Ο χώρος της υγείας, αλλά και οι υπηρεσίες υγείας, είναι εξαιρετικοί τόποι, όπου τέτοιες συζητήσεις μπορούν να βρουν αποδέκτες και ο λόγος του ασθενούς γίνεται ολοένα και περισσότερο κεντρικός και ουσιαστικός στην βελτίωση της ποιότητάς τους.

Την τελευταία εβδομάδα και η ελληνική Βουλή ασχολήθηκε με τις υπηρεσίες υγείας, αλλά και με τα προβλήματα που έχουν προκύψει από τη διαχείρισή τους. Έτσι, λοιπόν, το σημείωμα αυτό των προσωπικών σκέψεων - αντανάκλαση και προσωπικών βιωμάτων - αλλά και επιστημολογική αναζήτηση, έρχεται στον κατάλληλο χρόνο, για να υπογραμμίσει εκείνο που δε διδάσκεται στις Πανεπιστημιακές σχολές, για τις ανθρώπινες σχέσεις, που δεν μπορούν να εξαντλούνται μόνο στην ανάγνωση των παθών του Κυρίου.

Όπως η αναφορά στη συμπονετική φροντίδα, που δεν αποδίδει σωστά στα ελληνικά τον όρο συμπόνια (compassion). Ένας όρος, που, όπως έχει συμφωνηθεί διεθνώς, υπερβαίνει τόσο στην ανάγνωση του πόνου, όσο και στην έμπρακτη επιθυμία για την ανακούφιση του πάσχοντος. Ένας όρος που υπερβαίνει αυτό που κατανοούμε ως ενσυναίσθηση και που έχει ισχύ και εφαρμογή, όχι μόνο στο πεδίο της υγείας, αλλά και σε αυτό της εκπαίδευσης, της επιχειρηματικότητας και, γενικότερα, κάθε δραστηριότητας, που εμπλέκει και συνεπάγεται ανθρώπινες σχέσεις.

Συχνά συγχέεται με την αγάπη και την χριστιανικά υπαγορευόμενη διακονία, αλλά την υπερβαίνει για πολλούς λόγους, ενώ υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, όχι μόνο για την ανάγνωση και την ερμηνεία της, αλλά, κυρίως, για την μετάδοσή της μέσω της παιδείας. Ο δόκτωρ Robin Youngson τη θεωρεί αρετή, αλλά μάλλον θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση του όρου αυτού, μιας και παραπέμπει σε διϊστάμενες απόψεις για τη φύση και τη διδασκαλία της αρετής, που σύμφωνα με τον Σωκράτη δε διδάσκεται, ενώ σύμφωνα με τον Πρωταγόρα η διδασκαλία της είναι δυνατή. 

Μικρή σημασία έχει, επίσης, δοθεί στην Ελλάδα για την αξία της συμπονετικής φροντίδας από την πλευρά αυτού που προσφέρει. Η ευεργετική επίδραση της συμπονετικής φροντίδας στους ασθενείς και σε όλους όσοι την αποδέχονται είναι ευρύτερα αναγνωρισμένη, αλλά υπάρχει μικρή γραφή για αυτούς που την προσφέρουν. Η πρώτη ανάγνωση της υφιστάμενης τεκμηρίωσης μάλλον διανοίγει ένα ευρύ πεδίο έρευνας.

Ίσως σε μια περίοδο που η χώρα μας δεν έχει βρει τα απαραίτητα βήματα για μια εθνική συνεννόηση, στα μείζονα ζητήματα που την απασχολούν, που οι πολίτες έχουν χάσει το χαμόγελο και η οργή και τα αρνητικά συναισθήματα μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο, η υιοθέτηση μιας προσέγγισης, με βάση τη συμπόνια και την ενθάρρυνση, θα προσδώσει στην ανθρώπινη σχέση τη ζεστασιά που έχει χαθεί, κάνοντας κάτι ανάλογο και σε μας, που διδάσκουμε τη γνώση και τα συστατικά εκείνα που θα μετουσιώσουν τη διδασκαλία σε τέχνη λόγου και πράξης.

Ανεξάρτητα τι πίστευε ο Σωκράτης για τη διδασκαλία της αρετής, εμείς ίσως πρέπει να δεχθούμε την αναγκαιότητά της και να μιλήσουμε για την τέχνη της διδασκαλίας της. Ας πείσουμε τη νεότητά μας - αυτή, που δραπετεύει στο εξωτερικό - ότι αξίζει και αυτός ο τόπος προσπάθεια, ακόμα και όταν όλα δείχνουν ότι είναι χαμένα.

Καλή μας Ανάσταση και σε μας τους μεγαλύτερους καλή μας συγχώρεση!

*Χρήστος Λιονής, καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης