Αν έχετε κόψει ποτέ ένα σκουλήκι στη μέση, θα έχετε διαπιστώσει ότι καταλήξατε με δύο σκουλήκια - στο ένα φυτρώνει κεφάλι και στο άλλο ουρά. Τώρα μια ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο Tufts ανακάλυψε ότι οι αναγεννητικές ιδιότητες των σκουληκιών είναι ακόμη πιο εντυπωσιακές από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα.

Χωρίς να επέμβουν γενετικά, αλλάζοντας το DNA των σκουλικιών, οι ερευνητές βιολόγοι δημιούργησαν σκουλήκια, που έχουν κεφάλια και εγκέφαλο από άλλα είδη σκουληκιών, επεμβαίνοντας στις πρωτεϊνες, που ελέγχουν την κυτταρική επικοινωνία. Βρήκαν, δηλαδή, ότι οι πληροφορίες εκτός γονιδιωματικής αλληλουχίας καθορίζουν ανατομία μεγάλης κλίμακας. Με απλά λόγια διαπίστωσαν ότι η ανάπτυξη των έμβιων οργανισμών δεν καθοδηγείται μόνο από τα γονίδια και ευελπιστούν ότι το πρωτοποριακό πείραμα θα βοηθήσει μελλοντικά στις εκ γενετής ασθένειες, αλλά και στην αναγεννητική ιατρική, μετά από έναν σοβαρό τραυματισμό, για παράδειγμα. 

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Michael Levin, διευθυντή του Κέντρου Αναγεννητικής και Αναπτυξιακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου Tufts, δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο διεθνές περιοδικό μοριακής βιολογίας "International Journal of Molecular Sciences". Έκοψαν τα κανονικά κεφάλια ενός είδους μικρού πλατυέλμινθα σκουληκιού του γλυκού νερού (Girardia dorotocephala), το οποίο έχει την ικανότητα να αναγεννήσει τους ιστούς του. Στη συνέχεια, με κατάλληλες κυτταρικές επεμβάσεις, «καθοδήγησαν» το ακέφαλο σκουλήκι να αναπτύξει ένα νέο κεφάλι και εγκέφαλο από άλλα συγγενικά είδη, με διαφορετικό σχήμα. Με το να παρέμβουν στα   «κανάλια» των πρωτεϊνών, τα οποία μεταφέρουν τα ηλεκτρικά σήματα μεταξύ των κυττάρων, οι ερευνητές άλλαξαν τη διανομή των ενήλικων βλαστοκυττάρων μαζί με το σχήμα του κεφαλιού και του εγκεφάλου. Οι αλλαγές, πάντως, στα σκουλήκια και στα κεφάλια τους είναι παροδικές. Σε μερικές εβδομάδες επανέρχονται σταδιακά στο αρχικό τους σχήμα.

Όσο πιο πολύ απέχουν τα δύο είδη σκουληκιών στο εξελικτικό οικογενειακό δέντρο, τόσο πιο δύσκολο είναι να γίνει το «δέσιμο» ενός νέου κεφαλιού με το ακέφαλο σώμα. Σε ένα προηγούμενο πείραμα, η ίδια ερευνητική ομάδα είχε δημιουργήσει σκουλήκια με δύο (μόνιμα) κεφάλια.

«Αυτά τα ευρήματα προκαλούθν ερωτήματα για το πώς τα γονίδια και τα βιοηλεκτρικά δίκτυα αλληλεπιδρούν, προκειμένου να δημιουργήσουν σωματική δομή. Τα αποτελέσματα του εν λόγω πειράματος είναι κρίσιμα, προκειμένου να κατανοήσουμε την εξελικτική βιολογία και τη συμβολή της στην αναγεννητική ιατρική» δήλωσαν οι ερευνητές.