Με τον καρκίνο του μαστού να "σαρώνει" κυριολεκτικά μεταξύ των γυναικών στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως, οποιαδήποτε εξέλιξη στη διάγνωση της ασθένειας είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτη. Ας μην ξεχνάμε ότι ο καρκίνος του μαστού είναι ιάσιμος, αν εντοπιστεί νωρίς. Μία τρισδιάστατη ακτινολογική μέθοδος, η ψηφιακή τομοσύνθεση μαστού (DBT) εντοπίζει, σύμφωνα με αποτελέσματα πολυκεντρικών μελετών, περισσότερους καρκίνους από ό,τι η μαστογραφία, η οποία σήμερα είναι η μόνη εγκεκριμένη μέθοδος για τον προσυμπτωματικό έλεγχο (screening). Σύμφωνα με το ΑΠΕ, παρότι η μέθοδος δεν είναι ενταγμένη στον προσυπτωματικό έλεγχο, σήμερα στη χώρα μας υπάρχουν 14 μηχανήματα τομοσύνθεσης, εκ των οποίων μόνο 1 στον δημόσιο τομέα και 13 στον ιδιωτικό (7 στην Αθήνα, 2 στη Θεσσαλονίκη και από 1 στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, στην Πτολεμαϊδα, στη Λαμία, στη Ρόδο και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο στο Ρίο Πατρών).

Όπως αναφέρθηκε στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ογκολογικής Απεικόνισης, που έγινε στη Θεσσαλονίκη, η τρισδιάστατη εξέταση μπορεί να δώσει λύση στο πρόβλημα της ανίχνευσης των βλαβών, που χάνονται λόγω της επιπροβολής του ινώδους - αδενικού ιστού. Ο ακτινολόγος - ειδικός στις παθήσεις μαστού, Γεώργιος Κυρόπουλος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με αφορμή ανακοίνωσή του με θέμα “Τομοσύνθεση: είναι έτοιμη για να μπει στη πρώτη γραμμή του screening;” είπε: “Η μαστογραφία μπορεί να έχει παίξει σημαντικό ρόλο στη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού, ωστόσο γεγονός είναι ότι περίπου το 15% έως και 30% των καρκίνων χάνονται στον προσυμπτωματικό έλεγχο, με την ανίχνευση να είναι ιδιαίτερα δύσκολη στους πυκνούς μαστούς. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γι’ αυτό. Ο σημαντικότερος είναι η επικάλυψη των καρκίνων από τον μαζικό αδένα, με αποτέλεσμα να τους κάνει μη διακριτούς. Ενώ υπάρχουν και άλλες μέθοδοι για την διάγνωση των παθήσεων του μαστού, όπως η μαγνητική τομογραφία και οι υπέρηχοι, δεν εφαρμόζονται στον προσυμπτωματικό έλεγχο, κυρίως λόγο του υψηλού κόστους, του χρονοβόρου της εξέτασης και της ανάγκης να γίνεται η εξέταση από τον ακτινολόγο”.

Στη μαστογραφία η ακτινολογική λυχνία είναι ακίνητη, με αποτέλεσμα μια βλάβη σε πυκνούς μαστούς να επικαλύπτεται από ινοαδενικά στοιχεία, καθώς έχουν την ίδια ακτινοσκιερότητα. Στην τομοσύνθεση η λυχνία κινείται σε τόξο 15 έως 50 μοιρών, κατά την κίνησή της δίνει 15-25 προβολές χαμηλής δόσης και λαμβάνει πολλές εικόνες του μαστού από διάφορες γωνίες, τις οποίες με ειδικό λογισμικό ανασυνθέτει σε τρισδιάστατη μαστογραφία ή τομοσύνθεση.

“Έγιναν πολλές πολυκεντρικές μελέτες, που έδειξαν ότι η τομοσύνθεση αναδεικνύει από 27% έως 42% περισσότερους καρκίνους από την μαστογραφία. Η μαστογραφία βρίσκει 7 καρκίνους στις 1000 ασυμπτωματικές γυναίκες. Η μαστογραφία και η τομοσύνθεση μαζί εντοπίζουν 7 συν 2. Επίσης η τομοσύνθεση στο screening ελαττώνει κατά 15-30% το ποσοστό των επανακλήσεων. Επειδή η μαστογραφία είναι υποχρεωτική, για να μπει η τομοσύνθεση στο screening πρέπει να γίνεται μαστογραφία και τομοσύνθεση (combo). H δόση ακτινοβολίας στην μαστογραφία και στην τομοσύνθεση υπερβαίνει το ανώτερο όριο των 2,5 mg ανά λήψη, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να πάρει έγκριση από το FDA. Άρα έπρεπε να επινοηθεί ένα λογισμικό, με το οποίο, κάνοντας η γυναίκα μόνο τομοσύνθεση, να ανασυνθέτει και την μαστογραφία, χωρίς η γυναίκα να εκτίθεται σε δεύτερη λήψη. Από τις έξι εταιρείες, που κατασκευάζουν τομοσύνθεση, μερικές έλυσαν το πρόβλημα και οι άλλες ακολουθούν. H τομοσύνθεση είναι έτοιμη να μπει στο screening σήμερα, υπό την προϋπόθεση να εφοδιαστούν όλες οι εταιρείες κατασκευής με το κατάλληλο λογισμικό, να αντικατασταθούν οι παλαιοί ψηφιακοί μαστογράφοι με τομοσυνθέσεις και να εκπαιδευθεί το ιατρικό προσωπικό στην νέα μέθοδο. Πιστεύουμε πως στο εγγύς μέλλον η τομοσύνθεση θα πάρει την θέση της ψηφιακής μαστογραφίας στο screening” εξήγησε ο κ. Κυρόπουλος.

Ο επίκουρος καθηγητής ακτινολογίας στο ΑΠΘ, Ιωάννης Χρυσογονίδης, επισημαίνει πως, παρά τον ρόλο που έχει διαδραματίσει η μαστογραφία στη μείωση της θνησιμότητας του καρκίνου του μαστού, έχει δεχτεί κριτική για υπερβολικά ψευδώς θετικά αποτελέσματα, για περιορισμένη ευαισθησία, καθώς και για υπερδιάγνωση σε κλινικά ασήμαντες βλάβες. “Το 2011 η τομοσύνθεση εγκρίθηκε από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για χρήση, σε συνδυασμό με την πρότυπη ψηφιακή μαστογραφία για το screening καρκίνου στον μαστό. Αυτή η συνδυασμένη λειτουργία (ψηφιακής μαστογραφίας + τομοσύνθεσης) απευθύνεται στους γνωστούς περιορισμούς του συμβατικού μαστογραφικού ελέγχου, αυξάνοντας την ευκρίνεια του διηθητικού καρκίνου, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα”.