Στους 40 κορυφαίους κλάδους της Ελληνικής Οικονομίας εντάσσονται οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις σύμφωνα με την πρόσφατη ομώνυμη έκδοση της ICAP Group.

Η έκθεση επισημαίνει ότι συνολικά, στην παρούσα φάση η αγορά βυθίζεται και πάλι στη δίνη της αβεβαιότητας, λόγω των παρατεταμένων διαπραγματεύσεων της χώρας και των δανειστών, γεγονός που «παγώνει» την επιχειρηματική δραστηριότητα και αποτρέπει οποιεσδήποτε σημαντικές επενδύσεις. 

Έτσι τονίζει πως για μία ακόμη φορά προβάλλει επιτακτικά η αναγκαιότητα της επαναφοράς σε τροχιά οικονομικής σταθερότητας, της αποκατάστασης της ρευστότητας και της ομαλής ροής χρηματοδότησης στην αγορά,  γεγονός που θα επιτρέψει στις ελληνικές επιχειρήσεις να συμβάλουν αποφασιστικά στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και την οριστική έξοδο από την κρίση.

Σ’ όλη την περίοδο της κρίσης οι ελληνικές επιχειρήσεις συνέχισαν να λειτουργούν σ’ ένα δυσμενές περιβάλλον, προσπαθώντας να προσαρμοστούν και να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, γεγονός που εκφράστηκε (ως ένα βαθμό) και από τις επιδόσεις επιλεγμένων κλάδων της ελληνικής οικονομίας, το 2014. Ωστόσο, η έκθεση τονίζει πως οι επί μέρους επιχειρηματικοί τομείς επηρεάσθηκαν σε διαφορετικό βαθμό.

Ο κλάδος με μια ματιά 

Σε ότι αφορά τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις, η ICAP παρατηρεί ότι στην ελληνική αγορά φαρμάκου δραστηριοποιείται ήδη μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων. Αν και ο εξεταζόμενος κλάδος απαρτίζεται στην πλειοψηφία του από εισαγωγικές επιχειρήσεις, η συνεισφορά της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, παραμένει σημαντική. 

Η αξία των εγχωρίως παραγομένων φαρμάκων αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 10,5% την περίοδο 2002-2010, όμως την επόμενη διετία σημειώθηκε υποχώρηση. Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία προσαρμόστηκε γρήγορα στις νέες συνθήκες (αυξανόμενη ζήτηση για γενόσημα φάρμακα, εξαγωγές, κτλ), με αποτέλεσμα να ανακάμψει. Ωστόσο, οι συνεχείς ανατιμολογήσεις φαρμάκων, είχαν σαν συνέπεια το 2014 η αξία των παραγόμενων φαρμάκων να μειωθεί ξανά, κατά 10,7%. 

Το συνολικό μέγεθος της αγοράς φαρμάκου κινήθηκε ανοδικά την περίοδο 2000-2009 με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 14,1 %. Η μείωση των τιμών τα τελευταία χρόνια οδήγησε σε συρρίκνωση της εγχώριας αγοράς (σε όρους άξιας). Συγκεκριμένα, την περίοδο 2010-2014, η αξία της εγχώριας αγοράς φαρμάκων υποχώρησε με μέσο ετήσιο ρυθμό 5,8% (σωρευτική μείωση μεγαλύτερη του 30%). Η πτωτική τάση επικράτησε στην αγορά (σε όρους άξιας) και το 2015. Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), το 2014 διατέθηκαν 493,2 εκατ. συσκευασίες φαρμάκων, έναντι αντίστοιχων 484,6 εκατ. συσκευασιών το προηγούμενο έτος. 

Ανάλυση SWOT
Στα δυνατά σημεία του κλάδου περιλαμβάνονται:

  • Η ίδια η φύση των προϊόντων, εφόσον το φάρμακο είναι αναντικατάστατο αγαθό, με αυξητική ζήτηση.
  • Η διεθνής βιομηχανία φαρμάκων περιλαμβάνει ισχυρά επιχειρηματικά σχήματα και ομίλους, που επενδύουν συστηματικά σε έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων. Ÿ 
  • Συνεργασία με ανεπτυγμένα και εδραιωμένα δίκτυα διανομής (φαρμακαποθήκες) με ευρεία γεωγραφική κάλυψη.
  • Αυξανόμενοι δείκτες δημογραφικής γήρανσης της χώρας.

Στα αδύνατα σημεία: 

  • Το ελεγχόμενο κέρδος, καθώς η ύπαρξη θεσμικά προκαθορισμένης τιμής περιορίζει την ανάπτυξη των φαρμακευτικών επιχειρήσεων.
  • Μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών και συσσώρευση οφειλών από πλευράς Δημοσίου Τομέα (νοσοκομεία, ασφαλιστικά ταμεία, κλπ).
  • Συχνές αλλαγές στη νομοθεσία και καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων ή στην έγκριση νέων φαρμάκων.
  • Υψηλά διοικητικά κόστη/τέλη.

Οι ευκαιρίες για τον κλάδο:

  • Εξέλιξη βιοτεχνολογίας και προώθηση νέων φαρμακευτικών σκευασμάτων. Ÿ Ανάπτυξη και διεύρυνση της εξαγωγικής δραστηριότητας.
  • Επιβαλλόμενη διεύρυνση της διείσδυσης των γενόσημων φαρμάκων στην εγχώρια αγορά τα προσεχή έτη.
  • Διεύρυνση της λίστας των ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ. και απελευθέρωση των καναλιών πώλησής τους. Ÿ 
  • Λήξη πατέντας φαρμάκων ευρείας κατανάλωσης.

Οι απειλές:

  • Οι «μνημονιακές» δεσμεύσεις που επιβάλλουν τη δραστική περικοπή δαπανών για την υγεία. 
  • Συνεχείς ανατιμολογήσεις των φαρμάκων με επιπτώσεις στη διαθεσιμότητά τους και τα έσοδα των εξεταζόμενων επιχειρήσεων.
  • Έλλειψη ρευστότητας στην αγορά και αύξηση των επισφαλειών.
  • Συσσωρευμένα χρέη νοσοκομείων και ασφαλιστικών ταμείων.
  • Επιβολή υψηλών εκπτώσεων/κλιμακωτών εισφορών (rebate/clawback) στις επιχειρήσεις του κλάδου.

Ο Kλάδος στην Ευρωπαϊκή-  Διεθνή Αγορά
Σύμφωνα με στοιχεία της IMS Health, οι συνολικές πωλήσεις φαρμάκου παγκοσμίως εκτιμώνται σε $ 1.100 δισ. περίπου το 2014, από $989 δισ. το 2013. Το μεγαλύτερο μερίδιο καλύπτει η αγορά των ΗΠΑ (37%) και ακολουθούν εκείνες της Ασίας-Αυστραλίας (29%) και της Ευρώπης (αφορά τις Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία) με ποσοστό 24%. Η αγορά των γενόσημων φαρμάκων παρουσιάζει σημαντική ενίσχυση τα τελευταία χρόνια, και εκτιμάται ότι ανήλθε σε $385 δισ. περίπου το 2014 (35% επί της συνολικής αγοράς), ενώ το 2016 εκτιμάται ότι θα φτάσει τα $430 δισ. 

Σύμφωνα με τον κλαδικό φορέα European Federation Of Pharmaceutical Industries & Associations (EFPIA), η ευρωπαϊκή αγορά φαρμάκου (σε τιμές χονδρικής) εκτιμάται σε 181 δισ. το 2014 (ετήσια αύξηση 2,4%). Η αξία των παραγόμενων φαρμάκων στην Ε.Ε. των 28 χωρών μαζί με τη Νορβηγία και την Ελβετία εκτιμάται σε 220 δισ. το 2014. Στην Ευρώπη, τη μεγαλύτερη αγορά φαρμάκου εμφανίζει η Γαλλία και η Γερμανία, με 26,7 δισ. και 26,96 δισ. ευρώ, αντίστοιχα. 

Οικονομικές Επιδόσεις
Σε συνοπτικά ομαδοποιημένο ισολογισμό του κλάδου, βάσει δείγματος 54 εισαγωγικών φαρμακευτικών επιχειρήσεων για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία τόσο για το 2013, όσο και για το 2014, προκύπτουν τα εξης: 

  • Το σύνολο του ενεργητικού των εταιρειών του δείγματος περιορίστηκε κατά 4,7% το 2014/ 13 και διαμορφώθηκε σε 2.811,4 εκατ. Η μεταβολή οφείλεται στη μείωση τόσο των απαιτήσεων όσο και των αποθεμάτων. 
  • Τα ίδια κεφάλαια μειώθηκαν, κατά 9,3% το ίδιο διάστημα. Οι μεσο-μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις κατέγραψαν πτώση το 2014 (κατά 40% περίπου). 
  • Αντίθετα, αύξηση κατά 5,9% παρουσίασαν οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις
  • Οι συνολικές πωλήσεις των 54 επιχειρήσεων του δείγματος διαμορφώθηκαν σε 3.199,5 εκατ. το 2014, μειωμένες σχεδόν κατά 1,5% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ τα συνολικά μικτά κέρδη ήταν ελάχιστα αυξημένα. 
  • Το λειτουργικό αποτέλεσμα υποχώρησε το 2014 (8,4%), παρά τη σημειωθείσα συρρίκνωση των χρηματο-οικονομικών δαπανών. 
  • Το τελικό καθαρό αποτέλεσμα του συνόλου των επιχειρήσεων του δείγματος εμφάνισε δραστική επιδείνωση (κατά 72,4%) το 2014 - 2013, εξέλιξη στην οποία καθοριστικός παράγοντας ήταν η πτώση των μη λειτουργικών εσόδων την ίδια περίοδο.