Υψηλότερη κατά 44% ήταν η μη χρήση υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα το 2011 σε σύγκριση με το 2006, εξαιτίας των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στον πληθυσμό. Σημαντική επίπτωση στο εύρημα αυτό είχαν το εισόδημα, το επίπεδο εκπαίδευσης, η κατάσταση απασχόλησης των ενδιαφερομένων, καθώς και το καθεστώς ασφάλισης του πληθυσμού.

Ασθενείς με χαμηλό εισόδημα που είχαν ανάγκη περίθαλψης είχαν πιθανότητα να βρεθούν μπροστά σε αδυναμία να καλύψουν τις ιατρικές ανάγκες τους, 2,65 φορές περισσότερο απ΄ ότι η αμέσως επόμενη οικονομική ομάδα, σε μια ομαδοποίηση των εισοδημάτων σε έξι κατηγορίες συνολικά. Λαμβάνοντας υπόψιν και το επίπεδο εκπαίδευσης, τότε οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες της χαμηλότερης οικονομικά ομάδας ασθενών ήταν κατά 1,73 φορές μεγαλύτερη απ΄ ότι η επόμενη ομάδα πληθυσμού για τους αναλφάβητους και 2,09 φορές για όσους είχαν γνώσεις δημοτικού σχολείου.

Όσο για τους ανέργους, οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες για οικονομικούς λόγους, ήταν 49% αυξημένες σε σχέση με τους εργαζομένους.

Η ύπαρξη ασφάλισης δημόσιας ή ιδιωτικής αποδείχθηκε καθοριστική για την κάλυψη αναγκών και τη χρήση υπηρεσιών υγείας.

Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται σε μελέτη των οικονομολόγων του Τμήματος Οικονομικών της Υγείας της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας κ.κ. Δημήτρη Ζάβρα και Γιάννη Κυριόπουλου, κατά την οποία διερευνώνται οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην κάλυψη των ιατρικών αναγκών του πληθυσμού.

Οι ειδικοί, διαπίστωσαν πως οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες του πληθυσμού αυξήθηκαν με τα μέτρα λιτότητας, εξαιτίας της αδυναμίας κάλυψης του κόστους της περίθαλψης, τουλάχιστον κατά 44%, κυρίως εξαιτίας της ύπαρξης οικονομικών εμποδίων. Μάλιστα τα υπάρχοντα οικονομικά εμπόδια, διαπιστώθηκε ότι αυξήθηκαν κατά την περίοδο αυτή, ιδίως για τους χρονίως πάσχοντες.

Έτσι, οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες εξαιτίας οικονομικών λόγων, συνδέονται με το εισόδημα και την ασφάλιση περίθαλψης, με αποτέλεσμα άνεργοι, με χαμηλό εισόδημα και ανασφάλιστοι, είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν αδυναμία κάλυψης των αναγκών περίθαλψής τους.

Το επίπεδο της εκπαίδευσης παίζει ρόλο, όμως περιορισμένο. 'Αλλη πρόσφατη μελέτη, έδειξε ότι άτομα με τριτοβάθμια εκπαίδευση συνδέονται με χαμηλότερες πιθανότητες να βρεθούν σε αδυναμία κάλυψης των ιατρικών αναγκών τους για οικονομικούς λόγους.

Στην κατεύθυνση αυτή βοηθά καθοριστικά η ύπαρξη ασφάλισης.

Σύμφωνα με την ανάλυση της μελέτης, οι οικονομικοί παράγοντες αποτελούν το κεντρικό στοιχείο για τη χρήση υπηρεσιών υγείας. Συγκεκριμένα το εισόδημα, η ανεργία και η απασφάλιση του πληθυσμού είναι καθοριστικές παράμετροι που επηρεάζουν την πιθανότητα να υπάρχουν ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες.

Στην περίπτωση που οικονομικές μεταβλητές δεν υπερίσχυαν στην πρόβλεψη για κάλυψη των ιατρικών αναγκών, θα περίμενε κανείς μη οικονομικές μεταβλητές όπως η περίπτωση της ύπαρξης ενός χρόνιου νοσήματος να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των πιθανοτήτων της χρήσης υπηρεσιών υγείας, μεταξύ χαμηλού εισοδήματος ασθενών. Αυτό το συγκεκριμένο εύρημα ενισχύεται από εμπειρικές παρατηρήσεις που διαπιστώνουν την αυτοαναφερόμενη κατάσταση υγείας, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και την αρνητική επίδραση που οι οικονομικές κρίσεις προκαλούν στην κατάσταση υγείας του πληθυσμού.

Η μελέτη αυτή, επιβεβαιώνει προηγούμενες μελέτες που διαπιστώνουν ότι η ανάγκη περίθαλψης σε μερίδες πληθυσμού δεν παρουσιάζεται κάν κατά τη διάρκεια οικονομικών κρίσεων και ύφεσης.

Το φαινόμενο της μη χρήσης υπηρεσιών υγείας από αυτούς που τις χρειάζονται, φαίνεται πως αντικατοπτρίζει τη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος, από την ανεργία και τις δραστικές περικοπές σε μισθούς και συντάξεις.

Αυτή η αδυναμία αναζήτησης περίθαλψης, τελικά οδηγεί σε φτώχεια, κοινωνική κεφαλαιοποίηση και ανεπιθύμητες επιδράσεις στην υγεία.

Οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες και η πρόσβαση στο σύστημα υγείας αποτελούν σημαντικό θέμα που πρέπει να διαχειριστεί η Ελλάδα.

Εντούτοις μια σημαντική ερώτηση που τίθεται αφορά το πώς οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες επηρεάζουν τελικά την υγεία.

Πέραν της πρόσβασης και χρήσης των υπηρεσιών υγείας, οι παράμετροι της υγείας συμπεριλαμβάνουν το εισόδημα, την μόρφωση, το κοινωνικό στάτους, τον τρόπο ζωής, το φυσικό περιβάλλον, τα δίκτυα κοινωνικής υποστήριξης, την κληρονομικότητα και το φύλο.

Υπάρχει ευρεία απόδειξη για τις επιπτώσεις της οικονομικής υποβάθμισης της Ελλάδας και διεθνώς. Γι΄ αυτό, παρότι τα ευρήματα της συγκεκριμένης μελέτης δείχνουν μια προβληματική διάσταση των υπηρεσιών υγείας, η έκταση των επιπτώσεων της μη κάλυψης των ιατρικών αναγκών παραμένει αναπάντητη.

Συμπερασματικά,  στη μελέτη επισημαίνεται ότι καθώς η περίοδος που διανύουμε χαρακτηρίζεται από υψηλή ανεργία, έλλειψη ασφάλισης και χαμηλά εισοδήματα, παραμέτρους που επηρεάζουν τη δυνατότητα κάλυψης των ιατρικών αναγκών, η εστιασμένη κοινωνική πολιτική και στοχευμένα μέτρα για την κάλυψη του ευάλωτου πληθυσμού, είναι καίριας σημασίας.

Ταυτόχρονα, ο ρόλος της πολιτικής υγείας είναι καθοριστικός για μείωση των δυσμενών επιπτώσεων των ακάλυπτων ιατρικών αναγκών και των πιθανών επιπλοκών στην πρόσβαση στην περίθαλψη και στην υγεία του πληθυσμού.