Μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 2013 είχε δείξει ότι οι θάνατοι, που οφείλονταν σε πνιγμό εκείνο το καλοκαίρι, ήταν υπερδιπλάσιοι σε σύγκριση με τον μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας. Όπως αναφέρει το medlabnews.gr, η πλήρης καταγραφή των πνιγμών είναι αδύνατη, γιατί οι χώρες με τους περισσότερους πνιγμούς δεν διαθέτουν αξιόπιστο σύστημα καταγραφής. Για παράδειγμα, αν το θύμα πνιγμού δεν φτάσει μέχρι το νοσοκομείο, δεν καταγράφεται στα επίσημα στατιστικά της χώρας. Επίσης ο θάνατος από τσουνάμι και πτώση αυτοκινήτου ή αεροπλάνου στο νερό, δεν καταχωρείται ως «πνιγμός», με αποτέλεσμα την σοβαρή υποεκτίμηση του προβλήματος.

Τα στοιχεία προκαλούν ανατριχίλα. H Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας εκτιμά ότι περίπου 1.000.000 θάνατοι οφείλονται σε πνιγμό ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι περίπου κάθε 30 δευτερόλεπτα 1 άνθρωπος πεθαίνει από πνιγμό στον πλανήτη. Σε κάθε θανατηφόρο πνιγμό αντιστοιχούν 4 περιστατικά ανθρώπων που επιβίωσαν από πνιγμό με ή χωρίς σοβαρή βλάβη στην υγεία τους. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, κατά μέσο όρο κάθε χρόνο πεθαίνουν 400 άτομα από πνιγμό στη χώρα μας. Ο μέσος όρος θανατηφόρων πνιγμών της πατρίδας μας είναι διπλάσιος από εκείνον της Ευρώπης. Η αναλογία αντρών: γυναικών που πεθαίνουν από πνιγμό είναι 4:1. Περίπου 40 παιδιά και έφηβοι πεθαίνουν από πνιγμό κάθε χρόνο.

Τα περισσότερα θύματα πνίγονται σε απόσταση 10 μέτρων και σπανίως σε απόσταση μεγαλύτερη από 50 μέτρα από την στεριά. Οι πιο επικίνδυνες ώρες του 24ώρου είναι οι μεσημεριανές. Άτομα υψηλού κινδύνου θεωρούνται τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι, όσοι έχουν ριψοκίνδυνη συμπεριφορά μέσα και γύρω από το νερό, όσοι δεν ξέρουν κολύμπι, όσοι γνωρίζουν κολύμπι και υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους, όσοι καταναλώνουν αλκοόλ, φαγητό, ναρκωτικά. Εξάλλου σε πολλές περιπτώσεις τα παρ’ ολίγον θύματα αποκτούν σοβαρά προβλήματα υγείας και αναπηρίες.

Τα συχνότερα αίτια και παράγοντες κινδύνου για πνιγμό είναι:

  • Η ύπαρξη διαφόρων παθήσεων, όπως επιληψία, διανοητική καθυστέρηση, σπασμοί, έμφραγμα μυοκαρδίου ή συγκοπτικό επεισόδιο, νόσος Parkinson, ή άλλες νευρολογικές διαταραχές, μείζων κατάθλιψη / αυτοκτονία, διαταραχή άγχους / πανικού, διαβήτης, υπογλυκαιμία.
  • Η κατανάλωση αλκοόλ ή ψυχοτρόπων φαρμάκων κατά την κολύμβηση και την ιστιοπλοΐα / χρήση σκαφών.
  • Η ελλιπής εκπαίδευση κολύμβησης ή θαλάσσιων σπορ, η αποτυχία χρήσης προσωπικών συσκευών επίπλευσης.
  • Η βλάβη της τραχηλικής μοίρας - αυχενικής σπονδυλικής στήλης, καθώς και το τραύμα κεφαλής σχετιζόμενο με βουτιές σε αβαθή νερά ή νερά που έχουν βράχους ή κατά τη διάρκεια surfing, water skiing, και jet skiing.

Η νοσηρότητα και η θνησιμότητα από καταβύθιση οφείλονται πρωταρχικά στην έλλειψη οξυγόνου και στα αποτελέσματά της στον εγκέφαλο, στην καρδιά και σε άλλα οργανικά συστήματα. Η προνοσοκομειακή φροντίδα έχει βασικό στόχο την οξυγόνωση του θύματος άμεσα με τεχνητή αναπνοή στόμα - στόμα ή στόμα – μύτη.

Για την αποτροπή του πνιγμού οι ειδικοί προτείνουν:

1. Παρακολούθησε οργανωμένα μαθήματα κολύμβησης.
2. Κολύμπησε πάντα με παρέα και ιδανικά κάτω από την επίβλεψη ναυαγοσώστη.
3. Τα παιδιά να επιτηρούνται πάντα από ενήλικα κοντά στο νερό.
4. Κολύμπησε 3 ώρες μετά το φαγητό.
5. Μην μπαίνεις απότομα και μην μένεις αρκετή ώρα σε κρύο νερό.
6. Μην απομακρύνεσαι από τα ρηχά. Κολύμπησε παράλληλα προς την ακτή.
7. Μην υπερεκτιμάς και μην κάνεις επίδειξη των δυνάμεών σου στους άλλους.
8. Μην κάνεις επικίνδυνα παιχνίδια, που θέτουν την ατομική ή την ασφάλεια άλλων σε κίνδυνο.
9. Αν κάποιος κινδυνεύει και δεν μπορείς να βοηθήσεις, ειδοποίησε τον ναυαγοσώστη.
10. Ακολούθησε τα μέτρα ασφαλείας της λουτρικής εγκατάστασης.
11. Αν επισκεφτείς μια λουτρική περιοχή για πρώτη φορά, ενημερώσου για τους κινδύνους της από τους ντόπιους κατοίκους.
12.  Αν παρασύρεσαι από ρεύμα, κολύμπησε παράλληλα με την ακτογραμμή για να απεγκλωβιστείς και μετά κάθετα για να επιστρέψεις στην ακτή.