Η ένταση και η διασπορά της κρίσης έχει, ανάμεσα σε άλλα, δημιουργήσει ένα πεδίο εξαιρετικής σύγχυσης και άγονης αντιπαράθεσης ανάμεσα στις διαφορετικές ομάδες επαγγελματιών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στην Υγεία. Είναι κοινή η αίσθηση από την αποτύπωση μιας σειράς δεικτών, με κυρίαρχο αυτόν της ανεργίας, ότι το μεγάλο μέρος της μείωσης δαπανών, αφορά κυρίως τους τομείς της ιδιωτικής πρωτοβάθμιας (γιατροί, οδοντογιατροί).

Ιδιαίτερα ο χώρος της ιδιωτικής οδοντιατρικής περίθαλψης που αφορά το 90% των παρεχόμενων υπηρεσιών, γνώρισε αυτά τα χρόνια μια πρωτοφανή μείωση που φθάνει και το 55-60% της δαπάνης του 2009 που υπολογίζεται περίπου στα 2 δις. Ένα μεγάλο μέρος του τωρινού ποσοστού των πληρωμών από τα νοικοκυριά έχει μετακινηθεί είτε σε δαπάνες συμμετοχής στα φάρμακα (που αυξήθηκαν σημαντικά μετά το '12), είτε σε δαπάνες για τη δευτεροβάθμια, όπου το "φακελάκι" καλά κρατεί.

Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία (ΕΟΟ) δεν έχει -ευτυχώς- ούτε την δυνατότητα, ούτε την παράδοση, αλλά ούτε και την κουλτούρα γενικευμένων κινητοποιήσεων, "εμφυλιοπολεμικών" δηλώσεων και άγριων τηλεοπτικών αντιπαραθέσεων, συχνά στημένων για την δημιουργία εντυπώσεων. Και όλα αυτά στην ιδιοτελή διεκδίκηση των συμφερόντων των μελών της κατά προτεραιότητα - η εις βάρος- άλλων κλάδων επαγγελματιών της υγείας ή ακόμα χειρότερα εις βάρος των ασθενών.

Αυτή η ασυμμετρία διεκδίκησης όχι μόνο της ΕΟΟ, αλλά και άλλων μεγάλων ομάδων εργαζομένων που πλήττονται εντονότατα από την κρίση, σε σχέση με άλλες πιο ωφελημένες ομάδες, δημιουργεί μια διαρκή στρέβλωση, όχι μόνο από την άνιση διαχείριση της απ' την πλευρά του κράτους, αλλά και λόγω της σύγχυσης προτεραιοτήτων που δημιουργεί.

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του κοινωνικού κράτους στη χώρα μας μετά το '81 δεν έγινε ούτε απολύτως οργανωμένα, ούτε σταδιακά, ούτε αναίμακτα, αλλά σαν επιστρώσεις πάνω στο ήδη υπάρχον. Σημαντικές στρεβλώσεις διαπέρασαν και διαπερνούν ακόμα το σύστημα Υγείας, παραμορφώνοντας η αλλοιώνοντας και ακρωτηριάζοντας σημαντικά υποσυστήματα (π.χ. αστική πρωτοβάθμια φροντίδα). Η βασική τριάδα αυτών των στρεβλώσεων, αφορά την ασφυκτική εξάρτηση του συστήματος από την κεντρική κυβέρνηση και την παθολογία της (πλατειασμός, συντεχνιασμός, διαφθορά, κακοδιοίκηση), τον αθέμιτο εναγκαλισμό από τον κερδοσκοπικό ιδιωτικό τομέα, και την εσωτερική αδυναμία του ΕΣΥ να ολοκληρωθεί με την ένταξη του ΙΚΑ.

Tην ίδια περίοδο που η μικροαστική βιοτεχνία του ΄70 μετεξελισσόταν στον μεγάλο βιομηχανικό επεκτατικό σχηματισμό των αρχών του 2000, με περίπου 250.000 εργαζόμενους, υψηλή τεχνολογία και πανάκριβα νέα φάρμακα, ο οδοντιατρικός κλάδος παρέμεινε κυρίως εντάσεως εργασίας. 

Παρά την σημαντική προσφορά που θα μπορούσε να έχει στην πρόληψη, ούτε η πενιχρή οργάνωση της (Κέντρα υγείας μη αστικού τύπου και οδοντιατρικά τμήματα ΙΚΑ ), ούτε τα αποτελέσματα της ήταν τα αναμενόμενα, γιατί όπως φαίνεται παρασύρεται από την γενικότερη υποβάθμιση της αγωγής και προαγωγής της Υγείας στο σύστημα, αλλά και στην κουλτούρα της κοινωνίας. Δεν είναι τυχαίο που καταγράφεται διαχρονικά μια μεγάλη αναντιστοιχία ανάμεσα στο ύψος της οδοντιατρικής δαπάνης και στο επίπεδο στοματικής Υγείας της χώρας σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές, πριν την κρίση.

Η δημιουργία του ΕΟΠΥΥ μετά από προσπάθειες και διαμάχες τριάντα χρονών μπορεί δυνητικά να δώσει μιαν άλλη διάσταση στα τωρινά αδιέξοδα ταυτόχρονα με άλλες παράλληλες και ουσιαστικές ενέργειες αναδιάρθρωσης του συνόλου συστήματος Υγείας της χώρας από το Υπουργείο Υγείας. Η παραμέληση της στοματικής υγείας, είναι σημαντικό στοιχείο υποβάθμισης της ποιότητας ζωής του ελληνικού πληθυσμού και η ολοκληρωμένη φροντίδα της οφείλει να είναι μια βασική προτεραιότητα σχεδιασμού των πολιτικών Υγείας. Είναι ακόμη σημαντική η εξοικονόμηση πόρων από μια συστηματική επένδυση σε στρατηγικές πρόληψης μαζί και με τους άλλους βασικούς παράγοντες κίνδυνου(κάπνισμα, διατροφή κ.α.), καθώς έχει άμεση απόδοση και σύντομα αποτελέσματα βελτίωσης, αλλά κυρίως όμως γιατί διαμορφώνει μια καθημερινή κουλτούρα φροντίδας υγείας

Ο ΕΟΠΥΥ έχει την δυνατότητα μέσα από μια λειτουργία αναδιάρθρωσης και ανακατανομής ανθρωπίνων και οικονομικών πόρων να δημιουργήσει νέες προτεραιότητες και να ενισχύσει πολιτικές καινοτόμες και αποδοτικές. Η αξιοποίηση του οδοντιατρικού Υγειονομικού χάρτη, η διασύνδεση και ολοκλήρωση των δικτύων οδοντιατρικής φροντίδας αστικού και αγροτικού πληθυσμού, η εξακολούθηση των παρεμβάσεων στα σχολεία και στις υποβαθμισμένες περιοχές και βέβαια η ταχεία επίλυση του κομφούζιου του ΠΕΔΥ είναι άμεσα δυνατές. Αλλα είναι και τμήματα μιας ευρύτερης, κατεπείγουσας και εξαιρετικά σημαντικής μεταρρύθμισης, που οφείλει να υπερβεί τα μνημόνια, αλλά και τις διαρκείς στρεβλώσεις. 

Δεν είναι αναγκαίο να αναφερθούμε στο άγος των 60 εκατομμυρίων συνταγών ετησίως, ούτε στην απίστευτη κατάχρηση της πανάκριβης υπερσύγχρονης διαγνωστικής τεχνολογίας, ούτε στον παγκόσμιο πρωταθλητισμό των καισαρικών, ακόμα τώρα στον πέμπτο χρόνο της κρίσης.

Είναι όμως απόλυτα αναγκαίο να επιμερίσουμε πιο σωστά τις συνέπειες της και κυρίως να δώσουμε καλύτερη και πιο ολοκληρωμένη ποιότητα στην υγειονομική φροντίδα του ελληνικού λαού. 

Για να θυμηθούμε τον πάντα επίκαιρο Κέυνς: "θα ήταν υπέροχο αν οι οικονομολόγοι κατόρθωναν να σκέπτονται σαν ταπεινόφρονες ικανοί άνθρωποι, όπως κάνουν οι οδοντογιατροι". Θα συμπληρώναμε: όχι μόνο οι οικονομολόγοι. Το κείμενο αυτό είναι εισαγωγικό μιας ευρύτερης πρότασης αναδιάρθρωσης και ανάπτυξης της στοματικής φροντίδας μέσα στο πλαίσιο της εξαγγελθείσας, από την νέα ηγεσία του υπουργείου Υγείας, μεταρρύθμισης της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας της χώρας.

* Ο Αντώνης Δημόπουλος, είναι Ορθοδοντικός, Πρόεδρος της Πρωτοβουλίας για την Κοινωνική Πολιτική, π. Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Υγείας