Μία από τις πιο συχνές παθήσεις του οφθαλμού είναι ο καταρράκτης.

Η πιο συνηθισμένη μορφή του είναι αυτή που αποκαλούμε «γεροντικός καταρράκτης», η οποία εκδηλώνεται στο πλαίσιο της φυσιολογικής γήρανσης του οργανισμού και αφορά κυρίως στην τρίτη ηλικία. Μπορεί, όμως, να προκληθεί και από νοσήματα, συστηματικά ή οφθαλμολογικά, από λήψη φαρμάκων ή από τραυματισμούς (μετατραυματικός καταρράκτης), ενώ σπάνια υπάρχει εκ γενετής (συγγενής καταρράκτης).

Τι είναι ο καταρράκτης;

Είναι η θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού. Ο κρυσταλλοειδής φακός, ο οποίος βρίσκεται πίσω από την ίριδα (το χρωματιστό τμήμα του οφθαλμού), είναι φυσιολογικά διαυγής. Μέσα από αυτόν περνάει το φως για να φτάσει στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, στην οπίσθια επιφάνεια του ματιού. Με την πάροδο της ηλικίας, ο φακός αυτός χάνει την αρχική του σύσταση και αρχίζει να θολώνει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην εισέρχεται το φως μέσα στο βολβό με όλη του την ένταση και σταδιακά να μειώνεται η όραση.

Ανάλογα με τον βαθμό της όρασης, τον ρυθμό της εξέλιξης και το σημείο του φακού, στο οποίο εμφανίζεται αυτή η θόλωση, θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα εξελιχθεί ο καταρράκτης.

Τι συμπτώματα έχει ο καταρράκτης;

Το βασικό και μοναδικό σύμπτωμα, που έχει ο καταρράκτης, είναι η σταδιακή μείωση της όρασης. Πόνος, αίσθημα ξένου σώματος, ερυθρότητα, δακρύρροια δεν είναι συμπτώματα που οφείλονται στον καταρράκτη.

Πώς προλαμβάνεται ο καταρράκτης;

Ο καταρράκτης δεν αντιμετωπίζεται, ούτε προλαμβάνεται με φάρμακα. Έχουν ενοχοποιηθεί πολλοί παράγοντες για την εξέλιξη του καταρράκτη, όπως η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου, η διατροφή, το κάπνισμα, οι κληρονομικοί παράγοντες κτλ, χωρίς, όμως, να μπορούμε να απομονώσουμε το μέγεθος της επίδρασης που έχουν όλα αυτά τα πιθανά αίτια.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καταρράκτης;

Ο καταρράκτης είναι μία πάθηση που αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με χειρουργείο. Πρακτικά, αυτό που γίνεται στο χειρουργείο του καταρράκτη, είναι να αφαιρείται ο θολωμένος κρυσταλλοειδής φακός του οφθαλμού και στη θέση του να τοποθετείται ένας τεχνητός φακός (ενδοφακός). Η τεχνική αφαίρεσης του καταρράκτη έχει περάσει από πολλά στάδια εξέλιξης. Αρχικά οι επεμβάσεις γίνονταν με αφαίρεση του φακού μαζί με τον σάκο που τον περιβάλλει (περιφάκιο). Η μέθοδος αυτή, που λέγεται ενδοπεριφακική, απαιτούσε μεγάλες χειρουργικές τομές, πολλά ράμματα και συνοδευόταν από υψηλά ποσοστά επιπλοκών.

Σε μία επόμενη τεχνική, την εξωπεριφακική, έγινε προσπάθεια να διατηρηθεί ο σάκος, με αφαίρεση ακέραιου του φακού μέσα από μία αρκετά μεγάλη χειρουργική τομή (10-12 mm), που και αυτή χρειαζόταν ράμματα.

Η πραγματική, όμως, επανάσταση στη χειρουργική του καταρράκτη ήρθε με τη μέθοδο που ονομάζεται φακοθρυψία. Πρόκειται για μία ελάχιστα τραυματική για το μάτι τεχνική, κατά την οποία μέσα από μικρή τομή (2-3 mm) θρυμματίζεται ο θολωμένος κρυσταλλοειδής φακός με τη χρήση υπερήχων και αναρροφάται. Στη συνέχεια, μέσα από αυτή τη μικρή τομή, γίνεται η ένθεση του ενδοφακού. Στα μεγάλα πλεονεκτήματα της φακοθρυψίας περιλαμβάνονται η απουσία ραμμάτων και ο βραχύς χρόνος ανάρρωσης. Η επέμβαση δεν χρειάζεται καμία ιδιαίτερη προετοιμασία. Αρκεί να έχει γίνει ένας σωστός προεγχειρητικός έλεγχος και μία σωστή μέτρηση της διαθλαστικής δύναμης (βιομετρία) από τον γιατρό.

Η τεχνική της φακοθρυψίας συνεχώς εξελίσσεται με τη βελτίωση των μηχανημάτων και των ενδοφακών, που μας προσφέρει η τεχνολογία, με αποτέλεσμα να έχουμε ένα τέλειο αποτέλεσμα μετεγχειρητικά. Η εξέλιξη των ενδοφακών μας επιτρέπει να διορθώνουμε όλες τις αμετρωπίες (μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμός) που προϋπάρχουν στον οφθαλμό, καθώς και την πρεσβυωπία. Για να μπορέσουμε να έχουμε το τέλειο διαθλαστικό αποτέλεσμα, ελαχιστοποιώντας όλες τις πιθανές διεγχειρητικές επιπλοκές, στη φαρέτρα των χειρουργών του καταρράκτη έχει προστεθεί ένα laser, το Femtosecond Laser. Το συγκεκριμένο laser δίνει την δυνατότητα στον χειρουργό να κάνει με απολυτή ακρίβεια συγκεκριμένα βήματα του χειρουργείου, χωρίς τον κίνδυνο των επιπλοκών. Η διαδικασία ξεκινάει με τη λεπτομερή απεικόνιση των προσθίων μορίων του οφθαλμού, με τη χρήση οπτικής τομογραφίας. Στη συνέχεια, επιλέγονται με απόλυτη ακρίβεια οι θέσεις και οι διαστάσεις των σημείων, όπου θα επέμβουμε με τη χρήση του Laser.

Συγκεκριμένα γίνονται: Οι τομές στον κερατοειδή, με αποτέλεσμα την ταχύτατη σύγκλεισή τους μετά το πέρας της επέμβασης και της ταυτόχρονης διόρθωσης του αστιγματισμού. Η καψουλόρηξη (δηλ. το άνοιγμα του σάκου του φακού, από το οποίο θα απορροφηθεί ο θολωμένος φακός), ένα πολύ σημαντικό βήμα στο χειρουργείο, η οποία γίνεται ιδανικά στο κέντρο και έχει κάθε φορά τέλειο κυκλικό σχήμα, κάτι που δύσκολα μπορεί να επιτύχει ακόμα και το χέρι ενός πολύ έμπειρου χειρουργού. Ο τεμαχισμός του θολωμένου φακού, έτσι ώστε με πολύ λιγότερη ενέργεια και διάρκεια της χρήσης του υπέρηχου να αναρροφηθούν τα κομμάτια του φακού. Η διάρκεια του χειρουργείου του καταρράκτη δεν ξεπερνάει τα είκοσι λεπτά, ενώ δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αναισθησία (συνήθως γίνεται μόνο ενστάλαξη αναισθητικών σταγόνων). Ο ασθενής, μετά την επέμβαση, επιστρέφει στο σπίτι του και ξεκινάει μετεγχειρητική αγωγή με κολλύρια, η οποία διαρκεί περίπου τρεις εβδομάδες.

 

*Κωνσταντίνος Μόσχου χειρουργός οφθαλμίατρος, επιστημονικός διευθυντής " ΔΙΑΘΛΑΣΗ"