Διπλό κίνδυνο για το ιδιοκτησιακό καθεστώς των φαρμακείων τους φαίνεται πως αντιμετωπίζουν οι φαρμακοποιοί. Αν καταφέρουν ξεπεράσουν το "σκόπελο" του μνημονίου, αυτό θα είναι μόνο για ένα - δύο χρόνια, γιατί από το 2016, οπότε αναμένεται να έχει οριστικοποιηθεί η υπό διαβουλεύσεις  Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου και Επενδύσεων, όπως φαίνεται η πλήρης απελευθέρωση των αγορών θα είναι και πάλι προ των πυλών.

Μόνο που στο σημείο αυτό, η απελευθέρωση δεν θα αφορά μόνο τα φαρμακεία, αλλά και το σύνολο των υπηρεσιών υγείας που δεν υπάγονται αυστηρά στα δημόσια συστήματα υγείας της Ευρώπης, με κυρίαρχους τομείς ενδιαφέροντος αυτούς του φαρμάκου και των ιατροτεχνολογικών προϊοντων.

Η έκβαση των συνομιλιών απασχολεί έντονα το σύνολο των φαρμακοποιών της Ευρώπης, ιδίως γιατί οι διαπραγματεύσεις γίνονται κεκλεισμένων των θυρών και έχουν υπάρξει και καταγγελίες για έλλειψη διαφάνειας, έτσι ήταν από τα κεντρικά ζητήματα που συζητήθηκαν στην πρόσφατη συνάντηση των προέδρων των ευρωπαϊκών ενώσεων φαρμακοποιών που έγινε στην Αθήνα.

Ο εκπρόσωπος της Ομοσπονδίας των Γερμανικών Φαρμακευτικών Συλλόγων, δρ. Jens Gobrecht μιλώντας στη συνάντηση των φαρμακοποιών, έθεσε τους προβληματισμούς που επικρατούν στην Ευρώπη, σχετικά με τις συνομιλίες, καθώς έχουν ξεκινήσει ήδη από το 2013 και κινούνται με αργούς - πλην όμως σταθερούς - ρυθμούς, με αποτέλεσμα πρόσφατα να ολοκληρωθεί ο 10ος γύρος διαπραγματεύσεων.

Η συμφωνία συνολικά
Μέχρι στιγμής η συμφωνία Transatlantic Trade and Investment Partnership (ΤΤΙΡ), αντιμετωπίζεται ως διμερής, μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζεται ολόκληρη ως το ένα μέλος της συμφωνίας, με διαπραγματευτή την Κομισιόν, και έγκριση των διαπραγματεύσεων από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ δεν είναι σαφές αν χρειάζεται έγκριση από τα κοινοβούλια των κρατών - μελών της Ε.Ε.

Στόχος της Διατλαντικής Συμφωνίας είναι η απελευθέρωση της πρόσβασης στην αγορά των υπηρεσιών, η συνεργασία για το ρυθμιστικό πλαίσιο διαφόρων τομέων μεταξύ των οποίων τα φάρμακα και τα ιατρικά μηχανήματα, καθώς και η οριοθέτηση κανόνων για τις διαφορές, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, η πολιτική ανταγωνισμού κλπ.

Οι εξαγωγές
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2013, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (με προσωπικό πάνω από 250 εργαζόμενους) κάλυψαν το 28% των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, και το 38% των εισαγωγών από τις ΗΠΑ. Μικρές επιχειρήσεις (μέχρι 49 εργαζόμενους) κάλυψαν το 12% των εξαγωγών, ενώ οι μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (50-249 εργαζόμενους) το 16% των εξαγωγών. Οι μεγάλες μόνο επιχειρήσεις κάλυψαν εξαγωγές της τάξης του 68%, έναντι εισαγωγών 54%.

Σε ότι αφορά τις υπηρεσίες, σύμφωνα με τον κ. Gobrecht, η Ε.Ε.28 το 2013 εξήγε υπηρεσίες 161 δισ. ευρώ  (το 23% των εξαγωγών υπηρεσιών εκτός Ε.Ε.), ενώ εισήγε υπηρεσίες 148 δισ. ευρώ (το 29% των εισαγωγών εκτός Ε.Ε.28).

Πλεονεκτήματα
Η επιδίωξη από τη συμφωνία, δήλωσε ο κ. Gobrecht, είναι η άρση των εμποδίων γραφειοκρατίας για εξαγωγές, η θέσπιση νέων κανόνων για επενδύσεις, η μείωση των τιμών, η αύξηση των επιχειρηματικών ευκαιριών κλπ.

Κατά τον πρόσφατο 10 γύρο των συνομιλιών, έγιναν λεπτομερείς συζητήσεις για τα φαρμακευτικά προϊόντα με τη συμμετοχή ρυθμιστικών οργανισμών της ΕΕ και των ΗΠΑ, με βασικά θέματα την Καλή πρακτική παραγωγής (GMP), τη συνεργασία στον τομέα των βιο-ομοειδών, τα γενόσημα φάρμακα, την ανταλλαγή εμπιστευτικών πληροφοριών μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών, αλλά και για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (έλεγχος του Συστήματος Διαχείρισης Ποιότητας, μοναδική ταυτοποίηση συσκευής (UDI) κλπ.

Έτσι, η Κομισιόν δηλώνει ότι από την διαπραγμάτευση θα διασφαλιστούν οι υψηλές προδιαγραφές για την υγεία και ασφάλεια των ανθρώπων, τα κράτη - μέλη της Ε.Ε. θα διατηρήσουν το δικαίωμα να διαχειρίζονται τις δημόσιες υπηρεσίες και ότι τα δημόσια συστήματα υγείας δεν εμπίπτουν στο πεδίο των διαπραγματεύσεων.

Μειονεκτήματα
Μόνο που η κριτική που ασκείται για τις παραπάνω δηλώσεις, υπογραμμίζει ότι δεν είναι σαφές πώς ορίζονται τα δημόσια συστήματα υγείας και ποιούς παράγοντες αυτών αφορά, γι΄ αυτό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει ρητή εξαίρεση των συστημάτων υγείας και ασφάλισης, καθώς και διαβεβαίωση ότι οι τοπικές αρχές θα διατηρούν πλήρως το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιες μέτρα που σχετίζονται με την παροχή δημοσίων υπηρεσιών.

Πρόσθετες παρατηρήσεις για τη συμφωνία επισημαίνουν ότι οι υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης είναι ευαίσθητες και δεν μπορούν να συγκρίνονται με υπηρεσίες προσανατολισμένες στην αγορά, θα πρέπει να διατηρηθούν τα δικαιώματα των ασθενών, η άσκηση επαγγελμάτων υγείας πρέπει να εξασφαλίζει τους ασθενείς ως προς την ασφάλεια και ποιότητα των υπηρεσιών, ενώ οι γιατροί θα πρέπει να αποφασίζουν σε κάθε περίπτωση χωριστά, ποιά είναι η καλύτερη θεραπεία.

Καταλυτικό επίσης στοιχείο, είναι η διευθέτηση διαφορών, καθώς προβλέπεται διακανονισμός μεταξύ επενδυτή και κράτους με το οποίο υπάρχει η διαφορά, καθώς παρέχει στον επενδυτή το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει διαδικασία επίλυσης διαφορών σε άλλο κράτος, αφήνοντας περιθώρια για ιδιωτική διαιτησία και αδιαφάνεια. Ήδη για το συγκεκριμένο σημείο, η Επίτροπος Εμπορίου Cecilia Malmström, έχει δηλώσει πως το σύστημα αυτό δεν μπορεί να αναπαραχθεί, και μακροπρόθεσμα διερευνάται το ενδεχόμενο δημιουργίας Διεθνούς Δικαστηρίου Επενδύσεων.