Πάνω από το 35% του πληθυσμού βρίσκεται σε καθεστώς  φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωζώνη δεν ξεπερνά το 24%, η άμεση φορολογία πλησιάζει το 12% του ΑΕΠ, οι δαπάνες υγείας σε τιμές 2013 φθάνουν το 8,6% του ΑΕΠ, έναντι 8,9% στο μ.ο. του ΟΟΣΑ και 11,1% σε Ολλανδία, Ελβετία και Γερμανία.

Η κατά κεφαλήν δημόσια φαρμακευτική δαπάνη έχει πέσει στα 183,036 ευρώ, έναντι 259,784 ευρώ στην Ευρώπη και 295,111 ευρώ στην Ευρωζώνη.

Οι μηνιαίες δαπάνες υγείας των νοικοκυριών απορροφώνται κατά 33% από φάρμακα, 29% για νοσοκομειακή περίθαλψη, 15% για οδοντιατρικές εργασίες, 11% για ιατρικές υπηρεσίες και 0,8% για παραϊατρικές υπηρεσίες. Αντίστοιχα, το 2009, τα φάρμακα απορροφούσαν το 19% της μηνιαίας δαπάνης υγείας, τα νοσοκομεία το 18%, οι οδοντιατρικές υπηρεσίες το 29%, οι ιατρικές υπηρεσίες το 20% και οι παραϊατρικές υπηρεσίες το 10%. Κατά την κρίση, έγινε μετατόπιση των δαπανών υγείας στα φάρμακα και τη νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ συρρικνώθηκε έντονα η αγορά ιατρικών υπηρεσιών.

Προκλήσεις τομέα υγείας

Ο τομέας Υγείας, αντιμετωπίζει μια σειρά προκλήσεων την περίοδο που διανύουμε οι οποίες συνοψίζονται στα εξής:

  • Δημογραφικές εξελίξεις αυξάνουν τη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και φάρμακα: αναμένεται αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού ηλικίας άνω των 65 ετών, όπου από το 20,7% το 2015 θα ανέλθει στο 1/3 του συνόλου, ενώ και στην ηλικιακή κατηγορία άνω των 80 εκτιμάται ότι θα σημειωθεί διπλασιασμός του μεριδίου, στο 12,7% το 2050.
  • Οι δημογραφικές αλλαγές επηρεάζουν άμεσα και το δείκτη εξάρτησης του πληθυσμού. Περίπου ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας συντηρείται από τον υπόλοιπο μισό και η αναλογία αυτή εμφανίζει αυξητικές τάσεις, προμηνύοντας επιδείνωση της κατάστασης και πιέσεις στα συστήματα ασφάλισης και υγείας.
  • Αύξηση του αριθμού ασθενών με σοβαρές και χρόνιες παθήσεις (καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, προβλήματα ψυχικής υγείας, σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και μυοσκελετικές παθήσεις).
  • Εξελίξεις στην ιατρική τεχνολογία και βιοτεχνολογία με την ανακάλυψη νέων θεραπειών αποτελούν σημαντικές προκλήσεις καθώς οι νέες θεραπείες είναι ακριβότερες.
  •  Προσπάθεια από τις κυβερνήσεις για εξορθολογισμό και μείωση δαπανών υγείας-φαρμάκου και έγκριση νέων θεραπειών-φαρμάκων με βάση την αποτελεσματικότητα κόστους-οφέλους

Προτεραιότητες πολιτικής

Την ίδια στιγμή, με δεδομένα την οικονομική συγκυρία, αλλά και τις υποχρεώσεις της χώρας έναντι των εταίρων - δανειστών, οι προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί στην ακολουθούμενη πολιτική σχετίζονται με:

  1. την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και το ταμείο δημόσιας περιουσίας
  2. το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, φορολογικό,  μη μισθολογικό κόστος εργασίας. 
  3. τις διαπραγματεύσεις για το δημόσιο χρέος.
  4. το εκπαιδευτικό σύστημα και την καινοτομία.
  5. την υγεία 

Οι προοπτικές

Λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω, οι προοπτικές για την ανάπτυξη του τομέα υγείας στη χώρα, μπορούν να επιμεριστούν σε δύο σενάρια:
Το θετικό σενάριο προβλέπει: βαθμιαία αύξηση της σαφήνειας και της συναίνεσης, νέες επενδύσεις, στροφή σε εξωστρεφή παραγωγή,  θετική αλληλεπίδραση με τις βελτιώσεις που λαμβάνουν χώρα στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Το αρνητικό σενάριο από την άλλη πλευρά, περιλαμβάνει: έλλειψη ικανότητας για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, χαμηλή ρευστότητα και επενδύσεις, παρατεταμένη αβεβαιότητα και εξωτερικές επιδράσεις. 
Κεντρικό ρόλο όμως πάντα παίζει η υψηλή αβεβαιότητα, η οποία αποθαρρύνει τις επενδύσεις και αναβάλλει την έναρξη ενός ενάρετου κύκλου ανάπτυξης. 

*Ο κ. Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών