Παρά τις αυξανόμενες διμερείς εντάσεις ΗΠΑ-ΕΕ, τις συζητήσεις για νέους δασμούς και τις πολιτικές πιέσεις γύρω από την τιμολόγηση φαρμάκων, οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες δεν επιβραδύνουν τις επενδύσεις τους στην Ευρώπη. Αντιθέτως, αρκετοί όμιλοι επιλέγουν να ενισχύσουν την παραγωγική και ερευνητική τους παρουσία στην ήπειρο, θεωρώντας ότι το ευρωπαϊκό οικοσύστημα παραμένει στρατηγικής σημασίας.
Η Pfizer και η Roche έχουν ανακοινώσει τα τελευταία δύο χρόνια επεκτάσεις μονάδων βιοτεχνολογίας και επενδύσεις σε γραμμές παραγωγής βιολογικών φαρμάκων σε Γερμανία και Ιρλανδία. Παράλληλα, η Novartis επιταχύνει επενδύσεις σε εγκαταστάσεις προηγμένων θεραπειών (cell & gene therapies), επιδιώκοντας μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτάρκεια σε κρίσιμες τεχνολογίες.
Οι τρεις παράγοντες
Η τάση αυτή συνδέεται με τρεις βασικούς παράγοντες. Πρώτον, η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει υψηλής ποιότητας ερευνητικό δυναμικό και πανεπιστημιακά δίκτυα. Δεύτερον, η προσπάθεια ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας – που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – δημιουργεί κίνητρα για εγχώρια παραγωγή δραστικών ουσιών και βιοτεχνολογικών προϊόντων. Τρίτον, η ρυθμιστική σταθερότητα μέσω του European Medicines Agency προσφέρει προβλεψιμότητα, στοιχείο κρίσιμο σε περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Οι πιέσεις για συγκράτηση των δημόσιων φαρμακευτικών δαπανών, οι συζητήσεις για αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής νομοθεσίας και οι εμπορικές τριβές με τις ΗΠΑ εντείνουν τον προβληματισμό για τη μακροπρόθεσμη κερδοφορία. Η απειλή επιβολής δασμών ή πολιτικών «αντισταθμιστικής» τιμολόγησης θα μπορούσε να επηρεάσει τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Παρά ταύτα, το μήνυμα των αγορών είναι σαφές: η Ευρώπη παραμένει πυλώνας R&D και παραγωγής για την παγκόσμια φαρμακοβιομηχανία. Σε ένα περιβάλλον όπου η γεωπολιτική και η βιομηχανική πολιτική αλληλοεπιδρούν, οι επενδύσεις δεν καθορίζονται μόνο από το κόστος, αλλά από τη στρατηγική τοποθέτηση σε μια αγορά 450 εκατομμυρίων πολιτών με ισχυρή ρυθμιστική δομή και σταθερή ζήτηση καινοτόμων θεραπειών.
