Με την έρευνα και την καινοτομία να αποτελούν βασικά στοιχεία για να διασφαλιστεί ένα μέλλον ευημερίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και να βρίσκονται σε περίοπτη θέση στη στρατηγική της Ευρώπης το 2020, η Ε.Ε. χρηματοδοτεί την έρευνα και καινοτομία και υποστηρίζει τη διασυνοριακή συνεργασία, αλλά και τοπικές πρωτοβουλίες, σε μια άνευ προηγουμένου κλίμακα.

Η επιτυχία της προσπάθειας αναζήτησης χρηματοδότησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την καθιέρωση μιας συνεχούς ροής up-to-date πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των αναγκών των ερευνητών και των επαγγελματιών που αναζητούν χρηματοδότηση, όχι μόνο όσον αφορά τις ευκαιρίες χρηματοδότησης και τις απαιτήσεις, αλλά, επίσης, για εργαλεία διαχείρισης έργων και έρευνας,  για τις ευρύτερες προτεραιότητες της Ε.Ε. και για το πώς, αντίστοιχα, χρησιμοποιούνται και ενσωματώνονται τα εργαλεία αυτά σε οποιαδήποτε πρόταση.

Η εμπειρία από την Κλινική Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής (CSFM) της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης (UOC) στις υπό ανάπτυξη προτάσεις, την οικοδόμηση κοινοπραξιών και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης υπήρξε σημαντική κατά την τελευταία δεκαετία, και ο στόχος μας είναι να παρέχουμε κάποιες βασικές πληροφορίες που θα βοηθήσουν τους ερευνητές να προετοιμαστούν καλύτερα για την ανάπτυξη μιας επιτυχημένης πρότασης.

Τρεις μεγάλες προκλήσεις που έχουν εντοπιστεί σε επίπεδο ΕΕ. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνουν:
-  τη βελτίωση των επιδόσεων όσον αφορά τη σημασία των αποτελεσμάτων της έρευνας, ώστε να φθάσουν στην αγορά και να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορίου. Οι ερευνητές πρέπει να είναι σε θέση όχι μόνο να αξιοποιήσουν τα κατάλληλα μέσα, αλλά και να έχουν μια μεγαλύτερη εποπτεία της επίδρασης της εργασίας τους. 
- Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη παράγει περισσότερες επιστημονικά αποτελέσματα από οπουδήποτε στον κόσμο, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά που πρέπει να βελτιωθούν όσον αφορά την ποιότητα και την παραγωγή της καλύτερης δυνατής επιστημονικής παραγωγής. 
- Επιπλέον, η επιστήμη της συνεργασίας και της επιστήμης διπλωματία δεν είναι ανεπτυγμένη και θα πρέπει να ληφθούν υπόψιν υποστηρικτικοί παράγοντες σε όλες τις εργασίες.

Μια μοναδική πρόκληση για τους ερευνητές της υγείας εντός και εκτός της ακαδημαϊκής κοινότητας είναι να γίνουν κατανοητές αυτές οι πτυχές, να υπάρξει καλή ενημέρωση για τους διαθέσιμους πόρους, μέσω των οποίων θα υποστηρίξουν το έργο και τις προτεραιότητες τους. Η ενημέρωση στον τομέα της έρευνας υγείας περιλαμβάνει το έντονα αναδυόμενο στοιχείο του κόστους-αποτελεσματικότητας για κάθε ερευνητική προσπάθεια. Ομοίως, οι συνεχείς προσπάθειες της πρωτοβουλίας για τα καινοτόμα φάρμακα (http://www.imi.europa.eu/), πρόσθετα κίνητρα και η έμφαση δίνεται σε μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (ΜΜΕ) κατά την οικοδόμηση κοινοπραξιών. 

Πληροφορίες σχετικά με την επιχειρηματικότητα μπορούν να βρεθούν στη Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότητα και ΜΜΕ.

Αυτή η συνεχώς αναδυόμενη τάση τονίζει την ανάγκη να έρθουν κοντά η ακαδημαϊκή κοινότητα και η βιομηχανία. Η προϋπόθεση για την καλύτερη αξιοποίηση των πληροφοριών που παρέχονται είναι η κατανόηση ότι η συμφωνία χρηματοδότησης είναι ουσιαστικά η αφετηρία πολλών συμβατικών υποχρεώσεων και, κατά συνέπεια, οι έννοιες και η αντίστοιχη ορολογία, η οποία μπορεί να είναι τεχνική, νομική ή να ανήκει στη σφαίρα της πολιτικής ή και άλλους τομείς, θα πρέπει να είναι καλά κατανοητή και σαφής.

Μια καλή αφετηρία είναι η κύρια πύλη χρηματοδότησης.

Καθώς πρόκειται για ένα ταχέως μεταβαλλόμενο τοπίο, οι προς διάθεση πόροι είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι ερευνητικές προτεραιότητες έχουν αξιολογηθεί στρατηγικά και η ανάπτυξη ικανοτήτων παραμένει σχετική. Η ερευνητική στρατηγική με οργανωτικές πτυχές, συμπεριλαμβανομένων των πλεονεκτημάτων και των περιορισμών θα πρέπει να συνυπολογίζονται στην συγκρότηση και κατά τον καθορισμό των κοινοπραξιών.

Η επιτυχία της χρηματοδότησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό μετά την καθιέρωση μιας συνεχούς ροής του up-to-date πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των αναγκών των ερευνητών και των επαγγελματιών που αναζητούν χρηματοδότηση, όχι μόνο όσον αφορά τις ευκαιρίες χρηματοδότησης και τις απαιτήσεις, αλλά, επίσης, για εργαλεία διαχείρισης του έργου και της έρευνας και πώς αυτά θα ενσωματωθούν σε οποιαδήποτε πρόταση.

Επιπλέον, οι διαχειριστές της έρευνας και του έργου θα πρέπει να προσεγγίσουν νεοσύστατους επαγγελματικούς φορείς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση Μάνατζερ Έρευνας και Διαχειριστές (Earma) και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Διευθυντών και Διαχειριστών Έργων (ECPMA) ή τις τοπικές οργανώσεις στις χώρες τους για ανταλλαγή ιδεών και πρακτικών σε επίπεδο ηγεσίας.

Η ακαδημαϊκή έρευνα παράγει νέες ιδέες και άκρως εξειδικευμένη επιστημονική γνώση που μεταφέρει τεράστιες δυνατότητες για νέες πρακτικές μετάφρασης για τη λήψη αποφάσεων και την χάραξη πολιτικής. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση, ώστε να εξασφαλισθεί η συνέχεια των προσπαθειών και η βιωσιμότητα των πρωτοβουλιών.

Γι΄ αυτό η χρηματοδότηση μέσω επιτυχών προτάσεων πρέπει να συμπληρώνεται από την επιχειρηματικότητα, τη δημιουργία δικτύων με εταίρους από διάφορους τομείς και τη διερεύνηση της υλοποίησης εμπορεύσιμων νέων ιδεών, ευθυγραμμίζοντας πάντα θεσμικές προτεραιότητες με τις τοπικές, εθνικές και ευρωπαϊκές προτεραιότητες της έρευνας και της καινοτομίας.

 

*Ο Χρήστος Λιονής είναι καθηγητής στο τμήμα Κλινικής Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης - σχετικό άρθρο του, βρίσκεται "επί του πιεστηρίου" για δημοσίευση σε έγκριτο επιστημονικό περιοδικό