Ευθύνη και αρµοδιότητα για την παροχή νοσηλευτικής φροντίδας στους νοσηλευόµενους ασθενείς, ανεξαρτήτως του τρόπου εισαγωγής και των συνθηκών φύλαξης, έχουν οι νοσηλευτές.

Την αποκλειστική ευθύνη για την φύλαξη των κρατουµένων ασθενών, για την ασφάλειά τους, αλλά και των υπόλοιπων ασθενών και του προσωπικού έχει το φυλακτικό προσωπικό, σωφρονιστικοί υπάλληλοι, που ορίζονται από το υπουργείο Δικαιοσύνης. 

Τη διευκρίνιση αυτή κάνει η διοίκηση του Συλλόγου Νοσηλευτών Ψυχιατρικών Νοσοκοµείων ΕΣΥ Νομού Αττικής (ΣΥΝΟΨΥΝΟ) σε υπόμνημά του, σχετικά µε τη νοσηλεία – φύλαξη ασθενών µε τη διαδικασία του άρθρου 69 του Ποινικού Κώδικα.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Γιώργος Αβραμίδης και η γραμματέας Ελένη Ντάτση, επισημαίνουν πως "το γεγονός ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν αναλαµβάνει µέχρι τώρα την υποχρέωσή του, για τη διάθεση φυλακτικού προσωπικού για τους ασθενείς – κρατούµενους µε το άρθρο 69 του ΠΚ και εκθέτει σε κίνδυνο τους ασθενείς και το νοσηλευτικό προσωπικό, είναι απαράδεκτο. 

Με αφορµή αυτήν την εγκληµατική αµέλεια, δηλώνουµε ότι έχει την αποκλειστική ευθύνη για τυχόν παραβατικές συµπεριφορές των συγκεκριµένων ασθενών – κρατουµένων. 

Παρακαλούµε για ακόµη µία φορά την Πολιτεία για την πιστή εφαρµογή της νοµοθεσίας, και τη φύλαξη των συγκεκριµένων επικίνδυνων ασθενών όπως προβλέπεται απο το νόµο 2776/1999 και το ΠΔ 215/2006. 

Η υποκρισία και η αναλγησία των συναρµοδίων υπουργείων Δικαιοσύνης και Υγείας, επιτέλους θα πρέπει να λάβει τέλος". 

Αναλυτικά σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η διοίκηση του ΣΥΝΟΨΥΝΟ επισημαίνει τα εξής:
"Οι αρµοδιότητες του νοσηλευτικού προσωπικού αφορούν την παροχή νοσηλευτικής φροντίδας στους ασθενείς, σύµφωνα µε τους κανόνες και τα διδάγµατα της Νοσηλευτικής Επιστήµης. 

Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική επιστήµη αλλά και εξειδικευµένη τέχνη. Αποτελεί µία πολύπλοκη επιστηµονική δραστηριότητα η οποία απευθύνεται στον άνθρωπο, την οικογένεια και το κοινωνικό σύνολο σε όλες τις καταστάσεις υγείας και ασθένειας. 

Σκοπός της Νοσηλευτικής είναι η αξιολόγηση των αναγκών υγείας, ο προγραµµατισµός των παρεµβάσεων και η βοήθεια του ατόµου υγιούς ή ασθενή να αναλάβει τις δραστηριότητες που συντελούν στην υγεία ή την αποκατάστασή της, τις οποίες το άτοµο θα πραγµατοποιούσε χωρίς βοήθεια, εάν διέθετε την απαραίτητη γνώση, δύναµη και θέληση

Οι παρεχόµενες υπηρεσίες ψυχικής υγείας στη χώρα µας στηρίζονται στις αρχές της ψυχιατρικής µεταρρύθµισης που στοχεύουν στην πρόληψη, στη βελτίωση των συνθηκών νοσηλείας, στην αποασυλοποίηση των ψυχικά ασθενών, δίνοντας παράλληλα έµφαση στην ανάπτυξη κοινοτικών δοµών. 

Εκ των ανωτέρω, καθίσταται σαφές ότι η αρµοδιότητα του νοσηλευτικού προσωπικού περιορίζεται αποκλειστικώς στη νοσηλεία του ασθενή και στις απαιτούµενες ενέργειες που σκοπό έχουν τη βελτίωση της υγείας του

Φύλαξη ασθενών
Επιπροσθέτως, αναφορικά µε τη φύλαξη των ασθενών µε το άρθρο 69 του ΠΚ σύµφωνα µε το άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 2776/1999 “Σωφρονιστικός κώδικας”, κρατούµενοι θεωρούνται άτοµα που εκτίουν ποινές κατά της ελευθερίας, εκείνοι επί των οποίων εφαρµόζονται τα άρθρα 69 και 71 του ΠΚ, καθώς και οι υπόδικοι και όσοι κρατούνται κατά τα άρθρα 16 κα 17 του ιδίου νόµου. 

Αξίζει παράλληλα να επισηµανθεί ότι σε σχετική Γνωµοδότηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου 8/3-7-2007 (Ποινικά Χρονικά 2007 σ. 753) εκφράστηκε η άποψη ότι “η φύλαξη των ακαταλογίστων εγκληµατιών κατ’ ανάγκην θα λάβη χώραν εις οιονδήποτε δηµόσιον θεραπευτήριον ψυχικών νοσούντων ατόµων. Το ιατρικόν και νοσηλευτικόν προσωπικόν των θεραπευτηρίων αυτών έχει αρµοδιότητα µόνον δια την θεραπείαν και νοσηλείαν των προαναφερθέντων ατόµων και όχι δια την φύλαξην αυτών. Το έργον της φυλάξεως τούτων ανήκει εις την αρµοδιότητα του Υπουργείου Δικαιοσύνης, συµφώνως προς την κατ’ αναλογίαν εφαρµοζοµένης διάταξιν του άρ. 18 παρ 1 εδ. γ’ του Ν. 2776/1999 και το φυλακτικό προσωπικόν διορίζεται κατόπιν αποφάσεων του Υπουργού Δικαιοσύνης. 

Συµπληρωµατικά, ο Συνήγορος του Πολίτη σε σχετικό πόρισµα µε ΑΠ: 122406/14910/2010, αναφέρει ότι οι υποχρεώσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης για τα θέµατα, τα οποία σχετίζονται µε την φύλαξη των ανίκανων προς καταλογισµό προσώπων, ο εγκλεισµός των προσώπων αυτών σε νοσηλευτικό ίδρυµα επιβάλλεται στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας και συνεπώς η εκτέλεση του µέτρου αυτού και οι συνθήκες φύλαξης των προσώπων αυτών, εµπίπτουν κατ’ αρχήν στην αρµοδιότητα του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Ειδικότερα, όσον αφορά τις ειδικές συνθήκες φρούρησης κρατουµένων και συνεπώς των ασθενών µε το άρθρο 69 του ΠΚ, που νοσηλεύονται σε νοσοκοµεία εφαρµόζονται οι διατάξεις του ΠΔ 215/2006 (ΦΕΚ 217/Α/2006). 

Συγκεκριµένα, για τη συγκεκριµένη οµάδα ασθενών: “Εισάγονται στους ειδικά διαµορφωµένους θαλάµους νοσηλείας σε νοσοκοµεία του νοµού, όπου εδρεύει το Κατάστηµα Κράτησης και φρουρούνται από το προσωπικό Εξωτερικής Φρούρησης

Κατ' εξαίρεση νοσηλεύονται και σε κοινούς µε άλλους ασθενείς θαλάµους, εφόσον τα νοσοκοµεία:
α) δεν διαθέτουν ειδικούς θαλάµους,
β) οι ειδικοί θάλαµοι έχουν πληρωθεί και 
γ) ιατρικοί λόγοι, βεβαιούµενοι από το Διευθυντή της κλινικής, το επιβάλλουν. 

Ο αριθµός των φρουρών στους ειδικούς θαλάµους, ορίζεται σε δύο, µέχρι του αριθµού των τριών κρατουµένων, αυξάνεται δε κατά ένα για κάθε επιπλέον κρατούµενο. 

Για τους νοσηλευόµενους σε κοινούς µε άλλους ασθενείς θαλάµους, τοποθετούνται δύο φρουροί για κάθε κρατούµενο και ενισχύονται όταν οι κρατούµενοι είναι ιδιαίτερα επικίνδυνοι ή ύποπτοι απόδρασης. 

Επικεφαλής των φρουρών είναι ο κατά βαθµό ανώτερος και, µεταξύ οµοιοβάθµων, ο οριζόµενος από το Διοικητή. Οι φρουροί παραλαµβάνουν τους νεοεισαγοµένους για νοσηλεία και αφού βεβαιωθούν για τα στοιχεία ταυτότητας τους και επισηµάνουν ενδεχόµενα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους γνωρίσµατα, όπως «τατουάζ», σωµατική αναπηρία κλπ. τους καταγράφουν στο βιβλίο κρατουµένων, µε καταχώριση σχετικής πράξης παράδοσης και παραλαβής. Μαζί µε κάθε νεοεισαγόµενο, οι φρουροί παραλαµβάνουν υποχρεωτικά και σηµείωµα της υπηρεσίας τους, στο οποίο αναγράφονται τα πλήρη στοιχεία του κρατουµένου, το αδίκηµα για το οποίο κρατείται, το ύψος της ποινής του, ο βαθµός επικινδυνότητας του και τα στοιχεία συγγενών και πληρεξουσίου συνηγόρου, αν υπάρχουν. Οι φρουροί ενεργούν ελέγχους κατά τη διάρκεια παραµονής κρατουµένων προς νοσηλεία και ιδίως µετά τα επισκεπτήρια. Οι φρουροί δεν αποµακρύνονται από τη θέση τους. Εάν για σοβαρούς λόγους επιβάλλεται η αποµάκρυνση και η αντικατάσταση του ενός εκ των φρουρών, απαιτείται άδεια του Αξιωµατικού της Υπηρεσίας ή του νόµιµου αναπληρωτή του. 

Μετακίνηση κρατούμενου νοσηλευομένου
Η µετακίνηση νοσηλευοµένου για λόγους ιατρικούς από θάλαµο κράτησης σε εργαστήρια του νοσοκοµείου διενεργείται µε ιδιαίτερη προσοχή και αυξηµένη ετοιµότητα. Εάν η µετακίνηση πραγµατοποιείται από κοινό θάλαµο, τον κρατούµενο συνοδεύουν όλοι οι φρουροί που έχουν διατεθεί προς τούτο. Εάν η µετακίνηση πραγµατοποιείται από ειδικό θάλαµο, ο µετακινούµενος συνοδεύεται τουλάχιστον από δύο φρουρούς και αφού προηγουµένως έχει ληφθεί µέριµνα από την υπηρεσία του για την ασφαλή φρούρηση των λοιπών νοσηλευοµένων. Οι συνοδοί φρουροί παρίστανται κατά την εξέταση στους θαλάµους ή εργαστήρια, προς αποτροπή απόδρασης ή τέλεσης άλλων αξιόποινων πράξεων. Η πόρτα εισόδου του ειδικού θαλάµου κράτησης, παραµένει κλειστή και ανοίγει µόνον κατά την διεξαγωγή επισκεπτηρίου ή ιατρικής εξέτασης. Την ευθύνη για τη διαφύλαξη του κλειδιού του θαλάµου έχει ο επικεφαλής της φρουράς. Οι φρουροί επιτηρούν τους νοσηλευόµενους κρατούµενους για την πρόληψη κάθε έκτακτου περιστατικού ή έκνοµης ενέργειας. Οι φρουροί κατά την είσοδο στον ειδικό θάλαµο επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή και εισέρχονται διαδοχικά άοπλοι. Τα διαλαµβανόµενα στην παρ. 4 του άρθρου 10 του παρόντος ισχύουν και για τους νοσηλευόµενους. Οι νοσηλευόµενοι εντός του θαλάµου δεν φέρουν δεσµά, εκτός αν τούτο κρίνεται αναγκαίο για την αποτροπή απόδρασης ή υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλεια των άλλων ασθενών ή πιθανολογείται κίνδυνος αυτοτραυµατισµού. Όταν ο κρατούµενος φέρει δεσµά ο επικεφαλής ενηµερώνει αµέσως τον Εισαγγελέα- Επόπτη του Καταστήµατος Κράτησης, για τις περαιτέρω ενδεδειγµένες κατά την κρίση του ενέργειες. Η έξοδος του κρατουµένου από το θάλαµο νοσηλείας απαγορεύεται, εκτός των περιπτώσεων µετάβασης για ιατρικές εξετάσεις. Η επίσκεψη σε νοσηλευόµενο κρατούµενο επιτρέπεται, βάσει του τηρουµένου σχετικού σηµειώµατος της υπηρεσίας και εφόσον το επιθυµεί ο ίδιος. Σε περίπτωση νοσηλείας περισσοτέρων του ενός κρατουµένων στον ίδιο θάλαµο επιτρέπεται η παρουσία ενός επισκέπτη. Κάθε επισκέπτης, πριν εισέλθει στο θάλαµο νοσηλείας, υπόκειται σε σωµατική έρευνα. Η διάρκεια της επίσκεψης είναι το πολύ δέκα (10) λεπτά της ώρας, εξαιρείται ο επισκέπτης συνήγορος, µε διάρκεια το πολύ µσής ώρας, το δε επισκεπτήριο πραγµατοποιείται παρουσία φρουρού. Οι ηµέρες και ώρες επισκεπτηρίου καθορίζονται από τον προϊστάµενο της υπηρεσίας και είναι προσαρµοσµένες στους σχετικούς κανονισµούς του νοσοκοµείου. 

Ο Διοικητής της υπηρεσίας δύναται να απαγορεύσει τις επισκέψεις, εάν ειδικοί λόγοι το επιβάλλουν, ενηµερώνοντας σχετικώς τον Εισαγγελέα - Επόπτη του Καταστήµατος Κράτησης. Το δικαίωµα της απαγόρευσης αυτής δεν ισχύει για τους συνηγόρους των κρατουµένων. Οι επισκέψεις, πλην εκείνων του αρµοδίου νοσηλευτικού και ιατρικού προσωπικού, καταγράφονται σε σχετικό βιβλίο, µε ενδείξεις ηµεροµηνίας, στοιχείων επισκέπτη, διάρκειας επίσκεψης και λοιπών παρατηρήσεων. Οι χώροι του θαλάµου ελέγχονται εξονυχιστικά πριν από την εισαγωγή του κρατουµένου. Η εξέταση των ασθενών κρατουµένων στα εξωτερικά ιατρεία γίνεται κατά προτεραιότητα. Επιτρέπεται η παρουσία αποκλειστικού νοσοκόµου όταν λόγοι ιατρικοί, που βεβαιώνονται αρµοδίως, την επιβάλλουν ύστερα από έγγραφη συγκατάθεση του προϊσταµένου της υπηρεσίας και γνώση των στοιχείων ταυτότητας του νοσοκόµου αυτού. Εάν επισυµβεί θάνατος, οι φρουροί παραλαµβάνουν αντίγραφο πιστοποιητικού θανάτου και τα προσωπικά αντικείµενα του αποβιώσαντος, τα οποία παραδίδουν αρµοδίως. 

Δεν επιτρέπεται σε ασθενείς κρατουµένους: 
α) Η µε οποιοδήποτε τρόπο παρουσία σε µέσα µαζικής ενηµέρωσης ή η παραχώρηση συνέντευξης. 
β) Η επαφή µε άλλους ασθενείς. 
γ) Η κατοχή κινητού τηλεφώνου. 
δ) Η παραλαβή προσωπικών ειδών και άλλων αντικειµένων. 

Κατ' εξαίρεση µπορούν να παραδίδονται στο Κατάστηµα Κράτησης είδη ένδυσης και υπόδησης και µετά από προηγούµενο υπηρεσιακό έλεγχο να χορηγούνται στον κρατούµενο. Οι φρουροί δεν αποκτούν οικειότητα µε τους κρατουµένους, δεν δέχονται ωφελήµατα και δεν ικανοποιούν αιτήµατα τους για αγορά προσωπικών ή άλλων ειδών, αλλά ενηµερώνουν σχετικά το προσωπικό του νοσοκοµείου. 

Κατ' εξαίρεση οι φρουροί νοσηλευοµένων κρατουµένων, µε έγκριση του Διοικητή της υπηρεσίας, αντί στολής δύνανται να φέρουν πολιτική περιβολή” .