Τα drones στις μέρες μας βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο της προσοχής καθώς πέρα από την αμιγώς στρατιωτική τους χρήση σε πολλές χώρες του κόσμου, χρησιμοποιούνται πλέον και για ψυχαγωγικούς, πολιτιστικούς αλλά και κοινωνικούς σκοπούς

Ήδη η χρήση των drones σε αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά και προσφάτως στην χώρα μας, εξυπηρετεί ανθρωπιστικούς σκοπούς που συνίστανται στην μεταφορά πολύτιμων φαρμάκων ή αίματος σε απομακρυσμένες ή δύσκολα προσβάσιμες περιοχές οπού υπάρχει άμεση ανάγκη για φάρμακα αλλά και για παροχή υπηρεσιών υγείας

Το ερώτημα, ωστόσο, που ολοένα και πιο συχνά ανακύπτει είναι το εξής: Υπάρχουν νομοθετικά ορισμένοι κανόνες για την χρήση των drones και αν ναι ποιοι είναι αυτοί; 

Ευρωπαϊκή νομοθεσία 
Καταρχήν, σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν υπάρχει ακόμη εναρμονισμένη νομοθεσία αναφορικά με την χρήση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα οποία ζυγίζουν μέχρι 150 κιλά (drones). Με τον Κανονισμό 216/2008 θεσπίσθηκαν κοινοί κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας, ενώ προβλέφθηκε επίσης η ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφαλείας της Αεροπορίας. Ο τελευταίος, ωστόσο, κανονισμός προβλέπει κανόνες οι οποίοι τυγχάνουν εφαρμογής μόνο για τα αεροσκάφη τα οποία υπερβαίνουν τα 150 κιλά, με αποτέλεσμα η χρήση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών με βάρος μικρότερο των 150 κιλών, να μένει ακόμη αρρύθμιστη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Λόγω της έλλειψης εναρμονισμένης νομοθετικής πρόβλεψης αναφορικά με το καθεστώς χρήσης των drones, τα κράτη-μέλη οφείλουν να θεσπίσουν τους δικούς τους εσωτερικούς κανόνες προκειμένου να ρυθμίσουν την χρήση των drones και να θέσουν κανόνες ασφαλείας. Έτσι, πολλές χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Σουηδία, η Γερμανία, η Δανία κ.α. έχουν ήδη προβεί στην θέσπιση νομοθετικών κανόνων αναφορικά με την επιτρεπόμενη πλοήγηση των drones στο εσωτερικό τους. Με δεδομένο, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει, όπως προαναφέρθηκε, ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο στην Ε.Ε, ένας χειριστής drone θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους εκάστοτε νομικούς κανόνες που ισχύουν σε κάθε κράτος και να λάβει σχετική άδεια, εφόσον αυτή απαιτείται.

Τι ισχύει στην Ελλάδα
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2016 δημοσιεύθηκε, ο Κανονισμός – γενικό πλαίσιο πτήσεων Συστημάτων μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών- ΣμηΕΑ (Unmanned Aircraft Systems – UAS), όπως εγκρίθηκε με την απόφαση Δ/ΥΠΑ/21860/1422 της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Στον Κανονισμό αυτό καθορίζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα οι κανόνες βάσει των οποίων επιτρέπεται η εκτέλεση πτήσεων drones στο ελληνικό έδαφος. Οι διατάξεις του Κανονισμού θα τεθούν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2017 και θα αφορούν όλες τις κατηγορίες των drones, όπως καθορίζονται στον ως άνω Κανονισμό. Η Διεξαγωγή Πτήσεων θα επιτρέπεται γενικά σε εναέριο χώρο διαχωρισμένο (segregated) από τον εναέριο χώρο που χρησιμοποιείται από τα επανδρωμένα αεροσκάφη ενώ καθορίζεται και η ευθύνη του χειριστή του drone καθώς και οι κανόνες ασφαλείας που θα πρέπει να τηρεί. Περαιτέρω, ρητώς ορίζεται ότι απαγορεύεται κάθε μεταφορά επικίνδυνων υλικών.

Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος Κανονισμού δεν εμπίπτουν τα Αερομοντέλα, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς ή άλλους κρατικούς σκοπούς από τους αντίστοιχους κρατικούς φορείς (ένοπλες δυνάμεις, σώματα ασφαλείας κλπ) και τα ελεύθερα ή προσδεδεμένα μπαλόνια (tethered or free balloons).

Προστασία προσωπικών δεδομένων
που μεταφέρονται μέσω drones

O παραπάνω Κανονισμός προβλέπει ότι στην περίπτωση που κατά την εκτέλεση των δραστηριοτήτων (αεροπορικών εργασιών ή άλλων χρήσεων) του(των) ΣμηΕΑ (drones) πραγματοποιείται επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα τότε αυτή θα πρέπει να είναι σύμφωνη με την ισχύουσα σχετική νομοθεσία, ήτοι τον νόμο 2472/1997 περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ειδικότερα, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας εφόσον ενημερωθεί σχετικά, οφείλει να γνωστοποιεί στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα κάθε ζήτημα που ανακύπτει σχετικά με την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από την χρήση των drones. Σε περίπτωση παράβασης της νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων θα επιβάλλονται κυρώσεις σύμφωνα με τα οριζόμενα στον ανωτέρω νόμο.

Στο σημείο αυτό, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι σε περίπτωση μεταφοράς ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, όπως είναι τα δεδομένα υγείας, θα πρέπει να λαμβάνονται από τον χειριστή του drone αυξημένα μέτρα προστασίας των προσωπικών δεδομένων που θα μεταφερθούν και να ληφθεί, εφόσον απαιτείται, σχετική άδεια από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο νόμο 2472/1997. 

Ειδικοί κανόνες
Με δεδομένο ότι η χρήση των drones στον τομέα της υγείας, για την μεταφορά φαρμάκων ή αίματος, αποτελεί ολοένα και συχνότερο φαινόμενο, μένει να δούμε αν θα θεσπισθούν ειδικότεροι κανόνες αναφορικά με την προστασία όχι μόνο των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων που πιθανόν να μεταβιβάζονται μέσω των drones (για παράδειγμα φιάλες αίματος στις οποίες θα αναγράφονται τα ονόματα των ασθενών) αλλά και μέτρων και προδιαγραφών που θα συμβάλλουν στην ασφαλέστερη μεταφορά αυτών των ειδών. 

Περαιτέρω, και εφόσον πρόκειται για είδη τα οποία μεταφέρονται για να καλύψουν ανάγκες ασθενών, θα πρέπει να λαμβάνονται ειδικά μέτρα, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής μεταφορά τους και να αποτρέπεται τυχόν αλλοίωση ή καταστροφή τους. Με την υιοθέτηση πάντως του νέου Κανονισμού στην Ελλάδα, τίθενται για πρώτη φορά στην χώρα μας οι βασικοί κανόνες για την ασφαλή πτήση των drones στο ελληνικό έδαφος και ως εκ τούτου αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την εφαρμογή τους στο χώρο της υγείας.

Η κ. Ιωάννα Μιχαλοπούλου είναι Managing Partner της Michalopoulou & associates