγραμματίζεται να αυξηθεί σημαντικά την επόμενη χρονιά, ενώ η εταιρία δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ακόμη και εξαγωγών, όταν η παραγωγή των συγκεκριμένων θεραπευτικών φυτών μπορεί να ξεπεράσει την κάλυψη της εσωτερικής αγοράς.

Το Κρητικό Ίαμα αποτελεί συμπλήρωμα διατροφής και θα κυκλοφορήσει σε τιμή χαμηλότερη των 8 ευρώ. Ως δρόγη, τα αποτελέσματά της είναι άμεσα, έτσι η ανακούφιση των ασθενών είναι ιδιαίτερα αισθητή μετά το δεύτερο 24ωρο σε μια θεραπεία επταημέρου.

Η παρουσίαση του νέου σκευάσματος έγινε σήμερα από τους διακεκριμένους καθηγητές του Πανεπιστημίου Κρήτης: Χρήστο Λιονή, Καθηγητή Γενικής Ιατρικής και ΠΦΥ, Ηλία Καστανά, Καθηγητή Εργαστηριακής Ενδοκρινολογίας, Στέργιο Πυρίντσο, Αναπληρωτή Καθηγητή Βιολογίας και Γεώργιο Σουρβίνο, Καθηγητή Κλινικής Ιολογίας. 

Η ιδέα

Η ιδέα ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια, όταν επιδημιολογικές παρατηρήσεις σε περιοχές της Κρήτης έδειχναν ότι, οι άνθρωποι που κατανάλωναν αφεψήματα συγκεκριμένων βοτάνων, είχαν πολύ χαμηλή νοσηρότητα και μικρότερες επιπτώσεις κρυολογήματος ή γρίπης. 

Από τη Μινωική περίοδο, ακόμη, υπήρχε η τεκμηρίωση στους σφραγιδόλιθους για την ευεργετική επίδραση των Κρητικών βοτάνων. Βοτανολόγοι, όπως ο Διοσκουρίδης, είχαν, επίσης, αντιληφθεί ότι «κάτι τρέχει» με τα βότανα, αλλά η πρώτη επιστημονική μελέτη δημοσιεύθηκε στο Lancet το 1998. 

Οι ερευνητές κατέληξαν σε αυτό το «κοκτέιλ» ουσιών, μετά από ιστορική και ανθρωπολογική έρευνα στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο. «Υπάρχουν πάνω από είκοσι μονογραφικές έρευνες, που χρησιμοποιούσαν τα βότανα για το κρυολόγημα και για τις λοιμώξεις του αναπνευστικού. Αυτές οι μελέτες ήταν η απαρχή. Αναζητήσαμε, λοιπόν, όλα τα κείμενα από παλιά και συνδυάσαμε τα συγκεκριμένα φυτά, γιατί είχαν υψηλή αντιϊκή και αντιοξειδωτική δράση» είπε ο καθηγητής γενικής ιατρικής και ΠΦΥ του Πανεπιστημίου Κρήτης Χρήστος Λιονής.

Η πολυεπιστημονική ομάδα, που έκανε την έρευνα για το Κρητικό Ίαμα, επικεντρώθηκε σε τρία αρωματικά βότανα, που έχουν αντιοξειδωτική και αντιϊκή δράση, από τα 400 που έχουν αναγνωριστεί στην Κρήτη για θεραπευτική χρήση. Στο θυμάρι (Coridοthymus Capitatus), στο φασκόμηλο (Salvia Fruticosa) και στο δίκταμο (Origanum Dictamnus). Όπως επεσήμαναν κατ’ εξακολούθηση οι επιστήμονες στη συνέντευξη τύπου, για την παρουσίαση του σκευάσματος, τα βότανα της Κρήτης έχουν ιδιαιτερότητες. 

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή βοτανολογίας, διευθυντή του Βοτανικού Κήπου του Πανεπιστημίου Κρήτης Στέργιο Πυρίντσο: «Τα βότανα της Κρήτης έχουν ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα το φασκόμηλο, που κυκλοφορεί ευρέως, είναι το φασκόμηλο Κροατίας, αλλά η χημική του σύσταση ουδεμία σχέση έχει με αυτό της Κρήτης».

Οι ερευνητές τόνισαν ότι γίνονται κάποιες πρότυπες καλλιέργειες αυτών των βοτάνων, μια διαδικασία, που – αντίθετα από ό,τι μπορεί να θεωρούν κάποιοι – είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι χημειότυποι των φυτών είναι διαφορετικοί και είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν τα κατάλληλα.

Όπως εξήγησε ο καθηγητής εργαστηριακής ενδοκρινολογίας Ηλίας Καστανάς: «Δεν υπάρχουν διεθνώς χημικές ουσίες για λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Έγινε, λοιπόν, μια διπλή, τυφλή μελέτη, στην οποία εξετάστηκαν:

  1. Η δριμύτητα (ένταση) των συμπτωμάτων (βήχας, πονόλαιμος, καταρροή, αίσθημα κόπωσης και άλλα),
  2. Η διάρκεια των συμπτωμάτων (μέρες) και
  3. Η ομαλοποίηση στις τιμές CRP την πρώτη μέρα και την έβδομη μέρα».

Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο Journal of Ethopharmacology

Στη μελέτη συμμετείχαν 108 άτομα, μισοί άνδρες, μισές γυναίκες την περίοδο από τις 10 Οκτωβρίου 2013 μέχρι τις 10 Φεβρουαρίου 2104, με τους 48 να μην έχουν ιογενή λοίμωξη. Τα αποτελέσματα έδειξαν βελτίωση σε όλες τις παραμέτρους.

Όπως υπογράμμισε ο καθηγητής κλινικής ιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης Γεώργιος Σουρβίνος: «Είδαμε τη δράση των ιών και πώς αλληλεπιδρούν τα κύτταρα με τους ιούς, πώς δρουν, ουσιαστικά, ενάντιά τους. Δοκιμάσαμε εκχύλισμα με μοριακές τεχνολογίες και κυτταροκαλλιέργειες και βρήκαμε σημαντική μείωση στα μολυσμένα κύτταρα. Αυτό αποδεικνύει τη σημαντική αντιϊκή δράση των φυτών. Το μπλοκ των ουσιών αναστέλλει, δεν πολλαπλασιάζει το γονιδίωμα των άρρωστων κυττάρων».

Ο κ. Λιονής πρόσθεσε: «Βρήκαμε τα φυτά, πήραμε τα αιθέρια έλαιά τους, πήραμε και ελαιόλαδο και φτιάξαμε αυτή τη μαλακή κάψουλα».

Οι ερευνητές παραδέχτηκαν ότι ο σχεδιασμός της μελέτης και οι δοκιμές καθυστέρησαν αρκετά, γιατί ήθελαν το προϊόν να είναι σταθερό στην ποιότητα, στα συστατικά, στον χρόνο και, βέβαια, να υποστηρίζεται βιβλιογραφικά. Εξέτασαν, όπως είπαν, το χημικό αποτύπωμα, το γενετικό αποτύπωμα και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, όλα μαζί, ταυτόχρονα

Στο νέο αντιϊκό «κοκτέιλ» πρωταγωνιστούν εκατοντάδες χημικές ενώσεις, όπως, για παράδειγμα, η καρβακρόλη, που έχει απίστευτη αντιμικροβιακή δράση. Και τα τρία φυτά έχουν μονογραφίες στην Ευρώπη. 

Δεν αποκλείεται το αμέσως προσεχές διάστημα να γίνουν γνωστά επιστημονικά δεδομένα που αφορούν και στην προληπτική δράση της κάψουλας, καθώς οι επιστήμονες έχουν, ήδη, συγκεντρώσει αρκετές ενδείξεις.