Μέχρι 21% των ασθενών δεν ακολουθούν την αγωγή τους, έως 60% δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τα φάρμακά τους και έως 20% παίρνουν από λάθος, θεραπείες άλλων ανθρώπων. Αυτά τα στοιχεία του FDA του 2003, ενισχύονται από στοιχεία της PGEU του 2013, όπου 65% των ασθενών άνω των 60 έχουν 2 ή περισσότερες συνυπάρχουσες χρόνιες παθήσεις. Παρόλα αυτά το ποσοστό της συμμόρφωσης μπορεί να είναι και κάτω του 60%.
 
Και μπορεί να υπάρχει διακύμανση στις μελέτες αλλά όλες συγκλίνουν πως τουλάχιστον 1/3 έως και 1 στους 2 ασθενείς δεν παίρνει σωστά τα φάρμακα του.
 
Συμμόρφωση κατά τον WHO ορίζεται ως ο βαθμός στον οποίο η συμπεριφορά ενός ασθενούς αντιστοιχεί με τις συστάσεις που έχει λάβει από έναν επαγγελματία υγείας. 
 
Το κόστος τη μη συμμόρφωσης είναι της τάξης των 300 δισ. δολ. στις Η.Π.Α., ενώ  καταγράφονται 125.000 θάνατοι κατ' έτος από λανθασμένη χρήση φαρμάκων.
 
Το ποσοστό των ασθενών που δεν ακολουθούν την αγωγή τους προσδιορίστηκε στο 40% ενώ σε περιπτώσεις που η αγωγή είναι πολύπλοκη ή απαιτεί και αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να φτάσει και το 70%
 
Το πρόβλημα της συμμόρφωσης των ασθενών αποτυπώνεται με τις εξής μορφές:
 
Ο ασθενής δεν παίρνει καθόλου την αγωγή. 
Ο ασθενής ξεκινάει κανονικά αλλά διακόπτει με δική του πρωτοβουλία 
Ο ασθενής διακόπτει λόγω δυσκολίας πρόσβασης στην αγωγή 
Ο ασθενής παίρνει την αγωγή αλλά χωρίς να ακολουθεί τις οδηγίες
 
Σχεδόν το 50% τη μη συμμόρφωσης γίνεται εκ προθέσεως, ενώ το υπόλοιπο λόγω μη κατανόησης οδηγιών (π.χ. επειδή είναι πολύπλοκη). Από την ακούσια μη συμμόρφωση ως πρώτο αίτιο από τους ασθενείς σε ποσοστό 50% δηλώθηκε πως απλά το ξέχασαν. Η μη συμμόρφωση εκ προθέσεως, πολλές φορές οφείλεται σε φόβο ανεπιθύμητων ενεργειών ή αρνητική στάση απέναντι στο φάρμακο. Η μη συμμόρφωση υπάρχει κίνδυνος να αυξηθεί, όταν δεν παρατηρούνται άμεσα συμπτώματα από τη μη λήψη φαρμάκων.
 
Συνέπειες 
 
Κακή πορεία της υγείας του ασθενούς, κακή ποιότητα ζωής, μη βελτίωση δεικτών κλπ 
Αύξηση εισαγωγών στα νοσοκομεία 
Σπατάλη πόρων και φαρμάκων
Επικράτηση ανθεκτικών στελεχών στα αντιβιοτικά
Ανάγκη χρήσης ισχυρότερων φαρμάκων καθώς θεωρούμε πως η αγωγή απέτυχε
Αλλαγή ακόμα και ορθών φαρμακευτικών αγωγών καθώς ο γιατρός πίστεψε πως δεν έχουν αποτέλεσμα ενώ το σφάλμα ήταν στον τρόπο λήψης.
 
Απλοποίηση της θεραπείας
 
Παρόλα αυτά, έχει διαπιστωθεί ότι η συμμόρφωση αυξάνεται κατακόρυφα με την απλοποίηση της θεραπείας (π.χ.  σχήματα κάθε 12 ώρες αντί κάθε 8, χρήση χαπιών με συνδυασμό δραστικών), με τη σύνδεση της λήψης της αγωγής με μια καθημερινή δραστηριότητα (πχ γεύματα, ύπνος κλπ). Ιδιαίτερο αποτέλεσμα έχει η χρησιμοποίηση απλής γλώσσας για εξήγηση των οδηγικών (πχ μια φορά την ημέρα αντί για άπαξ ημερησίως), ιδίως όταν δίνονται και γραπτά ή όταν χρησιμοποιούνται ηλεκτρονικές εφαρμογές.
 
Ταυτόχρονα, η συμμόρφωση αυξάνεται όσο πιο αναλυτικά εξηγούμε στον ασθενή και παρέχοντάς του πληροφορίες, αναλύοντας τους φόβους για τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Μελέτες έχουν δείξει πως όταν ο ασθενής κατανοήσει τον σκοπό της θεραπείας διπλασιάζεται η συμμόρφωσή του σε αυτή.   
 
Πως ανιχνεύεται η μη συμμόρφωση;
Ερωτήσεις στους ασθενείς αναφορικά με την γνώση και τους τρόπους με τους οποίους λαμβάνουν τα φάρμακα τους
Ερωτήσεις στους ασθενείς εάν έχουν παραλείψει δόσεις
Εξηγώντας τους γιατί γίνονται αυτές οι ερωτήσεις και παρακινώντας τον διάλογο μαζί τους
Διερευνώντας τα αίτια τυχόν παράλειψης εκτέλεσης συνταγών
Υποστήριξη των ασθενών
Βελτίωση της επικοινωνίας
Ενθάρρυνσή τους να μιλήσουν
Παροχή αναγκαίων πληροφοριών ώστε να ξεκαθαρίσουν απορίες και λάθη
Κατανόηση άλλων παραγόντων που επηρεάζουν
Βελτίωση της συμμόρφωσης
Συζήτηση με τον ασθενή για την κατανόηση της ανάγκης για την οποία παίρνει τα φάρμακα του
Ένας ασθενής που δεν τα θεωρεί σημαντικά δεν θα τα πάρει όσα SMS και αν του στείλουμε.
Συζήτηση για άλλους παράγοντες που επηρεάζουν (πχ οικονομικοί, κοινωνικοί)
Συζήτηση για διερεύνηση ανεπιθύμητων ενεργειών που ο ασθενής θεωρεί πως προέρχονται από την αγωγή.
 
Η θέση του φαρμακείου
 
Το Σύστημα Υγείας χαρακτηρίζεται από μεγάλο φόρτο στις δημόσιες πρωτοβάθμιες μονάδες και στα δωρεάν ραντεβού με συμβεβλημένους, με τη φαρμακευτική δαπάνη κατά γενική ομολογία να μην επαρκεί και τους ασφαλισμένους να μην μπορούν να πληρώσουν τις συμμετοχές.
 
Το φαρμακείο συμβάλλει και θα μπορούσε να συμβάλλει ακόμα περισσότερο στην αντιμετώπιση του προβλήματος με μια δομημένη διαδικασία ελέγχου και προώθησης της συμμόρφωσης που θα μπορούσε να εκπονηθεί με την σύμπραξη Πανεπιστημίου, φαρμακοποιών και Κράτους 
Η αποζημίωση της (στα πρότυπα της αποζημίωσης των υπηρεσιών στο Βρεττανικό NHS) θα «αποσβεστεί» από την μείωση του κόστους τη μη συμμόρφωσης που σε όλες τις μελέτες παρουσιάζεται.
 
Υπολογίζεται ότι, εάν το σύνολο των υπερτασικών ασθενών στη χώρα μας (3 εκατ. πολίτες) επετύγχαναν ρύθμιση της αρτηριακής τους πίεσης σήμερα, το σύστημα Υγείας θα μείωνε, με μία άκρως συντηρητική εκτίμηση, τις δαπάνες Υγείας κατά 83 εκατ. ευρώ κατ' έτος, μόνον από τα 156.006 αποφευχθέντα εμφράγματα του μυοκαρδίου και τα 37.163 αποφευχθέντα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. 
 
Σήμερα τα φαρμακεία δραστηριοποιούνται σε ένα περιβάλλον συνεχούς μείωσης των τιμών φαρμάκων και ποσοστού κέρδους, με απουσία στρατηγικής για την αξιοποίησή του, με μια απίστευτη γραφειοκρατία.
Η αντικατάσταση ρυθμίσεων που οδηγούσαν το φαρμακείο σε διασπορά στις γειτονιές με αυτοπρόσωπη παρουσία του φαρμακοποιού "απελευθερώθηκαν" με αποτέλεσμα τη συγκέντρωση φαρμακείων σε εμπορικές περιοχές με εναλλαγή προσωπικού πολλές φορές χαμηλών προδιαγραφών. Τώρα, ο προσανατολισμός οδηγεί σε μια μορφή εμπορικού καταστήματος με χρήση τεχνικών λιανικού μάρκετινγκ και επιθετικών τεχνικών πώλησης, όπου ο προσανατολισμός του προσωπικού εστιάζει στην πώληση παραφαρμάκου. 
 
Το φαρμακείο – «κατάστημα»:
Είναι μια βαλβίδα εκτόνωσης που “επιτρέπει” την παρέκκλιση του φαρμακείου από ένα ρόλο που θα ήταν συμπληρωματικός και επωφελής για το σύστημα υγείας προς έναν άλλο ρόλο που δεν έχει σχέση με τα συμφέροντα της πολιτείας και με αυτά που εκείνη θα μπορούσε να κερδίσει από τα φαρμακεία. 
Όσο αυτά που πραγματικά προσφέρουν χρησιμότητα και εξοικονόμηση πόρων στο σύστημα υγείας παραμένουν ακαθόριστα, μη μετρήσιμα και χωρίς αμοιβή σταδιακά θα εγκαταλείπονται από τα φαρμακεία (επιβαρύνοντας με άλλους τρόπους το σύστημα υγείας) καθώς αυτά θα στρέφονται σε εμπορικές δραστηριότητες που μπορούν να τους αποφέρουν άμεσα κέρδη. 
 
Αντίθετα, ο στρατηγικός στόχος πρέπει να αποσκοπεί στη δραστηριοποίηση του φαρμακείου ως οργανικού κομματιού του συστήματος Α’βαθμιας φροντίδας Υγείας, το οποίο αν το επιλέξει να μπορεί να είναι βιώσιμο αποκλειστικά και μόνο από την διανομή και χορήγηση του φαρμάκου στον ασθενή και από τις υπηρεσίες που το συνοδεύουν.
 
Ο κ. Γεώργιος Κουτέπας είναι Φαρμακοποιός, πτυχιούχος Επιχειρησιακής Έρευνας και Μάρκετινγκ Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Πιστοποιημένος Εκπαιδευτής Ενηλίκων ΕΟΠΠΕΠ