Το ακούμε χρόνια αλλά δυσκολευόμαστε να το διαχειριστούμε. Το στρες είναι, πια, μια καθημερινή κατάσταση για τους περισσότερους από εμάς, που, ζώντας μέσα σε μια καθημερινή "τρέλα", προσπαθούμε να ανταπεξέλθουμε στις υποχρεώσεις των ρόλων μας ως εργαζόμενοι, ως γονείς, ως φίλοι κ.τ.λ. Δεν είναι τυχαίο που κάθε φορά που κάποιος επισκέπτεται έναν γιατρό για οποιοδήποτε πρόβλημα, καλείται να απαντήσει εάν έχει στρες...

Το στρες όμως, ειδικά αν είναι χρόνιο, δρα αθροιστικά στον οργανισμό μας και κάνει πολύ κακό στην υγεία μας. Όπως εξήγησε ο Επιστημονικός Υπεύθυνος του Ερευνητικού Προγράμματος "ΘΑΛΗΣ - ΕΚΠΑ - Μοριακοί Μηχανισμοί και Κλινικές Επιπτώσεις των Δράσεων του Υποδοχέα των Γλυκοκορτικοειδών", Καθηγητής Παιδιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής της Α΄ Παιδιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Χρούσος, σε συνέντευξη τύπου για την παρουσίαση του εν λόγω Προγράμματος, το οποίο, μάλιστα, ολοκληρώνεται στο τέλος του μήνα: "Το χρόνιο στρες προκαλεί πρόωρο γήρας, προβλήματα ψυχικής υγείας αλλά και καρδιαγγειακά προβλήματα, τα οποία, μάλιστα, έρχονται νωρίτερα και είναι βαρύτερα. Ειδικά για τις καρδιαγγειακές παθήσεις αναμένεται "κύμα" στο μέλλον".

Όπως υπογράμμισε ο διαπρεπής καθηγητής, για την αντιμετώπιση της διαταραχής της γενικής ισορροπίας του σώματος (ομοιόσταση) από κάποιο στρεσογόνο ερέθισμα και την επαναφορά του στην πρότερη φυσιολογική κατάσταση, ενεργοποιείται ένα ειδικό σύστημα άμυνας, στο οποίο σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα λεγόμενα γλυκοκορτικοειδή. Πρόκειται για στεροειδείς ορμόνες (π.χ. κορτιζόλη), που ρυθμίζουν ένα ευρύ φάσμα φυσιολογικών λειτουργιών απαραίτητων για τη ζωή, π.χ. τη σωματική αύξηση, την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή, καθώς και τις λειτουργίες του ανοσοποιητικού, του κεντρικού νευρικού και του καρδιομεταβολικού συστήματος. 

Όταν κάποιος είναι σε φάση χρόνιου στρες, εξήγησε ο κ. Χρούσος, έχει υψηλή κορτιζόλη και το πρωί και το βράδυ. Το βράδυ, όμως, αυτό δεν πρέπει να συμβαίνει, διότι διεγείρεται ο μεταβολισμός και ξεκινά η διαδικασία φθορών και γήρανσης, βλάπτονται οι ιστοί. "Οι "επικίνδυνες" ώρες είναι από τις 6 το απόγευμα έως τις 12 τα μεσάνυχτα. Οπότε καλό είναι αυτές τις ώρες να μην υπάρχει στρες, να ηρεμεί ο άνθρωπος, να μάθει να αφήνει στην άκρη για λίγο τις έγνοιες. Κι αν δεν μπορεί να το κάνει μόνος, να ζητήσει βοήθεια. Η λεγόμενη Cognitive Behavioral Therapy βοηθάει πολύ, αλλά και κάποια φάρμακα που μπορεί να χορηγήσει ο ειδικός γιατρός ανά περίπτωση". Εξάλλου λίγο αργότερα, στις 2 τα ξημερώματα,τα επίπεδα της κορτιζόλης αρχίζουν να ανεβαίνουν πάλι.

Το 20% των γονιδίων επηρεάζεται από τα γλυκοκορτικοειδή, επεσήμανε η Συντονίστρια Ερευνήτρια, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Ευαγγελία ΧαρμανδάρηΤα γλυκοκορτικοειδή ασκούν τη δράση τους δια μέσου του ειδικού υποδοχέα τους (GR). Σε φαρμακολογικές δόσεις, οι ορμόνες αυτές έχουν ισχυρές αντιφλεγμονώδεις, ανοσοκατασταλτικές και αποπτωτικές δράσεις, λόγω των οποίων αντιπροσωπεύουν μια από τις πιο σημαντικές κατηγορίες θεραπευτικών σκευασμάτων, που χορηγούνται σε εκατομμύρια ασθενείς καθε χρόνο, για τη θεραπεία φλεγμονωδών, αλλεργικών, αυτοάνοσων και λεμφοϋπερπλαστικών ασθενειών.

Οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του «ΘΑΛΗΣ», διευκρινίζουν τους μοριακούς μηχανισμούς δράσης των γλυκοκορτικοειδών και βοηθούν στην κατανόηση των παθοφυσιολογικών μεταβολών που παρατηρούνται σε ασθενείς με διαταραχές στην ευαισθησία των ιστών στα γλυκοκορτικοειδήΓια παράδειγμα, μεταλλάξεις του γονιδίου του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών οδηγούν σε διαταραχή της μεταγωγής του σήματος των γλυκοκορτικοειδών και σε Πρωτοπαθή Γενικευμένη Αντίσταση στα Γλυκοκορτικοειδή, ένα σύνδρομο που περιγράφηκε για πρώτη φορά πριν από 30 - 35 χρόνια από τον Καθηγητή Γεώργιο Χρούσο, μελετήθηκε εκτενώς από τον ίδιο και τους συνεργάτες του και πήρε από εκείνον το όνομά του (Σύνδρομο Χρούσος). 

Ο κ. Χρούσος κατέληξε λέγοντας ότι όλοι έχουν στρες, από όταν είναι έμβρυα ακόμη και ότι οι επιγενετικές μεταβολές από την επίδραση του στρες στο γονιδίωμα, επηρεάζουν την οντογένεση.