Tην περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε για 9η συνεχή χρόνια, ο εορτασμός της Ευρωπαϊκής Ημέρας Ενημέρωσης για τα αντιβιοτικά, που συντονίζει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC).

Την ίδια στιγμή όμως, στα Νοσοκομεία όλης της Ευρώπης, απειλείται σοβαρά η ζωή χιλιάδων ασθενών, επειδή είχαν την ατυχία να προσβληθούν από  κάποιο πολυανθεκτικό στέλεχος μικροβίου.

Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, οι θάνατοι από λοιμώξεις με ανθεκτικά μικρόβια ανέρχονται σε 25.000 ετησίως (WHO Europe, Data and statistics on AMR), ενώ εκτιμάται ότι ο αριθμός αυτός, το 2050 σε παγκόσμιο επίπεδο, θα εκτιναχθεί στα 10 εκατ. περίπου (UK AMR Review on Antimicrobial Resistance – Comparative deaths graph), όσο δηλαδή ο σημερινός περίπου πληθυσμός της Ελλάδος.

Η διασπορά πολυανθεκτικών μικροβίων στα Νοσοκομεία ιδιαιτέρως στις ΜΕΘ αλλά και σε άλλες δομές Υγείας, αποτελεί πλέον δημόσια απειλή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το ΕΚΠΕΝ (ECDC) «Το 2015, η αντοχή των περισσότερων υπό επιτήρηση βακτηρίων στα υπό επιτήρηση αντιβιοτικά εξακολουθούσε να βρίσκεται σε άνοδο. Συγκεκριμένα, το μέσο ποσοστό αντοχής της Klebsiella pneumoniae στις καρβαπενέμες αυξήθηκε στην ΕΕ από 6,2% το 2012 σε 8,1% το 2015, ενώ αναφέρθηκαν ορισμένες περιπτώσεις διασταυρούμενης αντοχής στις καρβαπενέμες και στις πολυμυξίνες (π.χ. στην κολιστίνη). Οι δύο αυτές ομάδες θεωρούνται αντιβιοτικά τελευταίας γραμμής καθώς αποτελούν συνήθως την έσχατη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς που έχουν προσβληθεί από βακτήρια ανθεκτικά σε άλλα διαθέσιμα αντιβιοτικά…».Τα άτομα που λαμβάνουν αντιβιοτικά, έχουν περισσότερες πιθανότητες να εποικιστούν με πολυανθεκτικά μικρόβια και κινδυνεύουν περισσότερο να υποστούν κάποια λοίμωξη από τους συγκεκριμένους μικροοργανισμούς, απ΄ ότι τα άτομα που δεν χρησιμοποιούν αντιβιοτικά.

Οι προκλήσεις για την καταπολέμηση της αντιμικροβιακής ανθεκτικότητας είναι πολλές, διότι όχι μόνο η επιστημονική κοινότητα στερείται νέων αντιβιοτικών ουσιών, αλλά επειδή γίνεται άσκοπη και πολλές φορές κακή χρήση των υπαρχόντων αντιβακτηριακών ουσιών, τόσο στην Ιατρική όσο και την Κτηνοτροφία-Γεωργία. Επιπροσθέτως, η έλλειψη ευαισθητοποίησης του κοινού- πράγμα το οποίο επιδιώκει η ΕΚΠΕΝ (ECDC) με την καθιέρωση αυτής της εβδομάδος- και η  ελλιπής πρόληψη των λοιμώξεων σε Ιδρύματα Υγειονομικής  Περίθαλψης κάνουν πολύ δύσκολο τον έλεγχο των πολυανθεκτικών μικροβίων. Οι περισσότερες από τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις οφείλονται σε αυτά τα πολυανθεκτικά στελέχη. Επομένως, η πρόληψη οποιασδήποτε λοίμωξης διαδραματίζει εξ αρχής, τον σημαντικότερο ρόλο, στην αποφυγή ανάπτυξης αντοχής.

Μόνο με την χρήση διαγνωστικών τεχνικών και άλλων προληπτικών εργαλείων, μπορεί επιτευχθεί με επιτυχία ο έλεγχος και τελικά, ο περιορισμός της Αντιμικροβιακής Αντοχής. Δυστυχώς όμως, σε πολλά Εθνικά Συστήματα Περίθαλψης που πιέζονται ασφυκτικά – όπως στην χώρα μας - και σημειώνεται μεγάλη έλλειψη πόρων, αυτά τα σωτήρια εργαλεία, δεν είναι πάντα διαθέσιμα.

Η Ιατρική Τεχνολογία, μπορεί ποικιλοτρόπως, να βοηθήσει σημαντικά τους Επιστήμονες Υγείας στην προσπάθεια τους να κερδίσουν και αυτή την μάχη:

1)    Με την πρόληψη της ανάπτυξης αντοχής και της διάδοσής της

  • Ο ασυμπτωματικός έλεγχος  των ασθενών ( πριν αλλά και κατά την διάρκεια της νοσηλείας) και των Επιστημών Υγείας,  με σύγχρονες Διαγνωστικές Τεχνικές για την ανίχνευση και τον εντοπισμό πολυανθεκτικών στελεχών, είναι βέβαιο ότι θα συμβάλει στην άμβλυνση της έκθεσης.
  • Η υιοθέτηση των εναλλακτικών λύσεων που βασίζονται σε αντισηπτικά (αντιβακτηριακά  ράμματα και εμφυτεύματα κλπ) και μεθόδων που μπορεί να μειώσουν την  ανάγκη εξάρτησης από τα αντιβιοτικά, επομένως και της ανάπτυξη ανθεκτικότητας.
  • Η χρήση καινοτόμων τεχνολογιών και μεθόδων απολύμανσης ( όπου επίσης παρατηρείται ανθεκτικότητα πχ Ψευδομονάδα) ώστε να αποφευχθεί η διασταυρούμενη επιμόλυνσης.

2)    Με την ανίχνευση και ταυτοποίηση βακτηρίων και ανθεκτικών στελεχών 

  • Με την διαφοροποίηση μιας βακτηριακής από μια ιογενή λοίμωξη οι Διαγνωστικές Δοκιμασίες μπορούν να παίξουν ένα σημαντικότατο ρόλο στην αποφυγή της υπερσυνταγογράφησης αντιβιοτικών.
  • Ταυτοποιώντας την αντοχή και  προσδιορίζοντας την σωστά στοχευόμενη θεραπεία, οι Διαγνωστικές Δοκιμασίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην έκβαση της πορείας της λοίμωξης.

3)    Με την παρακολούθηση- ιχνηλάτηση της ανθεκτικότητας και τον έλεγχο της  συμμόρφωσης του ασθενή στην υποδεικνυόμενη θεραπεία

  • Διαγνωστικές τεχνικές για την επιτήρηση των προτύπων (pattern) της  μικροβιακής αντοχής, συμβάλουν στον έλεγχο και περιορισμό εμφάνισης ανθεκτικών βακτηρίων. Αυτά τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν από τους Οργανισμούς που χαράσσουν τις Πολιτικές αντιμετώπισης της πολυανθεκτικότητας και από τους αρμοδίους για  τις κατευθυντήριες γραμμές συνταγογράφησης  σε όλα τα επίπεδα ( πτέρυγα Νοσοκομείου ή σε τοπικό ή Εθνικό επίπεδο)
  • Μέσω της παρακολούθησης της εξέλιξης της νόσου και της συμμόρφωσης του ασθενούς, στην θεραπεία που του υποδείχθηκε με τις λύσεις που προσφέρουν το eHealth και το mHealth (απομακρυσμένα μέσω αισθητήρων).

Επομένως, με την αποτελεσματική χρήση της Ιατρικής Τεχνολογίας είναι εφικτή η καταπολέμηση των δύο κυριοτέρων αιτιών της διασποράς πολυανθεκτικών στελεχών μικροοργανισμών. Την υπερβολική δόση και την κακή χρήση των αντιβιοτικών. Επιπρόσθετα τα «συνοδά» των φαρμάκων διαγνωστικά προϊόντα, συντελούν στην κάλυψη των ασθενών, βασισμένη στην ανταπόκρισή τους σε μια θεραπεία αυξάνοντας την συμμετοχή ασθενών σε κλινικές μελέτες νέων μορίων αντιβιοτικών ουσιών βελτιστοποιώντας την ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών.

Η MedTech Europe και ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Ιατρικών Βιοτεχνολογικών Προϊόντων (ΣΕΙΒ) συμμετέχουν ενεργά σε κάθε  συλλογική δράση περιορισμού της Αντιμικροβιακής Αντοχής.

Ο κ. Παύλος Αρναούτης είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Ιατρικών Βιοτεχνολογικών Προϊόντων (ΣΕΙΒ) και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής  της European Diagnostics Manufacturing Association (EDMA)