Το 2024 καταγράφεται αύξηση στον συνολικό αριθμό των επαγγελματιών υγείας, σύμφωνα με έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ. Πίσω όμως από τα θετικά στοιχεία, αναδεικνύονται έντονες ανισορροπίες ανά κλάδο και γεωγραφική περιοχή.
Ορισμένοι τομείς εμφανίζουν δυναμική ανάπτυξη, ενώ άλλοι υποχωρούν σταδιακά. Παράλληλα, η άνιση κατανομή του ανθρώπινου δυναμικού εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο για την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.
Περισσότεροι επαγγελματίες, ίδιες δομικές αδυναμίες
Η αύξηση του υγειονομικού προσωπικού δείχνει ότι ο τομέας παραμένει ελκυστικός επαγγελματικός προορισμός. Ωστόσο, αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα καλύτερη κάλυψη των αναγκών. Οι επαγγελματίες υγείας συγκεντρώνονται κυρίως σε περιοχές με ανεπτυγμένες υποδομές, μεγάλο πληθυσμό και οικονομικές προοπτικές, αφήνοντας άλλες περιοχές με περιορισμένες επιλογές φροντίδας.
Έτσι, το σύστημα μπορεί να φαίνεται επαρκές αριθμητικά, αλλά λειτουργεί με εμφανείς ανισότητες.
Γιατροί: Αύξηση με έντονη αστικοποίηση
Οι γιατροί παραμένουν ο βασικός πυλώνας του συστήματος υγείας. Ο αριθμός τους αυξάνεται, ωστόσο η πλειονότητα δραστηριοποιείται στα μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, όπου υπάρχουν περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες και δυνατότητες εξέλιξης.
Αντίθετα, νησιωτικές, ορεινές και αγροτικές περιοχές συχνά καλύπτονται οριακά. Ταυτόχρονα, το δημογραφικό προφίλ του ιατρικού σώματος αλλάζει, με τις γυναίκες γιατρούς να αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό, γεγονός που επηρεάζει μακροπρόθεσμα τη δομή και τις ανάγκες του επαγγέλματος.
Ειδικότητες: Μια εύθραυστη ισορροπία
Οι βασικές κλινικές ειδικότητες παραμένουν σταθερές αριθμητικά, όμως αυτή η σταθερότητα κρύβει κινδύνους. Τομείς όπως τα εργαστήρια και η πρωτοβάθμια φροντίδα εμφανίζουν σημάδια κόπωσης, λόγω αυξημένου κόστους, πίεσης χρόνου και περιορισμένων απολαβών.
Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, ενδέχεται να επηρεαστεί τόσο η ποιότητα της διάγνωσης όσο και η ταχύτητα εξυπηρέτησης των ασθενών.
Οδοντίατροι: Σταδιακή υποχώρηση
Η οδοντιατρική βρίσκεται σε ήπια αλλά σταθερή συρρίκνωση. Οι οικονομικές πιέσεις και η περιορισμένη δημόσια κάλυψη δυσχεραίνουν τη βιωσιμότητα πολλών ιατρείων, ιδιαίτερα εκτός των μεγάλων πόλεων. Παράλληλα, η χαμηλή ένταξη της οδοντιατρικής φροντίδας στο δημόσιο σύστημα περιορίζει τη ζήτηση.
Φαρμακεία: Αυξανόμενη πίεση
Τα φαρμακεία εξακολουθούν να αποτελούν το πιο άμεσα προσβάσιμο σημείο υγείας για τους πολίτες, όμως ο αριθμός τους μειώνεται ελαφρώς. Τα αυξημένα λειτουργικά έξοδα, τα περιορισμένα περιθώρια κέρδους και οι διοικητικές απαιτήσεις δυσκολεύουν τη βιωσιμότητα, κυρίως σε μικρές κοινότητες, όπου ένα φαρμακείο καλείται συχνά να καλύψει μεγάλες γεωγραφικές περιοχές.
Φυσικοθεραπευτές: Η ταχύτερη ανάπτυξη
Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφεται στους φυσικοθεραπευτές. Η γήρανση του πληθυσμού, τα μυοσκελετικά προβλήματα και η αυξημένη έμφαση στην αποκατάσταση και τη λειτουργική υγεία ενισχύουν τη ζήτηση. Η φυσικοθεραπεία εξελίσσεται πλέον σε βασικό πυλώνα φροντίδας, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.
Γεωγραφικές ανισότητες: Το διαχρονικό πρόβλημα
Το κύριο έλλειμμα του συστήματος δεν αφορά τον συνολικό αριθμό επαγγελματιών, αλλά τη χωρική τους κατανομή. Η υπερσυγκέντρωση στα αστικά κέντρα συνδυάζεται με ελλείψεις στην περιφέρεια, δημιουργώντας ανισότητες στην πρόσβαση και επιβαρύνοντας κοινωνικά και αναπτυξιακά ολόκληρες περιοχές.
Το μήνυμα του 2024
Το ανθρώπινο δυναμικό της Υγείας παραμένει ισχυρό και καταρτισμένο. Εκείνο που λείπει είναι η ισορροπία. Χωρίς στοχευμένα κίνητρα, ενίσχυση της περιφέρειας και βιώσιμα επαγγελματικά μοντέλα, οι ανισότητες κινδυνεύουν να παγιωθούν.
Οι αριθμοί δείχνουν άνοδο. Η πραγματικότητα, όμως, υποδεικνύει την ανάγκη για ανασχεδιασμό, ώστε η ποιότητα της φροντίδας να μην εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα των επόμενων ετών.
