Κάποτε ήταν άλλο ένα "ξεχασμένο" νόσημα, αλλά πρόσφατα έχει επανεμφανιστεί. Τώρα, δε, με την έλευση των μετανάστες και των προσφύγων, είναι στο προσκήνιο περισσότερο από ποτέ...

Η φυματίωση στην Ελλάδα ανήκει στα υποχρεωτικώς δηλούμενα νοσήματα, όμως η επιτήρηση της νόσου και των μέτρων ελέγχου δεν είναι ικανοποιητική. Με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα, κατά την τελευταία 10ετία δηλώνονται κατά μέσο όρο 6 νέες περιπτώσεις φυματίωσης ανά 100.000 πληθυσμού τον χρόνο, αλλά σημαντικό παραμένει το φαινόμενο της υποδήλωσης, με αποτέλεσμα να μην αποτυπώνεται με σαφήνεια η επιδημιολογική εικόνα της νόσου στη χώρα. Το 60% των δηλουμένων κρουσμάτων αφορά σε Έλληνες, το 40% σε άτομα αλλοδαπής εθνικότητας, ενώ κατά την τελευταία 3ετία αυξήθηκαν σημαντικά τα περιστατικά φυματίωσης σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες (κρατούμενοι, Χ.Ε.Ν, άνθρωποι με HIV/AIDS, κτλ). 

Σύμφωνα με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρία (ΕΠΕ) προβλήματα υπάρχουν στη στελέχωση των αντιφυματικών / πνευμονολογικών ιατρείων, στην εργαστηριακή υποστήριξη για τη διάγνωση του νοσήματος, ενώ, συχνά, παρατηρούνται ελλείψεις φαρμάκων, κυρίως στα δευτερεύοντα αντιφυματικά φάρμακα. Τα μέτρα ελέγχου διασποράς του μυκοβακτηριδίου κατά κανόνα υπολείπονται σημαντικά. Δεν υπάρχουν προγράμματα επιβλεπόμενης θεραπείας (DOT) και αν και ο εμβολιασμός με BCG είναι υποχρεωτικός, σημαντικό ποσοστό του παιδικού πληθυσμού δεν καλύπτεται.

"Η οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα μετά το 2010 και οι δραστικές περικοπές στην υγεία έχουν ακόμη περισσότερο επιδεινώσει την κατάσταση, καθώς όλα τα προγράμματα πρόληψης για τις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού αντιμετώπισαν σημαντικές μειώσεις χρηματοδότησης. Οι αυξημένες μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές και οι κακές συνθήκες διαβίωσης, καθιστούν την επαγρύπνηση για τη φυματίωση μια επείγουσα ανάγκη" ανέφεραν χαρακτηριστικά σε ανακοίνωσή τους τα μέλη της ΕΠΕ, ενόψει της αυριανής Παγκόσμιας Ημέρας για τη Φυματίωση, που διεκδικούν πρόσβαση στη διάγνωση, στον έλεγχο και στη θεραπεία για όλους όσοι το χρειάζονται.

Τα στοιχεία

Τον Μάιο του 2014 ο ΠΟΥ έθεσε ως στόχο τη μείωση της θνησιμότητας από τη φυματίωση κατά 95% έως το 2035. Το 2012, όμως, η φυματίωση σκότωσε 1.300.000 ανθρώπους, γεγονός που την κάνει το πιo θανατηφόρο νόσημα παγκοσμίως μετά το HIV / AIDS. Η εξάλειψη της φυματίωσης αποτελεί έναν από τους στόχους ανάπτυξης του ΟΗΕ έως το 2030 (SDGs). Ωστόσο κάθε χρόνο 9.000.000 άνθρωποι νοσούν από τη φυματίωση και 3.000.000 ασθενείς με φυματίωση δεν έχουν πρόσβαση στη φροντίδα που έχουν ανάγκη.

Αν και το νόσημα δεν λείπει από τα αναπτυγμένα κράτη, είναι κυρίως νόσημα των υπό ανάπτυξη χωρών. Μεγάλος αριθμός των ανθρώπων  με φυματίωση ανήκει στις πιο φτωχές χώρες του κόσμου και σε ευάλωτες κοινότητες, όπως οι μετακινούμενοι πληθυσμοί, οι ουσιοεξαρτημένοι, οι άνθρωποι με ΗΙV / AIDS, οι φυλακισμένοι, τα εκδιδόμενα άτομα.

Το 1/3 του κόσμου – πάνω από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι – έχει μολυνθεί από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης και, μάλιστα, πολλοί από αυτούς πάσχουν από την ανθεκτική μορφή της. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων με υπερανθεκτική – XDR φυματίωση απέκτησαν το νόσημα από έναν άλλον άνθρωπο.

INFO: Στις 24 Μαρτίου του 1882 ο Robert Koch ανακοίνωσε την ανακάλυψη της αιτίας της φυματίωσης. Σε ανάμνηση εκείνης της ημέρας, η 24η Μαρτίου καθιερώθηκε από τoν ΠΟΥ και από τη Διεθνή Ένωση κατά της Φυματίωσης και των Νόσων του Αναπνευστικού Συστήματος ως Παγκόσμια Ημέρα Φυματίωσης. Η καθιέρωση αυτή αποσκοπεί στην ενημέρωση, στην ευαισθητοποίηση και στην ανάληψη δράσης κατά της φυματίωσης σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Β.Κ.