Σε μια προσπάθεια να ενημερωθεί ο κόσμος για τον καρκίνο του παγκρέατος, επιστήμονες από κάθε γωνιά του πλανήτη ένωσαν τις δυνάμεις τους και πραγματοποιούν μια παγκόσμια προσπάθεια ενημέρωσης με τη συμμετοχή 56 Ενώσεων Ασθενών, φορέων, επαγγελματιών υγείας και δημοσιογράφων. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι έξι στους δέκα δεν γνωρίζουν βασικές πληροφορίες για την ασθένεια.

Στην Ευρώπη ο παγκρεατικός καρκίνος είναι ο έβδομος πιο συχνός καρκίνος, ενώ είναι αναμφισβήτητα ένας από τους πλέον θανατηφόρους καρκίνους - μόλις το 2-10% όσων διαγιγνώσκονται επιβιώνει 5 χρόνια μετά τη διάγνωση. Τα ποσοστά θνησιμότητάς του αυξάνονται, τη στιγμή που τα ποσοστά θνησιμότητας σε άλλες μορφές καρκίνου μειώνονται. Υπολογίζεται πως περίπου 926 άνθρωποι διεθνώς διαγιγνώσκονται με καρκίνο του παγκρέατος κάθε μέρα. Την ίδια στιγμή 905 ασθενείς καταλήγουν εξαιτίας της ύπουλης ασθένειας, που εξελίσσεται αθόρυβα, φέρνοντας πολύ συχνά τους ασθενείς και τους οικείους τους προ τετελεσμένου. Κι αυτό διότι διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν δηλαδή, έχει, ήδη, κάνει μεταστάσεις.

Η ανάγκη για δράση είναι μεγάλη, καθώς μία πιο πρώιμη διάγνωση θα μπορούσε να μειώσει τη θνησιμότητα της νόσου. Όπως έχει συμβεί και με άλλες μορφές καρκίνου, έτσι και για τον καρκίνο του παγκρέατος αυτά τα θλιβερά ποσοστά μπορούν να αλλάξουν, με περισσότερη και καλύτερη ενημέρωση, με ευαισθητοποίηση και με κινητοποίηση περισσότερων φορέων και ανθρώπων. Αυτός ακριβώς είναι και ο στόχος της Παγκόσμιας Ημέρας για τον Καρκίνο του Παγκρέατος.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι 12 άνδρες και 8 γυναίκες στους 100.000 διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με παγκρεατικό καρκίνο. Να σημειωθεί ότι 338.000 νέες περιπτώσεις παγκοσμίως διαγνώσθηκαν το 2012, ενώ το 2015 υπολογίζεται πως θα διαγνωστούν 367.000 νέες περιπτώσεις.

Πενήντα έξι Ενώσεις Ασθενών από όλο τον κόσμο ηγούνται της παγκόσμιας προσπάθειας ενημέρωσης, η οποία υποστηρίζεται από εταιρικούς χορηγούς. Στην Ελλάδα δράση έχει αναλάβει ο Σύλλογος Καρκινοπαθών - Εθελοντών - Φίλων - Ιατρών «Κ.Ε.Φ.Ι.» Αθηνών (www.anticancerath.gr) και η Εταιρεία Μελέτης Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος (ΕΜ-ΚΑΠΕΣ www.emkapes.gr), με την υποστήριξη της GENESIS Pharma.

Ερωτήσεις και Απαντήσεις

Τι είναι το πάγκρεας; Το πάγκρεας είναι ένα σημαντικό όργανο του ανθρώπινου σώματος, που βρίσκεται πίσω από το στομάχι και μπροστά στη σπονδυλική στήλη. Βοηθάει τον οργανισμό να χρησιμοποιεί και να αποθηκεύει την ενέργεια της τροφής, παράγοντας ορμόνες που ελέγχουν το επίπεδο σακχάρου και ένζυμα για τη διάσπαση της τροφής και την πέψη.

Τι είναι ο καρκίνος του παγκρέατος; Ο παγκρεατικός καρκίνος εμφανίζεται όταν τα κύτταρα στο πάγκρεας αυξάνονται και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, δημιουργώντας μία μάζα που ονομάζεται όγκος.

Τι προκαλεί τον παγκρεατικό καρκίνοΗ αιτία εμφάνισης των περισσότερων περιπτώσεων παγκρεατικού καρκίνου είναι άγνωστη. Υπάρχουν κάποιοι αναγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου, όμως απαιτείται περισσότερη έρευνα για να γίνει κατανοητή η άμεση συσχέτισή τους με τη νόσο. Στους παράγοντες οι οποίοι μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης παγκρεατικού καρκίνου περιλαμβάνονται: η ηλικία καθώς σε ποσοστό 90%, η νόσος εμφανίζεται σε άτομα ηλικίας 55 ετών και άνω, το οικογενειακό ιστορικό, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η παχυσαρκία, η αυξημένη πρόσληψη λιπαρών, η ύπαρξη διαβήτη ή χρόνιας παγκρεατίτιδας. Προσβάλλει εξίσου τους άνδρες και τις γυναίκες.

Πόσο σοβαρή είναι η νόσος; Μόνο το 20% όλων των περιπτώσεων είναι εγχειρήσιμο. Η καθυστερημένη διάγνωση αποτελεί την κύρια αιτία της αδυναμίας ίασης των ασθενών. Έχει το χαμηλότερο ποσοστό επιβίωσης από όλους τους καρκίνους. Οι ασθενείς, που προσβάλλονται από αυτή τη μορφή καρκίνου, χάνουν το 98% του προσδόκιμου υγιούς ζωής τους τη στιγμή της διάγνωσης. Επιπλέον λόγω της καθυστερημένης διάγνωσης, η συνολική μέση επιβίωση ενός ατόμου που έχει διαγνωστεί με μεταστατικό καρκίνο στο πάγκρεας είναι 4,6 μήνες. Αν δεν ληφθούν μέτρα, έχει υπολογισθεί ότι ο παγκρεατικός καρκίνος θα είναι η 2η αιτία θανάτου από καρκίνο έως το 2030.

Ποια είναι τα συνήθη συμπτώματα; Στα πρώιμα στάδια μπορεί να είναι δύσκολο να ανιχνευθεί, καθώς δεν παρουσιάζει συνήθως συγκεκριμένα συμπτώματα. Ωστόσο, καθώς ο καρκίνος αναπτύσσεται, τα συμπτώματα πιθανότατα αυξάνουν. Το ποια, ακριβώς, συμπτώματα εμφανίζονται, εξαρτάται από πολλές παραμέτρους, που συμπεριλαμβάνουν τον τύπο του καρκίνου, το πού εντοπίζεται και τι επιπτώσεις έχει στον οργανισμό. Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι: ναυτία, σημεία/εμφάνιση ίκτερου, κατάθλιψη, πόνοι στην κοιλιακή χώρα και στη μέση της πλάτης, έναρξη διαβήτη μη σχετιζόμενου με αύξηση βάρους, εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, αλλαγές στις εντερικές συνήθειες: διάρροια/ στεατόρροια, ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Πώς γίνεται η διάγνωση; Δυστυχώς δεν υπάρχει μέθοδος έγκαιρης ανίχνευσης σε πρώιμο στάδιο. Δεν υπάρχει εξέταση για τον παγκρεατικό καρκίνο, όπως η μαστογραφία ή η κολονοσκόπηση. Η πρώιμη διάγνωση είναι καταλυτική για την εξέλιξη της νόσου: οι ασθενείς που διαγιγνώσκονται σε πρώιμο στάδιο, για να υποβληθούν σε χειρουργική αφαίρεση, έχουν πολύ υψηλότερες πιθανότητες να επιβιώσουν 5 χρόνια και περισσότερα. Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται: απεικονιστικές εξετάσεις (δηλαδή αξονική τομογραφία CT και μαγνητική τομογραφία MRI), ενδοσκοπικός υπερηχογραφικός έλεγχος (EUS), λαπαροσκόπηση και βιοψία.

Ποιες είναι οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές; Οι θεραπείες εξαρτώνται από το στάδιο του καρκίνου και το σημείο που εντοπίζεται ο όγκος. Εάν ο όγκος είναι αρκετά μικρός, ο καρκίνος δεν έχει εξαπλωθεί και ο ασθενής είναι σε καλή φυσική κατάσταση και αρκετά υγιής, τότε προτείνεται χειρουργική επέμβαση και ολοκληρωτική αφαίρεση του όγκου. Εάν ο όγκος είναι μη αφαιρέσιμος, δηλαδή ο καρκίνος είναι είτε πολύ προχωρημένος εντός και πέριξ του παγκρέατος, είτε έχει εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος, ο σκοπός της θεραπείας είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων και η καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής. Η χημειοθεραπεία και/ή η ακτινοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να συρρικνωθεί ο όγκος και να επιβραδυνθεί η ανάπτυξή του, αλλά καμία από τις επιλογές δεν θα επιφέρει ίαση του καρκίνου. Υπάρχουν και νεότερες στοχευμένες θεραπείες, που στοχεύουν μόνο κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων. Επειδή τα φυσιολογικά κύτταρα δεν προσβάλλονται κατά τον ίδιο τρόπο, όπως γίνεται κατά τη χημειοθεραπεία, τα νέα φάρμακα σχετίζονται με λιγότερες παρενέργειες.