Πέντε τρόπους σύγκλισης στην αξιολόγηση της τεχνολογίας υγείας προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα κράτη – μέλη της Ε.Ε., ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες με ταυτόχρονη εξοικονόμηση κόστους.

Στο πλαίσιο της σχετικής πρωτοβουλίας για «Ενίσχυση της συνεργασίας στην Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας (ΗΤΑ)», η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δαπάνες περίθαλψης στην Ευρώπη υπολογίζονται ετησίως στο 1,3 τρις ευρώ (συμπεριλαμβανομένων 220 δις. ευρώ για φάρμακα και 100 δις. ευρώ για ιατρικό εξοπλισμό, αναλώσιμα κλπ), διαμορφώνοντας μια δαπάνη της τάξης του 10% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Οι δαπάνες αυτές αναμένεται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, της αύξησης των χρόνιων ασθενειών, αλλά και των πολύπλοκων ένων τεχνολογιών υγείας.

Ταυτόχρονα, τα κράτη-μέλη όλο και περισσότερο βρίσκονται αντιμέτωπα με δημοσιονομικούς περιορισμούς, που απαιτούν βελτίωση της αποδοτικότητας των προϋπολογισμών για την υγεία - με έμφαση σε αποδοτικές τεχνολογίες διατηρώντας παράλληλα ένα κίνητρο για καινοτομία.

Η ανάγκη για ένα εργαλείο αξιολόγησης, τονίζεται επίσης από την είσοδο στην αγορά νέων και ακριβών τεχνολογιών με περιορισμένη ή καμία προστιθέμενη αξία, όπως μάλιστα επισημαίνεται σε δύο  πρόσφατες μελέτες. Παρότι ορισμένα προϊόντα δεν φέρνουν (σημαντική) προστιθέμενη θεραπευτική αξία, εφόσον εγκριθούν για αποζημίωση από την κοινωνική ασφάλιση, εντείνουν τις πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Έτσι, η αξιολόγηση της τεχνολογίας υγείας (HTA), είναι ένα εργαλείο που μπορεί να συμβάλει στη βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας. Ταυτόχρονα, δημιουργεί ένα κίνητρο για καινοτομία, επιβραβεύοντας τεχνολογίες με υψηλή προστιθέμενη αξία, συμβάλλει στην αειφορία, την ανθεκτικότητα και την προσβασιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας, ενώ ενθαρρύνει τη βιομηχανία να αντιμετωπίσει ανεκπλήρωτες ανάγκες των ασθενών.

Οι πέντε τρόποι βελτίωσης του συντονισμού μεταξύ των οργανισμών αξιολόγησης της τεχνολογίας υγείας των χωρών-μελών που συνέστησε η Επιτροπή είναι οι εξής:
1. Το status quo της κοινής δράσης μέχρι το 2020,
2. Μακροχρόνια εθελοντική συνεργασία (με χρηματοδότηση της ΕΕ μετά το 2020),
3. Συνεργασία για τη συλλογή, ανταλλαγή και χρήση κοινών εργαλείων και δεδομένων,
4. Συνεργασία για την παραγωγή κοινών εκθέσεων Αξιολόγησης της Σχετικής Αποτελεσματικότητας (REA reports) και υιοθέτησή τους (συνεργασία σε κλινικά / ιατρικά θέματα),
5. Συνεργασία για την παραγωγή κοινών εκθέσεων ΗΤΑ και υιοθέτησή τους (συνεργασία στη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας).

Όπως επισημαίνεται στην αξιολόγηση της επίπτωσης από τη συνεργασία αυτή, ενώ τα περισσότερα νέα φάρμακα αδειοδοτούνται σε επίπεδο ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, οι φορείς αξιολόγησης τεχνολογίας υγείας είναι οι εθνικοί φορείς που επωφελούνται από την προστιθέμενη αξία των νέων θεραπειών πέραν των θεραπειών που ήδη υπάρχουν. Πολλές χώρες προφυλάσσουν τις εθνικές αρχές τιμολόγησης και τις αποφάσεις συμμετοχής των ασφαλιστικών φορέων στην δαπάνη περίθαλψης. Και παρότι πρόκειται για εθνική αρμοδιότητα, εντούτοις η Οδηγία περί διαφάνειας ορίζει διαδικασίες για τη διασφάλιση της διαφάνειας στην τιμολόγηση και συμμετοχή, οι οποίες δεν προβλέπεται να επηρεαστούν από την τρέχουσα πρωτοβουλία.

Ωστόσο, η πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Αναβάθμιση της Ενιαίας Αγοράς: περισσότερες ευκαιρίες για πολίτες και επιχειρήσεις» περιλαμβάνει δέσμευση ότι η Επιτροπή θα εισάγει μια πρωτοβουλία για HTA με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς σε ότι αφορά τις τεχνολογίες υγείας. Η πρωτοβουλία αυτή εκφράζει την προσπάθεια της ΕΕ να συντονίσει την εθελοντική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με ορισμένες πτυχές της διαδικασίας HTA.

Η εκτίμηση των επιπτώσεων παραθέτει τα πιθανά πεδία συνεργασίας όπου η βιομηχανία και φορείς κάλυψης της περίθαλψης διαφωνούν στο επίπεδο συντονισμού που απαιτείται για να γίνουν τα συστήματα υγείας πιο οικονομικά, βιώσιμα και αποδοτικά.

Ο γενικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να:
1. Ενεργοποιήσει τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην ΗΤΑ με βιώσιμο τρόπο
2. Διασφαλίσει μια καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς τεχνολογιών υγείας,
3. Συμβάλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας, όπως ορίζεται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

Με στόχο:
1. Τη μείωση της επικάλυψη των προσπαθειών από τους φορείς HTA και τη βιομηχανία,
2. Την προώθηση της σύγκλισης των διαδικασιών και μεθοδολογιών HTA,
3. Την υιοθέτηση κοινής εργασίας των κρατών - μελών και
4. Την διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της συνεργασίας ΗΤΑ στην ΕΕ.