Την περασμένη Κυριακή ομάδα ερευνητών με επικεφαλής το Δρ Zahinoor Ismail από το Πανεπιστήμιο του Calgary περιέγραψαν στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου της Ένωσης Αλτσχάιμερ που ολοκληρώνεται αύριο στο Τορόντο, ένα σύνδρομο που ονομάζεται «ήπια συμπεριφορική δυσλειτουργία» και το οποίο μπορεί να είναι ο προάγγελος του Αλτσχάιμερ ή άλλων μορφών άνοιας. Η ομάδα των νευροψυχιάτρων και των ειδικών της νόσου  πρότειναν μια σειρά  συμπτωμάτων τα οποία μπορούν να προειδοποιήσουν τους γιατρούς και τις οικογένειες των ασθενών ότι η άνοια βρίσκεται «προ των πυλών».

Αλλαγές στη συμπεριφορά όπως η απώλεια ενδιαφέροντος για αγαπημένες δραστηριότητες, εκδήλωση ασυνήθιστου ή επιθετικού άγχους, ή η ξαφνική έκφραση αρνητικών σχολίων δημοσίως, είναι μερικές συμπεριφορές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν υποψία. 
«Ιστορικά αυτά τα συμπτώματα εκλαμβάνονταν ως ψυχιατρικές περιπτώσεις, ή αποδίδονταν στη γήρανση ενός ανθρώπου», σημειώνει ο Δρ Zahinoor . Τώρα όμως, «όταν πρόκειται για την έγκαιρη ανίχνευση της άνοιας, τα συμπτώματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά τόσο που τα προβλήματα μνήμης να μην έχουν την ίδια σημασία όπως παλιότερα».

Το Αλτσχάιμερ, αποτελεί την πιο κοινή μορφή άνοιας, με τον αριθμό των πασχόντων να αυξάνεται λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή απώλεια μνήμης, της ικανότητα των ανθρώπων να σκεφτούν ή να συζητούν λογικά. 
Θεωρείται μια ύπουλη ασθένεια που επηρεάζει αργά τον εγκέφαλο για μια δεκαετία ή ακόμη και δύο πριν να γίνουν αισθητά τα πρώτα συμπτώματα. Η εκδήλωση των πρώτων προβλημάτων μνήμης που ονομάζεται «ήπια γνωστική εξασθένηση» ή MCI, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για μετέπειτα εκδήλωση άνοιας, ενώ η επιδείνωση της κατάστασης της μνήμης είναι συχνά το έναυσμα για τους πιθανούς ασθενείς ή τους αγαπημένους τους ώστε να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια.

Δεν είναι ασυνήθιστο για τους ανθρώπους με άνοια να βιώνουν νευροψυχιατρικά συμπτώματα, όπως κατάθλιψη ή απογευματινή μελαγχολία, καθώς η εκφύλιση εξαπλώνεται σε περιοχές του εγκεφάλου υπεύθυνες για τη μνήμη. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εάν υποφέρουν επίσης από αλλαγές στη συμπεριφορά.
Το νέο λοιπόν που ανακοίνωσε ο καθηγητής στο συνέδριο είναι η έννοια της προ-άνοια, την  "ήπια συμπεριφορική δυσλειτουργία», ή MBI, ένας όρος που περιγράφει συγκεκριμένες αλλαγές στην συμπεριφορά κάποιου που θα μπορούσε να σημαίνει ότι η εκφύλιση ξεκινά στον εγκέφαλο και κυρίως σε σημεία  ζωτικής σημασίας για τη μνήμη.

Οι ερευνητές δημιούργησαν έτσι μια λίστα ελέγχου συμπτωμάτων που οι γιατροί μπορούν να χρησιμοποιούν για να καταγράφουν τα ήπια προβλήματα συμπεριφοράς σε ηλικιωμένους. Το εργαλείο αυτό όμως θα πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω πριν δοθεί για ευρεία χρήση στην πρώιμη διάγνωση της νόσου. Η λίστα χωρίζεται σε πέντε ομάδες.

Η ομάδα «μειωμένης κινητοποίησης» αναφέρεται στην απάθεια ή την έλλειψη ενδιαφέροντος για πράγματα που κάποτε άρεσα στο άτομο. Για παράδειγμα, μπορεί ξαφνικά ο παππούς να μην δείχνει πια ενδιαφέρον για τα εγγόνια του. 

Μια άλλη ομάδα συμπτωμάτων περιλαμβάνει τα συναισθήματα, όπως κατάθλιψη, άγχος και ευερεθιστότητα

Μια τρίτη, επικεντρώνεται σε κοινωνικά ζητήματα, όπως η έλλειψη κοινωνικής ενσυναίσθησης

Ένα ακόμα σύμπτωμα είναι ο μη έλεγχος της παρόρμησης, καθώς μπορεί να εκδηλώνεται με επιθετικότητα, ή συνήθειες όπως η ξαφνική ενασχόληση με τυχερά παίγνια

Τέλος, μια άλλη ομάδα αναφέρεται σε θέματα αντίληψης ή περιεχομένου της σκέψης, δηλαδή όταν το άτομο έχει παραληρητικές ιδέες ή ακόμα και παραισθήσεις.

Σύμφωνα με τον Δρ Ismail, οι ηλικιωμένοι μπορεί να έχουν ήπια συμπεριφορική δυσλειτουργίααν έχουν κάποια εκ των προαναφερόμενων συμπτωμάτων, περιοδικά, για έξι μήνες ή και περισσότερο χρονικό διάστημα.

Έσπευσε πάντως να σημειώσει ότι προς το παρόν δεν είναι γνωστό πόσο συχνή είναι η ήπια συμπεριφορική δυσλειτουργία, παρά το γεγονός ότι τα προκαταρκτικά δεδομένα που παρουσίασε σε μελέτη 282 ασθενών μιας κλινικής ερευνώντας διαταραχές μνήμης, το 82% είχε τουλάχιστον ένα σημάδι εξασθένησης της συμπεριφοράς. Τα συναισθηματικά συμπτώματα και προβλήματα ελέγχου της παρόρμησης ήταν τα συχνότερα, αλλά πάνω από τους μισούς ασθενείς είχαν απάθεια και πάνω από ένα τέταρτο είχαν προβλήματα κοινωνικοποίησης. 

Αν και δεν υπάρχουν προληπτικές θεραπείες για τα αίτια της νόσου Αλτσχάιμερ, οι επιστήμονες εξήγησαν ότι σε ότι αφορά τα προβλήματα συμπεριφοράς υπάρχουν τρόποι διαχείρισής τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ήπιες αλλαγές στο περιβάλλον του ατόμου είναι επιβοηθητικές, ενώ και φάρμακα όπως τα αντικαταθλιπτικά ή τα αγχολυτικά μπορεί να βοηθήσουν επίσης.