Τα φάρμακα απορροφούν το 18% των δαπανών έρευνας και ανάπτυξης της χώρας μας, ακολουθώντας την αντίστοιχη πορεία των σχετικών επενδύσεων έρευνας και ανάπτυξης στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με στοιχεία του European Patent Office, οι πατέντες στον τομέα φαρμάκου στην Ελλάδα κινούνται περίπου στο 5-7% του συνόλου των πατεντών της χώρας από το 2009-2012, με κορύφωση όμως το 2010, όπου οι πατέντες φαρμάκου έφτασαν το 20%. Τα ποσοστά αυτά, αντικατοπτρίζουν το 4% του συνόλου των πατεντών φαρμάκου στην Ευρώπη.

Επιπλέον, παρά την οικονομική κρίση και τα ανυπέρβλητα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει από τις μνημονιακές επιταγές καθόλη τη διάρκεια της εξαετούς κρίσης, η Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία, συνέβαλε καθοριστικά, ώστε να καταταγεί η χώρα μας στη 19η θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ε.Ε. παρουσιάζοντας έτσι μέτριες επιδόσεις, σε ότι αφορά το δείκτη καινοτομίας στο σύνολο των βιομηχανικών κλάδων.

Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε μεταξύ άλλων στο 1ο συνέδριο για την «Πολιτική και Διαχείριση του καρκίνου - Βέλτιστη Πρακτική vs Οικονομικοί περιορισμοί» η κ. Όλγα Οικονόμου, Διευθύντρια Φαρµακοποιός ΕΣΥ, Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών και Αντιπρόεδρος Ελληνικής Επιστηµονικής Εταιρείας Οικονοµίας και Πολιτικής Υγείας, στην ομιλία της με θέμα "συνεργασία με την φαρμακοβιομηχανία".

Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ που παρουσίασε η κ. Οικονόμου, η φαρμακευτική βιομηχανία στη χώρα μας, συμβάλλει με ποσοστό 3,4% στο ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, η έκθεση του ΙΟΒΕ για το οικονομικό αποτύπωμα της παραγωγής και διάθεσης φαρμακευτικών προϊόντων στην ελληνική οικονομία σημειώνει ότι:

  • Η άμεση επίδραση από την παραγωγή και εμπορία φαρμακευτικών προϊόντων υπολογίζεται σε 1,52 δισ. ευρώ, 
  • Η έμμεση επίδραση στους κλάδους προμηθευτές ως αποτέλεσμα της δραστηριοποίησης του φαρμακευτικού κλάδου υπολογίζεται στα 2,18 δισ. ευρώ, 
  • Η προκαλούμενη επίδραση από την αύξηση της κατανάλωσης από τους μισθούς σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής στα 3,85 δισ. ευρώ, 
  • Για να καταλήξει στα 7,55 δισ. ευρώ η συνολική επίδραση του κλάδου, ως άθροισμα των τριών προηγουμένων επιδράσεων.

Έτσι, για κάθε ευρώ προστιθέμενης αξίας στην παραγωγή και διάθεση φαρμάκων, οδηγεί σε 2,6 ευρώ προστιθέμενης αξίας μέσω έμμεσων επιδράσεων και σε 5,3 ευρώ προστιθέμενης αξίας αν συμπεριληφθούν και οι προκαλούμενες επιδράσεις.

Έρευνα και ανάπτυξη

Η κ. Οικονόμου,  ανέφερε ότι η φαρμακευτική βιομηχανία στην Ευρώπη επενδύει για έρευνα και ανάπτυξη το 19,3% των συνολικών επενδύσεων όλου του βιομηχανικού κλάδου και ακολουθεί ο τεχνολογικός εξοπλισμός με ποσοστό 17,6%, η αυτοκινητοβιομηχανία με 16,6%, τα ηλεκτρονικά με 7,4%, το software με 7,3% και η αεροδιαστημική και άμυνα με 4,4%.
Οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στο φάρμακο, το 1980 ξεκίνησαν με 2,3 δισ. ευρώ, πέντε χρόνια αργότερα σχεδόν διπλασιάστηκαν σε 4,3 δισ. ευρώ, 10 χρόνια αργότερα σχεδόν τριπλασιάστηκαν στα 11,48 δισ. ευρώ, για να φθάσουν στην κορύφωσή τους το 2008, όπου η δαπάνη έρευνας και ανάπτυξης έφτασε τα 26,545 δισ. ευρώ. Η έναρξη της οικονομικής κρίσης σηματοδοτήθηκε με τη μείωση του ποσού για R&D το 2009, στα 26 δισ. ευρώ.

Κατανάλωση

Σύμφωνα με στοιχεία της IMS Health, μέχρι το 2020 η παγκόσμια φαρμακευτική δαπάνη θα φθάσει το 1,4 τρις ευρώ. Τότε, πάνω από το 50% του πληθυσμού θα παίρνει πάνω από μία δόση φαρμάκου την ημέρα και οι άνθρωποι θα παίρνουν 4,5 τρις δόσεις φαρμάκων ετησίως, γεγονός που σημαίνει αύξηση της κατανάλωσης κατά 24% σε σχέση με πέρυσι.

Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε αύξηση της κατανάλωσης γενοσήμων στις ΗΠΑ από 88% που είναι σήμερα, στο 91%, με στόχο να επιτευχθεί μια ισορροπία έναντι των 225 νέων θεραπειών που αναμένονται για σοβαρές παθήσεις μέσα στην ερχόμενη πενταετία.
Στην Ελλάδα, Το 2013 οι συνολικές πωλήσεις φαρμάκων διαμορφώθηκαν στα 5,29 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 11,3% σε σχέση με το 2012. Από το σύνολο των πωλήσεων φαρμάκων το 75% διοχετεύθηκε στις φαρμακαποθήκες και τα φαρμακεία, έναντι 82% κατά μέσο όρο την περίοδο 2003-2012, ενώ το υπόλοιπο 25% προωθήθηκε στα Νοσοκομεία και Φαρμακεία ΕΟΠΥΥ.

Οι συνολικές πωλήσεις φαρμάκων κινήθηκαν ανοδικά μέχρι το 2009, ενώ το 2013 μειώθηκαν στα επίπεδα του 2005. Η μείωση των τιμών των φαρμάκων και τα υπόλοιπα μέτρα περιστολής της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής προσαρμογής, οδήγησαν τα τελευταία έτη σε σημαντική μείωση των πωλήσεων φαρμάκων.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι η συνολική φαρμακευτική δαπάνη για το 2014 στην Ελλάδα, αν αφαιρεθούν οι παράλληλες εξαγωγές, ανήλθε στα 4.969.563.006 ευρώ, έναντι 4.965.669.155 για το 2013, δηλαδή, έμεινε σχεδόν αμετάβλητη και μάλιστα λίγο κάτω από τα... 5 δισ. ευρώ! 

Το 2013 απασχολούνταν συνολικά 140.000 άτομα στο χώρο της υγείας, εκ των οποίων 13.600 άτομα, 31 ειδικοτήτων, στο στενό πυρήνα της παραγωγής φαρμάκου. Συνολικά το 2013 δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα 56 πολυεθνικές, 50 ελληνικές φαρμακευτικές επιχειρήσεις, 120 φαρμακαποθήκες, 27 συνεταιρισμοί φαρμάκων, 11.000 φαρμακεία και 26 Φαρμακεία ΕΟΠΥΥ, καθιστώντας τον κλάδο του φαρμάκου ζωτικό παράγοντα για την ανάπτυξη της Εθνικής Οικονομίας. Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του κλάδου στη διαμόρφωση του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της χώρας.

Προτάσεις

Με δεδομένα τα παραπάνω, η κ. Οικονόμου πρότεινε σειρά μέτρων για την ανάπτυξη του κλάδου που μεταξύ άλλων συμπεριλαμβάνουν τα εξής:
•    Στήριξη και Κίνητρα δημιουργίας Κέντρων Επιχειρηματικότητας στο Φάρμακο
•    Ενδυνάμωση της Εγχώριας  Φαρμακοβιομηχανίας και παροχή κινήτρων
•    Στήριξη επενδύσεων για έρευνα και ανάπτυξη πάνω από το 10% κύκλου εργασιών για να είναι δυνατή η προσέγγιση του στόχου "Ευρώπη 2020" που προβλέπει 1,5% ΑΕΠ για Ε&Α. 
•    Στήριξη εξαγωγικών δραστηριοτήτων
•    Εφαρμογή συστήματος τιμολογιακής πολιτικής που θα διασφαλίζει προσιτό φάρμακο, θα ενισχύει την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα 
•    Διασφάλιση θέσεων εργασίας και επιδότηση νέων προσλήψεων
•    Αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού 
•    Κίνητρα για νέους επιστήμονες ώστε να  μη "αδειάζει" η χώρα από εξειδικευμένη γνώση λόγω φυγής στο εξωτερικό
•    Νέες πατέντες –Κλινική έρευνα
•    Κλινικές Μελέτες: Αύξηση απορρόφησης των διατιθέμενων κονδυλίων.