Σημαντικό μερίδιο στη διαχείριση των ασθενειών διεθνώς, αποτελούν τα χειρουργικά περιστατικά. Την ίδια στιγμή όμως, η ανάπτυξη ασφαλούς, ουσιαστικής και σωτήριας φροντίδας μέσω χειρουργικών επεμβάσεων και αναισθησίας, σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος έχει παραμείνει στάσιμη ή υποχωρεί.

Το 2012, τραυματισμοί προκάλεσαν σχεδόν 5 εκατομμύρια θανάτους, ενώ 270.000 γυναίκες πέθαναν από επιπλοκές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πολλοί από αυτούς τους θανάτους τραυματισμών ή μαιευτικής θα μπορούσαν να αποτραπούν να υπήρχε άμεση πρόσβαση σε χειρουργική φροντίδα.

Τα παραπάνω τονίζει δημοσίευση του Δημήτρη Μώρη, ερευνητή στο Cleveland Clinic, και των καθηγητών Χειρουργικής της Ιατρικής Αθηνών κ.κ. Ευάγγελου Φελέκουρα και Δημήτρη Λινού σε πρόσφατη έκδοση του έγκυρου επιστημονικού περιοδικού Lancet.

Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν πως παρά την αναγκαιότητα ανάπτυξης της χειρουργικής στην περίθαλψη, εντούτοις οι πολιτικές υγείας εστιάζονται στις μολυσματικές ασθένειες με αποτέλεσμα η χειρουργική να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα προτεραιότητα.

Με δεδομένα τα παραπάνω, γεννήθηκε η ιδέα της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας του Π.Ο.Υ. για επείγουσα και ουσιώδη χειρουργική φροντίδα, μια πρωτοβουλία που στοχεύει να καλύψει τις χειρουργικές ανάγκες των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.  Με τους σημερινούς ρυθμούς αύξησης του πληθυσμού και των μεταναστευτικών ροών, τουλάχιστον 6 ,2 δισ. άνθρωποι θα ζουν σε χώρες με χειρουργική φροντίδα χειρότερη από το ελάχιστο ως το 2035. Ήδη 5 δισ. άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλή και οικονομικά προσιτή περίθαλψη χειρουργικής και αναισθησίας.

Πολιτική χειρουργικής στην Ελλάδα

Η μελέτη επισημαίνει πως η Ελλάδα διέρχεται μια σοβαρή οικονομική κρίση που πλήττει όλες τις πτυχές της ζωής. Οι μειώσεις των δημοσίων δαπανών ήταν οι ακρογωνιαίοι λίθοι των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής και το Ελληνικό Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί από τα μέτρα αυτά (οι δαπάνες για την υγεία μειώθηκαν από 10% σε 6% του ετήσιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος).

Σύμφωνα με τη μελέτη, αδημοσίευτα στοιχεία από τα νοσοκομεία οξείας φροντίδας στην Αθήνα, αναφέρουν ότι ο αριθμός και το προφίλ των ασθενών που αναζητούν ιατρική βοήθεια κατά τη διάρκεια των ετών της κρίσης έχουν αλλάξει. Οι φτωχότερες κοινωνικοοικονομικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών και των ανέργων, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και αναζητούν βοήθεια μόνο όταν η ασθένεια έχει προχωρήσει.

Επιπλέον, η Ελλάδα μπορεί να θεωρηθεί η πύλη μιας ανθρωπιστικής καταστροφής εξαιτίας της μαζικής εισροής των διερχόμενων μεταναστών. Η χώρα τώρα επεξεργάζεται πρακτικά μέτρα φιλοξενίας 40.000 - 60.000 προσφύγων, μακροπρόθεσμα.

Σχεδόν το 60% των προσφύγων και των μεταναστών που φτάνουν στην Ελλάδα είναι γυναίκες και παιδιά. Ο πληθυσμός αυτός έχει συγκεκριμένες ανάγκες υγείας (οι έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες, μη εμβολιασμένα παιδιά, σεξουαλική βία, νεογνική θνησιμότητα, κατάχρηση ναρκωτικών, διαταραχές διατροφής, αλκοολισμός, τραυματισμοί και έκθεση σε βία).

Αυτό το εκρηκτικό κοινωνικό μίγμα καθιστά την Παγκόσμια Χειρουργική Πρωτοβουλία μια αναγκαιότητα στην Ελλάδα. Παρότι το ελληνικό Εθνικό Σύστημα Υγείας καλύπτει τους ανασφάλιστους, είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί το πώς οι σχεδόν χρεοκοπημένες υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης θα καλύψουν αυτή την πρόσθετη επιβάρυνση.

Επίσης, ακόμα κι αν ουσιώδεις χειρουργικές επεμβάσεις κατατάσσονται μεταξύ των πιο οικονομικά αποδοτικών παρεμβάσεων υγείας, η σημερινή ελληνική οικονομία είναι εξαιρετικά απίθανο να είναι σε θέση να τις παρέχει.

Συνδυασμός πολιτικών

 Έτσι, μια σαφής στρατηγική είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της χειρουργικής εγκαίρως, στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης ανάπτυξης του συστήματος υγείας. Απαιτείται επίσης ο συντονισμός του εξειδικευμένου προσωπικού, εξειδικευμένων  προμηθειών και των υποδομών. Επιπλέον, οι απαραίτητες χειρουργικές επεμβάσεις θα πρέπει να χρηματοδοτούνται έγκαιρα, στο πλαίσιο της καθολικής κάλυψης υγείας. Τέλος, ένα στρατηγικό σχέδιο για αναδιάταξη και πρόσβαση σε νοσοκομεία τριτοβάθμιας περίθαλψης απαιτεί σωστή γεωγραφική κατανομή των υποδομών.

Οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν πως "όλες οι παραπάνω ανάγκες πληρούν τις αρχές της παγκόσμιας χειρουργικής πρωτοβουλίας, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει λύση για τις επερχόμενες προκλήσεις του ΕΣΥ κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής και της προσφυγικής κρίσης. Έτσι, μια πρωτοβουλία για την εισαγωγή των παγκόσμιων αρχών χειρουργικής επέμβασης στην Ελλάδα θα πρέπει να εφαρμοστεί".