Λόγω της ταχείας τεχνολογικής εξέλιξης και ευρείας χρήσης του Internet, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ρυθμιστικών κειμένων (είτε με τη μορφή “κανόνων δεοντολογίας”, είτε με τη μορφή νομικά δεσμευτικών κανόνων) καθώς στον Παγκόσμιο Ιστό έχουν αναπτυχθεί νέου είδους κοινωνικές σχέσεις που χρήζουν ρύθμισης.  Στο πλαίσιο αυτό, σε εθνικό επίπεδο, τo Mάρτιο του 2017 δημοσιεύτηκε ο νέος Κώδικας Καταναλωτικής Δεοντολογίας για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο με απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης.
 
Ποιες επιχειρήσεις και σε ποιες περιπτώσεις καλούνται να συμμορφωθούν με το περιεχόμενο του Κώδικα;
Ο Κώδικας ρυθμίζει τις σχέσεις συγκεκριμένων επιχειρήσεων με τους καταναλωτές, επομένως όχι τις σχέσεις των εμπόρων μεταξύ τους.
Δεσμεύονται οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο ηλεκτρονικό εμπόριο συνάπτουν δηλαδή συναλλαγές (πώληση, παροχή υπηρεσιών) έναντι αμοιβής με ηλεκτρονικά μέσα εξ' αποστάσεως, δηλαδή χωρίς να είναι απαραίτητη η ταυτόχρονη φυσική παρουσία των δύο μερών.
Στον Κώδικα εμπίπτουν οι επιχειρήσεις που έχουν έδρα στην Ελλάδα ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται ο τελικός αποδέκτης των προϊόντων και υπηρεσιών.
Αν και δεν προβλέπεται ρητά, οι διατάξεις του Κώδικα αυτού αφορούν και τις επιχειρήσεις που παρέχουν διαδικτυακά προϊόντα ή υπηρεσίες υγείας. O Κώδικας δεν περιορίζει το πεδίο εφαρμογής του σε συγκεκριμένο κλάδο του ηλεκτρονικού εμπορίου αλλά εφαρμόζεται γενικά σε όλες τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως του μέσου ηλεκτρονικής συναλλαγής και του εμπορικού κλάδου τον οποίο εξυπηρετούν οι ηλεκτρονικές συναλλαγές. Αντίθετα, για παράδειγμα, οι Οδηγίες της Επιτροπής για τον Κώδικα που αφορά τους κατασκευαστές εφαρμογών mobile health περιορίζεται αποκλειστικά την αγορά του mobile health.
 
Ενημέρωση καταναλωτών
Ο Κώδικας προβλέπει υποχρέωση ενημέρωσης των καταναλωτών πριν την κατάρτιση οποιασδήποτε σύμβασης. Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις η υποχρέωση αυτή;
Οι επιχειρήσεις πρέπει να ενημερώνουν τον καταναλωτή σχετικά με:
1. i) τα στοιχεία της επιχείρησης, δηλαδή: πλήρη εταιρική επωνυμία, έδρα, ταχυδρομική διεύθυνση, ΑΦΜ, τηλέφωνα επικοινωνίας/ηλεκτρονική διεύθυνση, αριθμό καταχώρησης στο ΓΕΜΗ και
2. ii) τους βασικούς όρους της (όπως βασικά χαρακτηριστικά προϊόντων/υπηρεσιών, τιμές, τρόπος πληρωμής, τυχόν εγγυήσεις, διαθεσιμότητα, προθεσμία εκπλήρωσης της παροχής, δυνατότητα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών).
iii) την ημερομηνία παραλαβής και επιβεβαίωση της παραγγελίας, όταν ο καταναλωτής υποβάλλει την παραγγελία του ηλεκτρονικά.
Η ενημέρωση (υποχρεωτικά στην ελληνική γλώσσα και προαιρετικά σε άλλη) πρέπει να είναι κατανοητή, νόμιμη, αληθής και επικαιροποιημένη, εύκολα προσβάσιμη και επαληθεύσιμη.
Οι όροι της σύμβασης πρέπει να είναι αναρτημένοι στον διαδικτυακό τόπο της επιχείρησης σε σημείο στο οποίο εύκολα μπορεί να έχει πρόσβαση ο καταναλωτής.
 
Άλλες δραστηριότητες 
Ο Κώδικας ρυθμίζει επίσης δραστηριότητες των επιχειρήσεων ηλεκτρονικού εμπορίου  που αφορούν:
Τις διαφημίσεις οι οποίες πρέπει να είναι σαφείς και ακριβείς και να μην οδηγούν σε παραπλάνηση του καταναλωτή. Ειδικές ρυθμίσεις προβλέπονται για ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού όπως, τα άτομα με αναπηρία, οι ανήλικοι, οι ηλικιωμένοι, για τις οποίες θα πρέπει να διασφαλίζεται κατάλληλη πρόσβαση στην πληροφορία.
Την υιοθέτηση πολιτικής ασφαλείας των ηλεκτρονικών συναλλαγών.  Συγκεκριμένα οι επιχειρήσεις πρέπει να υιοθετούν τις βέλτιστες πρακτικές και να ενημερώνουν τους καταναλωτές σχετικά με την πολιτική ασφαλείας.
Την υποχρέωση προστασίας των προσωπικών δεδομένων των καταναλωτών.  Οι επιχειρήσεις συμμορφούμενες με την ισχύουσα νομοθεσία και τις οδηγίες της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα θα πρέπει να θεσπίσουν Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και να πληροφορούν τον καταναλωτή σχετικά με αυτή.
Τη χρήση cookies. Συγκεκριμένα σε περίπτωση μη συγκατάθεσης/αποδοχής «cookies», οι επιχειρήσεις καλούνται να επιτρέπουν, εφόσον είναι τεχνολογικά εφικτό, τη συνέχιση της χρήσης της ιστοσελίδας από τον καταναλωτή, χωρίς την αποστολή των cookies.
Τον τρόπο εξυπηρέτησης των καταναλωτών. Η επιχείρηση πρέπει να εξασφαλίζει ότι διαθέτει επαρκές προσωπικό και αποτελεσματικές διαδικασίες (μέσω τηλεφώνου ή/και e-mail) για την επικοινωνία και εξυπηρέτηση των καταναλωτών σε εύλογο χρόνο.
 
Συμπέρασμα
O νέος Κώδικας Δεοντολογίας για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο κρίνουμε ότι θα αποτελέσει σημαντικό νομικό κείμενο αναφοράς για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο Διαδίκτυο. Με δεδομένη την εντυπωσιακή πρόοδο της ψηφιακής υγείας και λαμβάνοντας υπόψη ότι στον ευαίσθητο χώρο της υγείας οι απαιτήσεις είναι υψηλότερες, πιστεύουμε ότι η συμμόρφωση των επιχειρήσεων του χώρου της υγείας με τον Κώδικα θα ενισχύσει την αξιοπιστία τους προς τους καταναλωτές και ασθενείς. Κατά τη γνώμη μας καλό είναι οι επιχειρήσεις να ακολουθούν τις ρυθμίσεις του νέου Κώδικα και να θεσπίσουν συγκεκριμένους όρους συναλλαγών με τους καταναλωτές ή ασθενείς.
 
Η κ. Ιωάννα Μιχαλοπούλου είναι Managing Partner της Michalopoulou & associates