Πόσο χρονών είμαστε πραγματικά; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου κύματος ενδιαφέροντος γύρω από τη λεγόμενη «βιολογική ηλικία», όπως καταγράφει εκτενώς το TIME Magazine σε πρόσφατο αφιέρωμά του. Σε αντίθεση με τη χρονολογική ηλικία –που είναι σταθερή και βασίζεται στην ημερομηνία γέννησης– η βιολογική ηλικία θεωρείται δυναμικός δείκτης της κατάστασης των κυττάρων, των ιστών και των οργάνων του σώματος και, δυνητικά, ένας πιο ακριβής καθρέφτης της πραγματικής υγείας ενός ανθρώπου.
Σήμερα, ολοένα και περισσότεροι καταφεύγουν σε «κλινικές μακροζωίας» ή σε online τεστ που υπόσχονται να μετρήσουν τη βιολογική τους ηλικία. Τα λεγόμενα «ρολόγια βιολογικής ηλικίας» βασίζονται σε ποικίλες μεθόδους: από αναλύσεις αίματος και σάλιου με βάση επιγενετικές μεταβολές στο DNA, έως αξιολόγηση πρωτεϊνικών προφίλ, δεδομένων από wearables, ακόμη και εικόνες αμφιβληστροειδούς, χαρακτηριστικά προσώπου ή τη δύναμη της λαβής. Όπως σημειώνει ο Eric Verdin, πρόεδρος του Buck Institute for Aging Research, «κάθε μέρα εμφανίζεται κι ένα νέο ρολόι».
Η επιστημονική κοινότητα βλέπει σε αυτά τα εργαλεία ένα κρίσιμο κλειδί για την κατανόηση της γήρανσης. Τα ρολόγια ήδη χρησιμοποιούνται σε ερευνητικά πρωτόκολλα, ενώ προσωπικότητες της τεχνολογίας, όπως ο Bryan Johnson, πειραματίζονται με ακραία προγράμματα μακροζωίας για να «επιβραδύνουν» τη γήρανσή τους. Όμως, όπως τονίζει το TIME, το βασικό πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πόσο αξιόπιστα ή ερμηνεύσιμα είναι αυτά τα τεστ.
Πολλοί ειδικοί προειδοποιούν ότι τα περισσότερα ρολόγια μετρούν απλώς δείκτες που συσχετίζονται με την ηλικία, όχι τις πραγματικές αιτίες της γήρανσης. Ο Martin Borch Jensen μιλά για «consumer longevitainment» – ένα είδος επιστημονικής ψυχαγωγίας χωρίς ουσιαστική κλινική αξία. Καμία υπάρχουσα μέθοδος, επισημαίνει, δεν είναι ακόμη αρκετά ακριβής ώστε να καθοδηγήσει ιατρικές αποφάσεις.
Κι όμως, το διακύβευμα είναι τεράστιο. Χωρίς αξιόπιστους βιοδείκτες γήρανσης, οι κλινικές δοκιμές φαρμάκων κατά της γήρανσης είναι πρακτικά αδύνατες: θα απαιτούσαν δεκαετίες και τεράστιο κόστος. Γι’ αυτό και η αμερικανική ARPA-H ξεκίνησε πρόσφατα το πρόγραμμα PROSPR, με στόχο την ανάπτυξη «χρυσών προτύπων» βιολογικής ηλικίας μέσω τεχνητής νοημοσύνης και μεγάλων βιολογικών δεδομένων.
Το όραμα είναι φιλόδοξο: σε λίγα χρόνια, ένας γιατρός θα μπορεί να λέει σε έναν 35χρονο ότι βιολογικά είναι 45 και να προτείνει στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης. Αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις των ερευνητών, μέσα στην επόμενη πενταετία τα ρολόγια βιολογικής ηλικίας μπορεί να μεταμορφώσουν τόσο τη φαρμακευτική έρευνα όσο και την προληπτική ιατρική. Μέχρι τότε, όπως παραδέχεται το TIME, «όλοι πετάμε σχεδόν στα τυφλά» — αλλά σε ένα από τα πιο συναρπαστικά πεδία της σύγχρονης βιοϊατρικής.
