Μία νέα ενοποιημένη πλατφόρμα για προεγκρίσεις φαρμάκων υψηλού κόστους, θα δημιουργηθεί με σκοπό την αξιολόγηση φαρμάκων εκτός ενδείξεων και άλλες διαδικασίες που μέχρι σήμερα ήταν ανεξάρτητες μεταξύ τους και χρονοβόρες.

Την ανακοίνωση αυτή έκανε ο γενικός γραμματέας Υγείας Γιώργος Γιαννόπουλος στο συνέδριο Τιμολόγησης και Αποζημίωσης που οργάνωσε σήμερα η Boussias Communications, με θέμα "Στο κατώφλι μια νέας Εθνικής Φαρμακευτικής Πολιτικής". Ο κ. Γιαννόπουλος, ξεκινώντας την ομιλία του σημείωσε πως "η ημερίδα συμπίπτει χρονικά με τη λήξη της διαβούλευσης για το σχέδιο νόμου για το ΗΤΑ.

Θα προχωρήσουμε μέσα στο 2018 με τη θεσμοθέτηση επιτροπής διαπραγμάτευσης που θα έχει ρόλο στην αξιολόγηση της τελικής τιμής και αποζημίωσης ενός φαρμάκου. Αμέσως μετά θα πράξουμε το ίδιο και για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Η Επιτροπή Παρακολούθησης της Φαρμακευτικής Δαπάνης έχει αρμοδιότητες την κατάρτιση και επικαιροποίηση των θεραπευτικών πρωτοκόλλων, την παρακολούθηση φαρμακευτικής δαπάνης στα νοσοκομεία και τη δημιουργία νέου μητρώου φαρμάκων για την ανταλλαγή πληροφοριών μέσω ειδικών κωδικών. Στο προγραμματισμό περιλαμβάνεται επίσης και η δημιουργία μητρώου για τις νεοπλασματικές νόσους".

Σύμφωνα με τον κ. Γιαννόπουλο, η τιμολόγηση, ανατιμολόγηση, αποζημίωση και τα ποσοστά συμμετοχής των ασθενών, θα εξεταστούν σε μία ενιαία βάση, ενώ παράλληλα, θα γίνει αποτίμηση της ανάγκης για κάθε θεραπευτική κατηγορία, και αμέσως μετά, θα οριστούν οι  αντίστοιχοι κλειστοί προϋπολογισμοί. Όλες οι διαρθρωτικές αλλαγές θα έρθουν για να αντικαταστήσουν στο μέλλον, οριζόντια μέτρα όπως τα rebates και τα clawback".

Από την πλευρά του ΕΟΠΥΥ, ο πρόεδρος καθ. Σωτήρης Μπερσίμης, στην ομιλία του αναφέρθηκε σε μια νέα διαδικασία ελέγχου και εκκαθάρισης δαπανών υγείας, τονίζοντας ότι παραμένει ο στόχος της ομαλοποίησης στην αποζημίωση των παρόχων, η επέκταση των κλειστών προϋπολογισμών και η δημιουργία  νέων συμβάσεων με όλους τους παρόχους.

Μετά τη διαπραγμάτευση που θα γίνει με όλες τις κατηγορίες παρόχων, θα γίνει ανακατανομή και καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων. Ακολουθούν στο άμεσο μέλλον η νέα διαδικασία αποζημίωσης ιατροτεχνολογικών προϊόντων και αναλωσίμων και το νέο ηλεκτρονικό σύστημα για τα Φάρμακα Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ).
 
Σε ότι αφορά τον ΕΟΦ, η πρόεδρος καθ. Κατερίνα Αντωνίου, σημείωσε πως οι διαδικασίες του Οργανισμού αφορούν την πρόσβαση των ασθενών στις φαρμακευτικές αγωγές τους. Αυτό έχει άμεση σχέση με την τιμολόγηση και είναι απαραίτητο ένα νομικό πλαίσιο διακριτό και καθαρό.

Η διαδικασία τιμολόγησης νέων προϊόντων γίνεται 4 φορές το χρόνο, οι ανατιμολογήσεις 2 φορές το χρόνο, ενώ από φέτος γίνεται τιμολόγηση για τα ΜΗΣΥΦΑ επίσης 2 φορές το χρόνο.

Στην Ελλάδα είχαμε ακριβά πρωτότυπα και γενόσημα φάρμακα. Οι ανατιμολογήσεις της περιόδου 2015-2017 αφορούσαν 7.500 προϊόντα, εκ των οποίων τα 2.500-3.500 υπέστησαν μείωση τιμών.  Σήμερα όμως, 737 off patent προϊόντα έχουν χαμηλότερη τιμή από το μέσο όρο των 3 χαμηλοτέρων της Ευρώπης. Αυτό μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στην απόσυρση φτηνών προϊόντων και την υποκατάστασή τους από ακριβότερα on patent στις ίδιες κατηγορίες.

Και στα γενόσημα σημειώθηκαν μεγάλες μειώσεις, χαμηλότερες από το χαμηλό μέσο όρο της Ευρώπης.

Όλες αυτές οι στρεβλώσεις θα αντιμετωπιστούν με μεταρρυθμίσεις όπως η δημιουργία του συστήματος ΗΤΑ, η αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων και η υποχρεωτική εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

Στρεβλώσεις

«Η έννοια της αποζημίωσης δεν υπήρχε πριν την κρίση», δήλωσε ο Ειδικός Σύμβουλος φαρμακευτικής πολιτικής του Υπουργείου Υγείας κ. Γιάννης Ποδηματάς. Και πρόσθεσε: «Η θετική λίστα έχει 7000 κωδικούς εκ των οποίων οι 5000 καταγράφουν πωλήσεις. Αν εξαιρέσουμε τα γενόσημα, μένουν μόλις 1700 κωδικοί που αντιστοιχούν στο 50% της δαπάνης και αυτό δεν είναι λογικό. Περίπου 3000 κωδικοί έχουν λιανική τιμή μεγαλύτερη από την τιμή αποζημίωσης και αυτό είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι δεν υπάρχει αποτελεσματικό σύστημα αποζημίωσης», για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το νέο σύστημα ΗΤΑ αποτελεί μία αναγκαιότητα. Το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται σε διαβούλευση, σύντομα θα ψηφιστεί και θα προχωρήσει η εφαρμογή του.

Ο Γενικός Διευθυντής της  IQVIA Νίκος Κωστάρας, ανέφερε πως «ο μέσος όρος μείωσης των τιμών φαρμάκων από το 2009 μέχρι σήμερα, έφτασε το 30%. Δεν οδηγεί πουθενά η περαιτέρω μείωση των τιμών. Στα on patent η μείωση τιμής ήταν μικρή, λόγω προστασίας πατέντας και τιμής. Όμως ανεβαίνει και ο όγκος σε τεμάχια  και αυτό πρέπει να το εξετάσουμε. Τα off patent είχαν οριακές μεταβολές στον όγκο τους και η μείωση των πωλήσεων έρχεται από τις μειώσεις τιμών. Στα γενόσημα έπεσαν οι τιμές και ανέβηκαν τα τεμάχια, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν συμβάλλει σε μεγάλη μείωση της δαπάνης. Μία δραστική αύξηση των γενοσήμων με σωστή τιμή, θα έφερνε ως αποτέλεσμα μία μείωση του συνολικού κόστους».

Στην Ευρώπη

Στις πιέσεις που δέχονται οι προϋπολογισμοί των συστημάτων υγείας της Ευρώπης από την αύξηση των δαπανών, αναφέρθηκε η κ. Εntela Xoxi, Σύμβουλος σε θέματα νομοθεσίας της φαρμακευτικής πολιτικής, π. συντονίστρια μητρώων στον Ιταλικό ΕΟΦ. Η κ. Xoxi εστίασε το πρόβλημα στη γήρανση του πληθυσμού, την αύξηση των περιστατικών χρόνιων παθήσεων και την κυκλοφορία νέων και ακριβών θεραπειών για αυτές τις παθήσεις. 

"Χρειαζόμαστε ένα νέο σύστημα τιμολόγησης. Στην Ιταλία, ο Ιταλικός Οργανισμός Φαρμάκων (AIFA), αξιολογούσε τα φάρμακα με βάση βαθμολόγηση σε παραμέτρους όπως η τεκμηριωμένη καινοτομία, όπως ισχύει στις θεραπείες για τις σπάνιες παθήσεις. Έπειτα ακολουθεί η διαδικασία διαπραγμάτευσης με τον Οργανισμό και αποζημιώνονται τα φάρμακα που είναι αποδοτικά για το σύστημα υγείας. Εφαρμόζονται managed entry agreements και Εθνικά Μητρώα Ασθενών. Πάντα ακολουθούν επαναξιολογήσεις της αξίας των θεραπειών με βάση την εξέλιξη της εκάστοτε τεκμηρίωσης και των διαθέσιμων οικονομικών δεδομένων όλων των Περιφερειών της Ιταλίας",  σημείωσε.

Στην εμπειρία της Πορτογαλίας από το μνημόνιο, αναφέρθηκε ο αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου της Λισαβώνας, Helder Mota-Filipe, λέγοντας ότι "Το μνημόνιο που εφαρμόστηκε στην Πορτογαλία, αφορούσε και τη διαχείριση της φαρμακευτικής δαπάνης. Ακολούθησαν μέτρα της Τρόικας, όπως έγινε και στην Ελλάδα. Το ποσοστό  σε σχέση με το ΑΕΠ έπεσε από το 1,5% το 2009 σε σχεδόν 1% το 2015. Στην εξωνοσοκομειακή αγορά εφαρμόστηκαν μέτρα όπως η συνταγογράφηση με δραστική ουσία, η επιτάχυνση της έγκρισης γενοσήμων, νέα ποσοστά κέρδους για φαρμακοποιούς και χονδρεμπόρους και μία ετήσια αξιολόγηση των τιμών φαρμάκων. Επίσης, κάποια ΜΗΣΥΦΑ διατίθενται και εκτός φαρμακείων. Στα νοσοκομεία εφαρμόσθηκαν χαμηλές τιμές για τα νοσοκομειακά φάρμακα βάσει Ευρωπαϊκών τιμών αναφοράς και μειώθηκαν οι προμήθειες φαρμάκων στα νοσοκομεία. Ως αποτέλεσμα, σημειώθηκε μεγάλη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης στην Πορτογαλία. Επόμενο βήμα ήταν η εφαρμογή συστήματος ΗΤΑ, γιατί μέχρι τότε τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία ήταν οι φαρμακοοικονομικές μελέτες. Τελικά εφαρμόστηκε Εθνικό Σύστημα ΗΤΑ όχι μόνο για τα φάρμακα, αλλά και για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Το βασικό συστατικό επιτυχίας ενός συστήματος ΗΤΑ είναι οι βάσεις δεδομένων, όπως τα Μητρώα Ασθενών. Στην Πορτογαλία εφαρμόστηκε γρήγορα το σύστημα αξιολόγησης ΗΤΑ, επειδή συνεργάστηκαν αρμονικά όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς στο σχεδιασμό και την εφαρμογή του".

 Big Data και μητρώα ασθενών

Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΗΔΙΚΑ Αναστάσιος Τάγαρης παρουσιάζοντας στοιχεία από το ηλεκτρονικό σύστημα του Οργανισμού, τόνισε ότι η online επικοινωνία μέσω ΗΔΙΚΑ παρέχει πολλές δυνατότητες. Ημερήσια διακύμανση τιμών, εβδομαδιαίες εκτελέσεις συνταγών ανά νομό, δαπάνη ανά ασφαλισμένο και πολλά άλλα. Ο πλούτος των δεδομένων είναι μεγάλος και αξιοποιήσιμος.

«Έχει η ΗΔΙΚΑ τις υποδομές για να υποστηρίξει BIG DATA; Σαφώς και έχει. Το σύστημα είναι εθνικής κλίμακας», δήλωσε ο κ. Τάγαρης. Και πρόσθεσε:«Η πλατφόρμα μπορεί να συνδεθεί και με άλλα συστήματα. Τα οφέλη είναι πολλά για τους επαγγελματίες υγείας και τους ασθενείς που έχουν πλέον πρόσβαση σε ποιοτικά και ακριβή δεδομένα. Όμως η ιδιωτικότητα των στοιχείων, πρέπει να καθοριστεί από ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που τώρα λείπει».

Στην ομιλία του, ο γενικός γραμματέας της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών (ΙΕΑ) Ελευθέριος Θηραίος, επεσήμανε πως «Είναι διαφορετικές οι έννοιες των συστάσεων, των οδηγιών και των πρωτοκόλλων. Μέσα από την αξιοποίηση των Real World Evidence θα προκύψουν συγκεκριμένα στοιχεία για τη διαμόρφωση πολιτικών υγείας». Η ΙΕΑ συνεργάζεται με το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα δεδομένων PARENT, που βασίζεται σε καλές πρακτικές και μητρώα ασθενών από όλη την Ευρώπη. Πώς αξιοποιούνται τα δεδομένα των ασθενών σήμερα στην Ελλάδα; Τα μητρώα ασθενών θα δημιουργηθούν αξιοποιώντας εργαλεία και από το PARENT. Σήμερα υπάρχουν και θεραπευτικά και διαγνωστικά πρωτόκολλα που θα μας βοηθήσουν και στη δημιουργία των μητρώων ασθενών.