Σε επίπεδα ρεκόρ κινήθηκε η υπέρβαση της δαπάνης για αποζημιούμενα φάρμακα από τον ΕΟΠΥΥ το πρώτο τρίμηνο του 2016, με το συνολικό ποσό να φτάνει στα επίπεδα των 110 εκατ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι πέρυσι για το σύνολο των 6 πρώτων μηνών του έτους, η συνολική υπέρβαση και άρα το clawback το οποίο κλήθηκαν να καταβάλλουν οι φαρμακευτικές εταιρείες ήταν της τάξης των 152 εκατ. ευρώ, ενώ το δεύτερο εξάμηνο έκλεισε στα περίπου 169 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με πληροφορίες του healthmag.gr, η υπέρβαση στην εξωνοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη ξέφυγε από τον πρώτο κιόλας μήνα του έτους, διαμορφούμενη στα 31 εκατ. ευρώ. Αυξήθηκε δε περαιτέρω στα 38 εκατ. ευρώ το Φεβρουάριο και  ξεπέρασε τα 40 εκατ. ευρώ το Μάρτιο. Σημειώνεται πως η μέση μηνιαία υπέρβαση πέρυσι ήταν της τάξης των 26,7 εκατ. ευρώ, ενώ φέτος με βάση τα στοιχεία αυτά, εκτινάχθηκε σε επίπεδα άνω των 33 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά στις αποζημιούμενες συνταγές, τον Ιανουάριο μετρήθηκαν στις 5,1 εκατομμύρια, τον Φεβρουάριο έφτασαν στις 5,7 εκατ., ενώ το Μάρτιο έφτασαν πάνω από τις 6 εκατομμύρια. Οι αριθμοί αυτοί δεν απέχουν πολύ από τους αντίστοιχους περσινούς. Η δε μέση αξία ανά συνταγή διαμορφώθηκε στα 36-37 ευρώ, ενώ η μέση αποζημίωση ήταν της τάξης των 26 ευρώ, δηλαδή υπήρξε συμμετοχή του ασθενή η οποία διαμορφώθηκε περίπου στο 28%. Να σημειώσουμε ότι εδώ γίνεται αναφορά μόνο στις συνταγές που ο ασθενής έχει συμμετοχή και όχι στο σύνολο, δηλαδή και στα φάρμακα όπου η συμμετοχή είναι μηδενική. 

Με βάση τα παραπάνω και αν συνεχιστεί αυτή η ανοδική τάση, το 2016 θα κλείσει με ένα ιδιαίτερα αυξημένο clawback για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Με δεδομένο το γεγονός ότι η Υπουργική Απόφαση για  να προχωρήσει η προγραμματισμένη για το α εξάμηνο ανατιμολόγηση, θα εκδοθεί την επόμενη εβδομάδα, το νέο δελτίο τιμών δεν πρόκειται να εκδοθεί νωρίτερα από τα μέσα Μαΐου και άρα στην αγορά οι μειωμένες τιμές θα ισχύσουν από τα μέσα Ιουνίου και ύστερα. Έτσι συμπεραίνεται ότι το clawback του πρώτου εξαμήνου μπορεί να ξεπεράσει τα 200 εκατ. ευρώ!

Υποκατάσταση

Μία εξήγηση η οποία δίνεται για τον «εκτροχιασμό» των δαπανών για φάρμακα, είναι η κυκλοφορία πολλών νέων σκευασμάτων με προστατευμένη πατέντα. Πολλά από αυτά δίνονται μέσα από το κανάλι των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ το οποίο επίσης παρουσιάζει αύξηση σε πωλήσεις με βάση την αξία. Όμως πληροφορίες της φαρμακευτικής αγοράς δείχνουν και μία ακόμη παράμετρο που έχει να κάνει με την υποκατάσταση. 
Διαπιστώνεται λοιπόν αύξηση του μεριδίου των on patent ενώ παραμένει καθηλωμένο το μερίδιο των γενοσήμων. Ειδικότερα τα γενόσημα δεν ξεπερνούν στα συνταγογραφούμενα και αποζημιούμενα φάρμακα το 23% σε όγκο και το 22% σε αξία. Την ίδια στιγμή τα off patent κινούνται πτωτικά και από περίπου 55% μερίδιο που είχαν το 2014 αυτό φαίνεται να υποχώρησε πέρυσι στο περίπου 50% και φέτος κινείται σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα. 

Μάλιστα υπάρχει η εκτίμηση ότι τα on patent κερδίζουν την μάχη της υποκατάστασης έναντι των γενοσήμων. Δηλαδή, ενώ είχε εκτιμηθεί ότι πέρυσι για κάθε on patent που έληγε η πατέντα του αυτό υποκαθιστούταν από ένα φτηνότερο γενόσημο στο 50% του όγκου του και το υπόλοιπο από ένα νέο ακριβότερο on patent, σήμερα η αναλογία αυτή τείνει να γίνει ένα προς δυο. Δηλαδή όταν ένα on patent παύει να προστατεύεται, ο «χώρος» που αφήνει καλύπτεται μόνο κατά το 1/3 από γενόσημα και κατά τα 2/3  από on patent. 

Φυσικά αυτή η κατάσταση δεν αφορά μόνο όσα φάρμακα έχασαν την πατέντα τους πρόσφατα, αλλά πηγαίνει σε βάθος πενταετίας όπου πολλά φάρμακα σε σημαντικές θεραπευτικές κατηγορίες έπαψαν να προστατεύονται και που πολλές φορές διαπιστώνεται να αποσύρονται σταδιακά τα ίδια από την αγορά.