Μία γενική διαπίστωση είναι - σύμφωνα με τους ειδικούς - ότι η μετάβαση των παιδιών σε νέα σχολική βαθμίδα συνιστά για τους γονείς μία αγχωτική διαδικασία. Όταν, όμως, το άγχος τους φτάνει να γίνεται πανικός, ή όταν μετατοπίζεται στο παιδί, αλλά και όταν υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις στη συμπεριφορά του μαθητή, που να δικαιολογούν την ανησυχία, εκεί χρειάζεται παρέμβαση. Φορείς με εξειδικευμένη γνώση, που υποστηρίζονται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, όπως οι κατά τόπους Σχολές Γονέων, δύνανται να καθοδηγήσουν τους γονείς, να τους απαλλάξουν από το άγχος και να εντοπίσουν τις περιπτώσεις εκείνες, όπου υπάρχει πραγματικά πρόβλημα.

"Το δικό μας έργο είναι να βοηθήσουμε τους γονείς, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν, όταν κάτι πάει στραβά ή είναι πιο δύσκολη η προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο από ό,τι αναμενόμενα, αλλά πρωτίστως να τους εξοικειώσουμε με αντιδράσεις, ώστε να μην τρομάζουν με συμπεριφορές των παιδιών τους, που είναι φυσιολογικές, σε μία φάση μεταβατική για εκείνα, όπως η είσοδος στην υποχρεωτική εκπαίδευση ή στο γυμνάσιο, που αφενός ανοίγει έναν νέο κόσμο για εκείνα, αφετέρου τα φέρει αντιμέτωπα με καινούριες προκλήσεις και αγωνίες" εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η σχολική ψυχολόγος Μαρία Κυριακίδου, αναπληρώτρια επιστημονική διευθύντρια του Κέντρου Πρόληψης της Εξάρτησης από Ναρκωτικά και Προαγωγής της Υγείας "Πυξίδα". 

Η επιστημονική ομάδα της "Πυξίδας" υλοποιεί τα τελευταία χρόνια ειδικές δράσεις δωρεάν πληροφόρησης και ενημέρωσης για τους γονείς και τους δασκάλους, σχετικά με την ομαλή προσαρμογή των παιδιών σε νέο σχολικό περιβάλλον, στα σχολεία των δήμων Νεάπολης-Συκεών, Λαγκαδά και Βόλβης.

Οι μαθητές ανησυχούν για την αποδοχή τους και οι γονείς για τις μαθητικές επιδόσεις

"Νομίζω ότι οι γονείς είναι πολύ αγχωμένοι για την προσαρμογή των παιδιών τους στο νέο σχολικό περιβάλλον, έρχονται συχνά σφιγμένοι, ακόμη και σε κατάσταση πανικού. Διαπιστώνουμε, επίσης, ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δε βοηθά να συζητούν μεταξύ τους, καθώς αντί η συζήτηση να λειτουργήσει υποστηρικτικά, εντείνει την ανησυχία, αναπαράγοντας στερεότυπες προσεγγίσεις, όπως 'πρώτη δημοτικού, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα', 'πρώτη Γυμνασίου, δε φαντάζεστε τι σας περιμένει' κ.τ.λ. Γι' αυτό παροτρύνουμε τους γονείς να έλθουν να μας βρουν, γιατί πολλές φορές είναι μπερδεμένοι, έχουν ένα παιδί, που συμπεριφέρεται φυσιολογικά και θεωρούν, ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα" σημειώνει η κ. Κυριακίδου.

Για τους περισσότερους γονείς η μεγαλύτερη ανησυχία σχετίζεται με τις μαθητικές επιδόσεις των παιδιών τους στο σχολείο και δευτερευόντως με την κοινωνικοποίησή τους και την αποδοχή τους από δασκάλους και συμμαθητές, που είναι η βασική πηγή ανησυχίας για τα ίδια τα παιδιά. "Το κομμάτι του άγχους, σε σχέση με τις απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος, μπορεί να μείνει προβληματικό ή να γίνει δημιουργικό, ανάλογα πώς θα το προσεγγίσει ο γονιός και αν θα βοηθήσει και το παιδί του" διευκρινίζει η κ. Κυριακίδου. "Ακριβώς πάνω στο άγχος των γονιών για τις μαθητικές επιδόσεις, ακουμπά το άγχος του παιδιού, αν οι γονείς θα το αποδέχονται, σε περίπτωση που δεν έχει υψηλές επιδόσεις".

Πότε υπάρχει πρόβλημα και τι πρέπει να κάνουν οι γονείς

Γενικός κανόνας, που να ορίζει συγκεκριμένη διάρκεια για την περίοδο προσαρμογής των μαθητών στη νέα σχολική βαθμίδα δεν υπάρχει, αλλά ο γονιός πρέπει να κινητοποιηθεί όταν διαπιστώνει, ότι, καθώς περνά ο καιρός, ένα πρόβλημα παραμένει και δεν αλλάζει. Οι αντιδράσεις διαμαρτυρίας κατά την προσαρμογή στο νέο σχολικό περιβάλλον δεν είναι κάτι ανησυχητικό. Σε κάποιες περιπτώσεις, ωστόσο, οι μαθητές μπορεί να παρουσιάσουν έντονο άγχος, εφιάλτες και δυσκολίες στον ύπνο, δυσφορία για ό,τι αφορά στο σχολείο, επιθετικότητα ή και σωματικά συμπτώματα (κούραση, πόνοι, ζαλάδες).

"Πρέπει οι γονείς να παρακολουθούν τη συμπεριφορά του παιδιού, να είναι σε συνεννόηση με τον εκπαιδευτικό, όταν, για παράδειγμα, φαίνεται ότι το παιδί δε συμμετέχει στο μάθημα, δεν είναι χαρούμενο, εκφράζει δυσφορία για το σχολείο ή δυσκολεύεται να κάνει φίλους. Στην αρχή πολλά παιδιά μπορεί να έχουν τέτοια προβλήματα, όμως, μέρα με τη μέρα, πρέπει να δείχνουν πιο άνετα" επισημαίνει η κ Κυριακίδου. "Για να βοηθήσουν τα παιδιά οι γονείς, δεν πρέπει να υποτιμούν τις δυσκολίες και τις αγωνίες που βιώνουν, ούτε να καλλιεργούν υπερβολικές προσδοκίες για το σχολείο. Αντίθετα, μπορούν να ακούνε με σεβασμό τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους, δείχνοντας εμπιστοσύνη στα παιδιά και ενθαρρύνοντάς τα, ότι μπορούν να τα καταφέρουν".