Ένα βιολογικό «ημερολόγιο», που λειτουργεί σε ετήσια βάση, με το φως, μεταξύ άλλων ελέγχει τη χειμερία νάρκη, τις εποχικές μεταναστεύσεις και τις εποχές για το ζευγάρωμα των ζώων και των πουλιών και επιφέρει αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων. Επιστήμονες στη Βρετανία είπαν ότι αυτό το βιοχημικό «ημερολόγιο» είναι το «ξαδερφάκι» του ημερήσιου βιολογικού (κιρκαδιανού) ρολογιού. Αποτελείται από μερικές χιλιάδες κύτταρα, τα οποία βρίσκονται εναλλάξ είτε σε «καλοκαιρινή» είτε σε «χειμωνιάτικη» κατάσταση. Όταν η μέρα μεγαλώνει και το φως στο περιβάλλον αυξάνεται, τα εν λόγω κύτταρα ενεργοποιούν τη θερινή εκδοχή τους και όταν το φως λιγοστεύει και η μέρα μικραίνει, ενεργοποιούν την χειμερινή κατάστασή τους.

Τη σχετική δημοσίευση έκαναν οι ερευνητές των Πανεπιστημίων του Μάντσεστερ και του Εδιμβούργου, με επικεφαλής τους καθηγητές Andrew S. I. Loudon και David W. Burt στο περιοδικό βιολογίας «Current Biology».

Αφού μελέτησαν τους εγκεφάλους προβάτων σε διαφορετικές εποχές του έτους, ανακάλυψαν περίπου 17.000 κύτταρα στον αδένα της υπόφυσης, στη βάση του εγκεφάλου, τα οποία παίζουν το ρόλο του «ημερολογίου» και απελευθερώνουν ορμόνες ανάλογα με την εποχή. Σε μια σύντομη περίοδο, στη μέση του καλοκαιριού και του χειμώνα, όλα αυτά τα κύτταρα βρίσκονται στην αντίστοιχη εποχική κατάσταση. Την άνοιξη ή το φθινόπωρο, όμως, αυτό ισχύει όχι κατά 100%, αλλά για ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο ποσοστό των κυττάρων. Παραμένει άγνωστο πώς το σώμα ξέρει ότι είναι άνοιξη ή φθινόπωρο, αφού το κυτταρικό «ημερολόγιό» του περιλαμβάνει ένα μίγμα τόσο «θερινών» όσο και «χειμερινών» κυττάρων.

Όπως είπαν οι ερευνητές: «Το επόμενο βήμα θα είναι να κατανοήσουμε πώς τα κύτταρά μας καταγράφουν το πέρασμα του χρόνου».

Αν και οι άνθρωποι δεν έχουν μια ειδική εποχή για ζευγάρωμα, υπάρχουν πολλές ενδείξεις πως ο ανθρώπινος οργανισμός συνεχίζει να επηρεάζεται από την αλλαγή των εποχών με διάφορους τρόπους, που επηρεάζουν και την υγεία του. Για παράδειγμα, τα ανθρώπινα γονίδια που εμπλέκονται στην ανοσία, γίνονται πιο ενεργά, όταν κάνει κρύο. Αυτό μπορεί να βοηθά στην καταπολέμηση των λοιμώξεων του χειμώνα, όμως μπορεί να επιδεινώσει παθήσεις, όπως η αρθρίτιδα.