«Η εξατομικευμένη θεραπεία είναι σημαντική, ακόμα και στη χώρα μας που μαστίζεται από την κρίση, γιατί η ακριβής διάγνωση σώζει ζωές και εξοικονομεί πόρους υπέρ του συστήματος υγείας. 

Η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου, στη σωστή στιγμή και στον κατάλληλο ασθενή εγγυάται την αυξημένη αποτελεσματικότητα της εκάστοτε θεραπείας. 

Στη χώρα μας πρέπει να εστιάσουμε στην Έρευνα και Ανάπτυξη και να υιοθετήσουμε καινοτόμα κλινικά προγράμματα και στον τομέα της εξατομικευμένης Ιατρικής με οφέλη για τον ασθενή, την επιστήμη, και την οικονομία».

Αυτό δήλωσε ο Πρόεδρος  του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος  (ΣΦΕΕ) κ. Πασχάλης Αποστολίδης, ανοίγοντας τις εργασίες του Συνεδρίου «Personalized Medicine», τονίζοντας παράλληλα ότι "η σημασία της διαφορετικότητας και της μεταβλητότητας στα φάρμακα συνδέεται με την εξατομικευμένη θεραπεία. Η φαρμακογενετική ανταποκρίνεται στις αλλαγές του περιβάλλοντος".

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, η Δέσποινα Σανούδου, Επίκουρη Καθηγήτρια στην Δ' Παθολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής Αθηνών σημείωσε πως η εξατομικευμένη Ιατρική πλέον ενσωματώνεται στα συστήματα υγείας, όπως έχουν δηλώσει ηγέτες όπως ο Πρόεδρος Ομπάμα.
«Γιατί Ιατρική ακριβείας; Το θέμα των ανεπιθύμητων ενεργειών και οι αναποτελεσματικές θεραπείες μειώνουν την ποιότητα ζωής και αυξάνουν τους θανάτους. Η γενετική πλέον λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στην εξέλιξη της Ιατρικής και της φαρμακολογίας» είπε χαρακτηριστικά η κ. Σανούδου.
Η πλατφόρμα του Πανεπιστημίου Αθηνών pMedGR, περιέχει μία βάση δεδομένων βιοπληροφορικής ανάλυσης, χρήσιμη για την εξειδικευμένη έρευνα υψηλής τεχνολογίας.

Ο Καθηγητής Γενετικής Ιατρικής και Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Γενεύης Στυλιανός Αντωναράκης, υπογράμμισε ότι "το μέλλον της Γενομικής Ιατρικής είναι λαμπρό. Η εξατομικευμένη Ιατρική ξεκινά από τις εκατομμύρια μεταγγίσεις αίματος που γίνονται κάθε μέρα, με αποτέλεσμα τη μίξη γονιδίων διαφορετικών ανθρώπων.
Οι μοριακές διαταραχές όπως η δρεπανοκυτταρική αναιμία και απλά καθημερινά πράγματα, όπως το αν μπορούμε να τρώμε κουκιά λόγω της έλλειψης του ενζύμου G6PD σε κάποιους ανθρώπους,  οδήγησε στην ανάγκη ανάπτυξης της Φαρμακογενομικής.
Η Φαρμακογενομική είναι ένας ξεχωριστός κλάδος της Βιοϊατρικής που μελετά την ανταπόκριση σε διαφορετικά φάρμακα.
Πολλοί ερευνητές που ασχολήθηκαν με τη μελέτη του ανθρώπινου γονιδιώματος κέρδισαν βραβείο Νόμπελ βοηθώντας στην εξέλιξη της εξατομικευμένης Ιατρικής.
«Η διαγνωστική γενομική έχει αναλύσει μόλις 3807 από τα 19950 γονίδια. Είναι υποχρέωσή της κάθε χώρας να επενδύσει στην προώθηση της Έρευνας της γενομικής Ιατρικής, έτσι ώστε να ανακαλύψουμε τα αίτια ακόμα περισσότερων παθήσεων και τις εξατομικευμένες θεραπείες τους».

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ, Παθολόγος-Ογκολόγος, Μιχάλης Καραμούζης, σημείωσε πως η εξατομικευμένη θεραπεία στην Ογκολογία στοχεύει στις γονιδιακές διαταραχές που δημιουργούν με τη σειρά τους καρκινικά κύτταρα. Οι βιοχημικές διαδικασίες που χαρακτηρίζουν τα καρκινικά κύτταρα αξιολογούνται στη διαδικασία της καρκινογένεσης με τη βοήθεια των genomics και metabolomics. Στην πράξη τα μοριακά στοχευμένα φάρμακα δεν αποζημιώνονται σε όλη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα η πρόσβαση και αποζημίωση αυτών των καινοτόμων θεραπειών είναι δύσκολη.
Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας προσπαθεί να οργανώσει ομαδοποίηση τύπων ασθενών με βάση την εξατομικευμένη Ιατρική για αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των ογκολογικών τους διαταραχών, σε κάθε σύστημα υγείας στις χώρες της Ευρώπης.

Ο Elmar Nimmersgern, Αναπληρωτής Διευθυντής Έρευνας και Καινοτομίας της Commision, σημείωσε πως οι δυσκολίες στη χάραξη πολιτικής για την Εξειδικευμένη Ιατρική αντιμετωπίζονται από ομάδες εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η βασική χρηματοδότηση των χωρών-μελών της ΕΕ στηρίζεται στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Horizon 2020.
Στόχος της Επιτροπής είναι η Ευρώπη να κατακτήσει την ηγετική θέση στην Έρευνα & Ανάπτυξη των Εξατομικευμένης θεραπείας, επιδιώκοντας τη συνεργασία ερευνητών ανά την Ευρώπη. Για αυτό το σκοπό έχει δημιουργηθεί ειδική κοινοπραξία (consortium) υπό την αιγίδα της Κομισιόν.

Η Αγγελική Ρομποτή, Επικεφαλής αξιολόγησης βιολογικών παραγόντων ΕΟΦ ανέφερε πως η εξατομικευμένη Ιατρική βασίζεται στις νέες τεχνολογίες στα φάρμακα και στα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Πολλές θεραπευτικές εφαρμογές είναι πλέον προσωποποιημένες.
Η έγκριση των φαρμάκων είναι κεντρική από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. Οι νομοθεσίες σε κάθε χώρα είναι διαφορετικές και οι αξιολόγηση των δεδομένων για την ασφαλή χρήση των φαρμάκων ποικίλλει.
Με την εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου, τίθενται οι προϋποθέσεις έτσι ώστε να προωθηθούν με ορθό τρόπο οι υποψήφιες μελλοντικές θεραπείες.
«Σε εθνικό επίπεδο πολλές καινοτόμες ανακαλύψεις προκύπτουν από τοπικές ερευνητικές ομάδες και όχι μόνο από την πολυεθνική έρευνα» υπογράμμισε η κ. Ρομποτή.

Ο Hasseb Ahmad, Διευθύνων Σύμβουλος MSD Ελλάδος, Κύπρου, Μάλτας, δήλωσε ότι στο χώρο της Ανοσο-Ογκολογίας έχουν ανακαλυφθεί θεραπείες όπως το pembrolizumab, που χρησιμοποιούνται για την αποτελεσματική αντιμετώπιση καρκίνων.
«Οι εξατομικευμένες θεραπείες είναι ελκυστικός επενδυτικός τομέας για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Είναι όμως σημαντικό οι Κυβερνήσεις να εξασφαλίζουν την καλύτερη πρόσβαση των ασθενών σε αυτές τις θεραπείες και στην αποζημίωσή τους, μέσω της Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας».

Ο κ. Αθ. Βοζίκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς υπογράμμισε ότι «Το εργαστήριό μας ανήκει στο Genomic Medicine Alliance, το οποίο ασχολείται με Ευρωπαϊκά μοντέλα τιμολόγησης και αποζημίωσης εξατομικευμένων θεραπειών».
Απαιτείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική αποζημίωσης των εξειδικευμένων ιατρικών τεστ στην Ευρώπη. Το κόστος επωμίζονται οι φαρμακευτικές εταιρείες, τα ασφαλιστικά ταμεία και σε κάποιες χώρες ακόμα και οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.

Ο Δημήτρης Παπαγεωργίου, Head of Strategic Projects – MCO Balkans, Takeda Hellas, τόνισε ότι «Η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα μειώθηκε σημαντικά. Από τα 500 ευρώ ανά ασθενή πριν λίγα χρόνια, πέσαμε μόλις στα 170 ευρώ ανά ασθενή» ανέφερε ο κ. Παπαγεωργίου.
Οι φαρμακευτικές εταιρείες επενδύουν σοβαρά σε Έρευνα & Ανάπτυξη  ξεπερνώντας το 1 τρις δολάρια το 2015, παρόλο ότι οι πωλήσεις τους μειώνονται.
«Υπάρχει διαφορετική προσέγγιση πολιτικής υγείας στις αγορές των Βαλκανίων και δυσαναλογίες στις επενδύσεις και τα μέτρα που απαιτούνται για την προώθηση της καινοτομίας» είπε ο κ. Παπαγεωργίου.
Η φαρμακευτική εταιρεία Takeda επενδύει στην Ελλάδα και στις άλλες αγορές στα Βαλκάνια με έδρα την Αθήνα. Οι επενδύσεις της εταιρείας βασίζονται όχι μόνο στους τομείς Γαστρεντερολογίας και Αιματολογίας, αλλά και σε «έξυπνα» καινοτόμα εργαλεία ηλεκτρονικά και μη, με τα οποία επιδιώκεται η υποστήριξη των ασθενών σε αυτές τις θεραπευτικές κατηγορίες.
«Η καινοτομία στη φαρμακοβιομηχανία έρχεται μέσα από τους ίδιους τους ανθρώπους. Είναι σημαντικό να κρατήσουμε τους ταλαντούχους συνεργάτες μας και να υποστηρίξουμε τη δουλειά τους» τόνισε ο κ. Παπαγεωργίου.

Η Αικατερίνη Χατζάκη, Αναπλ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
τόνισε ότι στο Πανεπιστήμιο Θράκης ερευνώντα οι αλλαγές στο DNA. Με τις αλλαγές στο ανθρώπινο γονιδίωμα ασχολείται η επιστήμη της Επιγενετικής.

Η Hana Totary-Jain, Επίκουρη Καθηγήτρια Μοριακής Φαρμακολογίας & Φυσιολογίας, Πανεπιστήμιο South Florida, σημείωσε πως στις καρδιολογικές παθήσεις ακολουθούνται νέες θεραπευτικές τεχνικές. Παράδειγμα, υπάρχουν ειδικά στεντ κατασκευασμένα μαζί με φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούνται στην αγγειοπλαστική σε ειδικές υποκατηγορίες ασθενών όπως οι διαβητικοί.
«Τα συμβατικά φάρμακα έχουν συγκεκριμένα όρια και τον ίδιο μηχανισμό δράσης για όλους τους ασθενείς χωρίς εκλεκτική δράση. Οι ανερχόμενες θεραπείες του μέλλοντος είναι οι γονιδιακές», κατέληξε.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης, Καθηγητής Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης
«Η Πολιτεία χρηματοδοτεί κατεξοχήν ερευνητικές δραστηριότητες στη Φαρμακογονιδιωματική. Πρέπει όμως η Πολιτεία να πειστεί και για την αποζημίωση των ειδικών τεστ για την πιο συγκεκριμένη διάγνωση γενετικών διαταραχών» ανέφερε ο Καθηγητής Γραβάνης.
Υπάρχουν ειδικά τεστ που ανιχνεύουν γενετικές μεταλλάξεις. Και στην Ελλάδα υπάρχουν σοβαρές προσπάθειες για την κλινική εφαρμογή νέων τεχνολογιών.

Ο Ιωάννης Μπουκοβίνας, Ογκολόγος, Διευθυντής Ογκολογικής Μονάδας Βιοκλινικής Θεσσαλονίκης τόνισε ότι υπάρχει εκτεταμένη έρευνα για όγκους που συνδέονται με γενετικά αίτια.
Η εξατομικευμένη Ιατρική βοηθά στην Ογκολογία λόγω ετερογένειας των όγκων που οδηγούν σε πολυδιάστατη εξέλιξη του καρκίνου.
Υπάρχουν νέα τεστ με δείγμα ούρων ή αίματος που ανιχνεύονται μεταλλάξεις πριν δημιουργηθούν όγκοι.
«Οι νέες στοχευμένες θεραπείες έχουν στόχο τη βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών από μία πολύπλοκη νόσο. Χρειάζεται συνεργασία πολλών επαγγελματιών με επίκεντρο τον ασθενή» δήλωσε ο Δρ. Μπουκοβίνας.

Ο Αργύρης Τζουβελέκης, Πνευμονολόγος του Αμαλία Φλέμινγκ, αναφέρθηκε στην κυστική ίνωση όπου υπάρχει σαφές γενετικό υπόβαθρο. Υπάρχει όμως και μεγάλη ελπίδα θεραπευτικής αντιμετώπισης των ασθενών με εξατομικευμένες θεραπείες» τόνισε ο κ. Τζουβελέκης.

Ο Παντελής Κωνσταντουλάκης, Διευθυντής Μοριακής Γενετικής Science Labs υπογράμμισε ότι ο προγεννητικός μη επεμβατικός έλεγχος ΝΙΡΤ ελέγχει τα έμβρυα για κληρονομικές νόσους. Στηρίζεται σε προηγμένη τεχνολογία αιχμής με σκοπό να βοηθήσει τα ζευγάρια που περιμένουν παιδί και τον ιατρό τους να πάρουν αποφάσεις και να μετασχηματίσουν το μέλλον της οικογένειάς τους» ανέφερε ο κ. Κωνσταντουλάκης.

Η Κατερίνα Σταυροπούλου - Γκιόκα, Επικεφαλής Ελληνικής Τράπεζας Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών σημείωσε πως η Τράπεζα, αποτελεί τη μοναδική δημόσια τράπεζα ιστών ομφάλιου λώρου, Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος (ΟΠΑ) και Μεσεγχυματικών Κυττάρων στην Ελλάδα, η οποία είναι διαπιστευμένη από τον Διεθνή Οργανισμό Fact- NetCord και διαθέτει άδεια λειτουργίας από το Υπουργείο Υγείας. Τα στελεχιαία κύτταρα (Stem Cells), που βρίσκονται σε όλους σχεδόν τους πολυκυττάριους οργανισμούς, αποτελούν κατά τα τελευταία χρόνια δυνητική πηγή νέων ερευνητικών κυτταρικών θεραπειών για την αντιμετώπιση νοσημάτων που δεν έχουν μέχρι σήμερα αποτελεσματική θεραπεία όπως η αναγεννητική ιατρική και η κυτταρική θεραπεία σε φλεγμονώδη νοσήματα.