Το στρες, ο φόβος και η ανασφάλεια που ακολουθούν μια μεγάλη φυσική καταστροφή επηρεάζουν δυσμενώς την υγεία των ανθρώπων και ειδικά των ηλικιωμένων. Υπέρταση, εγκεφαλικά, αλλά και άνοια έχουν πολλές πιθανότητες να εμφανιστούν. Και μπορεί για τα καρδιαγγειακά προβλήματα να φαντάζει αυτονόητο, κατά κάποιο τρόπο, όμως για την άνοια το εύρημα κάνει εντύπωση και προβληματίζει τους ειδικούς.

Συγκεκριμένα οι ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, με επικεφαλής τον Ιαπωνικής καταγωγής Χιρογιούκι Χικίτσι, μελέτησαν τις επιπτώσεις που είχε ο σεισμός και το καταστροφικό τσουνάμι του 2011, που έπληξαν την Ιαπωνία και που, μεταξύ άλλων, προκάλεσαν το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα.

Είναι η πρώτη φορά που μια μελέτη αναδεικνύει τις φυσικές καταστροφές ως παράγοντα κινδύνου για άνοια. Η σχετική δημοσίευση έγινε στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), και αναλύθηκαν στοιχεία για σχεδόν 3.600 άτομα άνω των 65 ετών, που επιβίωσαν από το τσουνάμι.

Μερικοί έμειναν στα σπίτια τους και άλλοι υποχρεώθηκαν να τα εγκαταλείψουν, όταν αυτά καταστράφηκαν. Το 38% έχασε συγγενείς ή φίλους, ενώ το 59% υπέστη καταστροφές στην περιουσία του. Πριν από το τσουνάμι το 4% των συμμετεχόντων είχε εμφανίσει άνοια, ενώ μετά το τσουνάμι το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε 11,5%.

Τα περιστατικά εγκεφαλικών επεισοδίων αυξήθηκαν από 2,8% (πριν από το τσουνάμι) σε 6,5% (μετά) και η υπέρταση από 54% σε 77%. Το ποσοστό όσων ηλικιωμένων αδυνατούσαν, πλέον, να επικοινωνήσουν με τους γείτονές τους (ούτε καν να τους χαιρετήσουν) αυξήθηκε από 1,5% σε σχεδόν 3%. Τα μεγαλύτερα επίπεδα άνοιας είχαν όσοι κατέληξαν σε προσωρινά καταλύματα μετά την καταστροφή των σπιτιών τους. Επίσης, όσο πιο σοβαρές ζημιές είχε υποστεί το σπίτι κάποιου, τόσο χειρότερη ήταν η άνοιά του. Από την άλλη, σύμφωνα με το ΑΠΕ, από μόνη της η απώλεια συγγενών και φίλων δεν φάνηκε να αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας.

«Μετά από καταστροφές, οι περισσότεροι άνθρωποι εστιάζουν σε ψυχικά προβλήματα, όπως το μετατραυματικό σύνδρομο. Όμως η έρευνά μας δείχνει ότι η έκπτωση των γνωστικών/νοητικών λειτουργιών αποτελεί, επίσης, σημαντικό ζήτημα. Φαίνεται πως, ιδίως η επανεγκατάσταση σε προσωρινό κατάλυμα, μπορεί να επιταχύνει την άνοια, ιδίως σε ευάλωτους ανθρώπους» δήλωσαν οι ερευνητές.