Τα Γραφεία Προστασίας Δικαιωμάτων ληπτών υπηρεσιών υγείας συστήθηκαν βάσει του  ν. 4368/2016 (Α΄21),  άρθρα 59, 60 και 61 και για την δημιουργία τους, το Υπουργείο Υγείας διαβουλεύτηκε με την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, τον Συνήγορο του Πολίτη και την Εθνική Αρχή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ενσωματώνοντας τις παρατηρήσεις των ανεξάρτητων αρχών.

Στα πλαίσια της ηθικοποίησης του Δημοσίου Συστήματος Υγείας, δημιουργούνται για την παροχή   ποιοτικών  υπηρεσιών  υγείας και για την  ιδιαίτερη μέριμνα των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Στόχος των γραφείων είναι 

  • η παροχή υπηρεσιών υγείας στη βάση της ισότιμης και καθολικής πρόσβασης
  • η εμπέδωση στο Σύστημα Υγείας της απαραίτητης κουλτούρας σεβασμού της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων των ασθενών.
  • η εξομάλυνση της επικοινωνίας μεταξύ ληπτών και ληπτριών υπηρεσιών υγείας, επαγγελματιών υγείας και διοίκησης των νοσοκομείων. 

Η προστασία των ευάλωτων ομάδων επιτυγχάνεται με την

  • έγκαιρη ενημέρωση των ανασφάλιστων ασθενών και των οικείων τους, για τις διαδικασίες υγειονομικής και φαρμακευτικής κάλυψής τους.
  • προστασία των ανηλίκων, των κρατούμενων, των ψυχικά ασθενών, των αιτούντων άσυλο, των προσφύγων και των μεταναστών. Ειδικότερα στην περίπτωση των κρατουμένων και των ψυχικά ασθενών, υπάλληλος του Γραφείου, ύστερα από σχετική ενημέρωση από το Γραφείο Κίνησης, υποχρεούται να εξετάζει επιτόπου τις συνθήκες εισαγωγής, εξέτασης, θεραπείας και νοσηλείας των παραπάνω κατηγοριών ασθενών, στο πλαίσιο των ιδιαίτερων αναγκών τους, του σχετικού νομοθετικού πλαισίου και σε συνεργασία με τις αρμόδιες κάθε φορά υπηρεσίες εντός και εκτός νοσοκομείου. 

Στην 7η  Υ.ΠΕ Κρήτης, υπάρχουν 8 Νοσοκομεία, στα δύο από τα οποία, υπάρχουν και ψυχιατρικές κλινικές, ενώ λειτουργεί Γραφείο ΚΕΠΥΚΑ (Κέντρο Εξυπηρέτησης πολιτών για θέματα Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης) υπαγόμενο κατευθείαν στο γραφείο Διοικητή.

Το 2016, όσο γινόταν η νομοπαρασκευή για τα γραφεία ,σε συνεργασία με το ΑΤΕΙ Κρήτης διενεργήθηκε έρευνα αξιολόγησης των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας στα 8 Νοσοκομεία της περιφέρειας. Τα αποτελέσματα της έρευνας ανακοινώθηκαν σε στοχευμένες ημερίδες (π.χ. ημερίδα για το φακελάκι, παθητική και ενεργητική δωροδοκία), ενώ σε ειδική σύσκεψη ενημερώθηκαν οι Διοικήσεις των Νοσοκομείων και δόθηκαν κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που ανέδειξε η έρευνα.

Η έρευνα
Ο τύπος της μελέτης  ήταν συγχρονική μελέτη τυχαίας δειγματοληψίας, σε δείγμα 1003 νοσηλευθέντων ασθενών. Η δειγματοληψία έγινε μεταξύ Φεβρουαρίου – Σεπτεμβρίου 2016, με τηλεφωνική συνέντευξη. Τον σχεδιασμό της έρευνας ανέλαβε εξαμελής επιστημονική ομάδα.
Οι ασθενείς που επιλέχθηκαν ήταν ηλικίας 19-80 ετών και η συνέντευξη έγινε την 3η ημέρα από το εξιτήριο , με σταθμισμένο ερωτηματολόγιο 35 ερωτήσεων. 
Ευρήματα
Ιατρικό προσωπικό: 

  • Υπολογίσιμο ποσοστό έκανε τους ασθενείς να νιώσουν άσχημα. 
  • Υπολογίσιμο ποσοστό δεν ρωτά τις προτιμήσεις ασθενών. 
  • Υπολογίσιμο ποσοστό ιατρών ζήτησαν χρήματα από τους ασθενείς
  • Υπολογίσιμο ποσοστό ασθενών χρημάτισαν ιατρούς χωρίς να τους ζητηθεί

Νοσηλευτικό προσωπικό: 

  • Υπολογίσιμο ποσοστό έκανε τους ασθενείς να νιώσουν άσχημα
  • Υπολογίσιμο ποσοστό δεν εξηγούσε τι έκανε και τι έπρεπε να κάνει ο ασθενής. 
  • Σημαντικό ποσοστό δεν εξηγούσε τον τρόπο λειτουργίας της κλινικής και του εξοπλισμού.
  • Σημαντικό ποσοστό δέχτηκε φιλοδώρημα από ασθενείς 

Συνολικά

  • Πολύ υψηλό ποσοστό ασθενών δεν γνώριζε τα δικαιώματα του, ούτε που θα μπορούσε να απευθυνθεί για  την αντιμετώπιση προβλημάτων που αντιμετώπισε.
  • Αξιοσημείωτο ποσοστό δεν γνώριζε την δωρεάν πρόσβαση των ανασφάλιστων στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας
  • Χαμηλό, αλλά όχι αμελητέο ποσοστό ασθενών κατέβαλε νοσήλια, ενώ ήδη ήταν σε ισχύ η δωρεάν πρόσβαση σε όλους(ν.4368/2016 και  ΚΥΑ Α3(γ)/ΓΠ/οικ.25132/4-4-2016)   

Η θέσπιση των γραφείων προστασίας των δικαιωμάτων των ληπτών/τριων Υπηρεσιών Υγείας είναι μια ανθρωποκεντρική καινοτομία που μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην αναβάθμιση της παρεχόμενης Νοσοκομειακής φροντίδας.

Η οργάνωση και η απρόσκοπτη λειτουργία των Γραφείων αποτελεί πρόκληση για τις Διοικήσεις Νοσοκομείων και Υγειονομικών Περιφερειών και καθοριστικό σημείο αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας τους.


H κ. Ελένη Γιακουμάκη είναι Υποδιοικήτρια της 7ης Υγειονομικής Περιφέρειας Κρήτης