Η πρωτοβουλία της Ελλάδας να απαγορεύσει τη χρήση των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών από το 2027 δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση σε εθνικό επίπεδο. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση που ενισχύεται διαρκώς.
Πολλές χώρες είτε εφαρμόζουν ήδη περιορισμούς είτε σχεδιάζουν αυστηρότερα μέτρα, ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μια κοινή λύση για την επαλήθευση ηλικίας. Η συζήτηση έχει πλέον περάσει από τη θεωρία στην πράξη, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για την ψυχική υγεία των παιδιών, τα προβλήματα ύπνου και τη φύση των ίδιων των πλατφορμών.
Η Ελλάδα ανακοίνωσε ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα απαγορεύσει την πρόσβαση σε social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, επιδιώκοντας παράλληλα μια ευρωπαϊκή προσέγγιση με κοινό σύστημα επαλήθευσης ηλικίας και ένα ενιαίο όριο «ψηφιακής ενηλικίωσης».
Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Δανία. Η Γαλλία έχει ήδη προχωρήσει σε νομοθετικές πρωτοβουλίες για απαγόρευση κάτω των 15 ετών, με έμφαση στην προστασία από φαινόμενα όπως το bullying και οι αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Η Ισπανία εξετάζει όριο κάτω των 16, ενώ η Δανία κινείται προς τα 15 έτη, επιτρέποντας σε ορισμένες περιπτώσεις τη χρήση από τα 13 με γονική συγκατάθεση.
Παράλληλα, χώρες όπως η Πορτογαλία, η Σλοβενία, η Αυστρία και η Πολωνία κινούνται προς παρόμοια κατεύθυνση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δίνεται συχνά έμφαση στη γονική συναίνεση ή στη μεταφορά της ευθύνης επαλήθευσης ηλικίας στις ίδιες τις πλατφόρμες, κάτι που δείχνει τη στροφή της συζήτησης προς τη νομική ευθύνη των εταιρειών τεχνολογίας.
Αντίθετα, χώρες όπως η Γερμανία και η Ιταλία ακολουθούν πιο ήπια μοντέλα, όπου η χρήση social media από ανηλίκους επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις, κυρίως με τη συγκατάθεση των γονέων.
Ωστόσο, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Σε αρκετές χώρες εκφράζονται ανησυχίες ότι μια πλήρης απαγόρευση μπορεί να μην είναι αποτελεσματική, καθώς οι ανήλικοι ενδέχεται να βρίσκουν τρόπους να την παρακάμπτουν, μετακινούμενοι σε λιγότερο ασφαλή περιβάλλοντα.
Για τον λόγο αυτό, πολλές κυβερνήσεις αποφεύγουν τον όρο «απαγόρευση» και προτιμούν έννοιες όπως γονική συναίνεση, έλεγχος ηλικίας και κανόνες προστασίας ανηλίκων. Η διαφωνία πλέον δεν αφορά την ύπαρξη του προβλήματος, αλλά τον τρόπο αντιμετώπισής του, με ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, την ιδιωτικότητα και την ελευθερία έκφρασης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ακόμη θεσπίσει ενιαίο όριο ηλικίας, αλλά εργάζεται προς τη δημιουργία κοινών εργαλείων, όπως ένα εναρμονισμένο σύστημα επαλήθευσης ηλικίας. Αυτό επιτρέπει στα κράτη-μέλη να υιοθετούν πολιτικές με μεγαλύτερη συνοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα επιδιώκει να συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση ενός πιο αυστηρού ευρωπαϊκού πλαισίου. Η χώρα δεν κινείται εκτός ευρωπαϊκής γραμμής, αλλά προσπαθεί να επιταχύνει τη μετάβαση από τη συζήτηση στη λήψη συγκεκριμένων μέτρων.
Συνολικά, η Ευρώπη φαίνεται να κατευθύνεται προς την υιοθέτηση ηλικιακών ορίων μεταξύ 14 και 16 ετών, με διαφορετικούς βαθμούς αυστηρότητας. Αν και παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός ενιαίου ευρωπαϊκού κανόνα, είναι σαφές ότι το μέχρι σήμερα μοντέλο αυτορρύθμισης δεν θεωρείται πλέον επαρκές.
