Κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου καταγράφονται κάθε χρόνο σε πολλές χώρες του κόσμου, καθώς και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως κατά την περίοδο αυξημένης παρουσίας κουνουπιών. Στην Ελλάδα, από το 2010 και μετά, εμφανίζονται σχεδόν κάθε χρόνο περιστατικά λοίμωξης.
Συνολικά, από το 2010 έως και το 2025, έχουν δηλωθεί στη χώρα 2.184 κρούσματα, με μέσο όρο 123 περιστατικά ετησίως. Από αυτά, το 71% αφορούσε σοβαρές μορφές της νόσου με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ 301 ασθενείς (14%) κατέληξαν. Περιστατικά έχουν εντοπιστεί σε όλες τις Περιφέρειες και σε περισσότερους από τους μισούς Δήμους της Ελλάδας.
Με βάση τα έως τώρα επιδημιολογικά δεδομένα, θεωρείται πιθανή η εμφάνιση νέων κρουσμάτων και κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών το 2026, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο.
Πώς μεταδίδεται ο ιός
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπήσουν μολυσμένα πτηνά, κυρίως άγρια πουλιά. Οι άνθρωποι που νοσούν δεν μεταδίδουν τον ιό σε άλλους ανθρώπους ή σε κουνούπια μέσω της καθημερινής επαφής.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται είτε δεν εμφανίζουν συμπτώματα είτε παρουσιάζουν ήπια νόσηση. Ωστόσο, σε μικρό ποσοστό μικρότερο του 1%, μπορεί να εκδηλωθεί σοβαρή λοίμωξη που επηρεάζει το νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Πιο ευάλωτα σε σοβαρή νόσηση είναι τα άτομα άνω των 50 ετών, όσοι έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή πάσχουν από χρόνια νοσήματα. Η προχωρημένη ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρές επιπλοκές και θνητότητα.
Μέτρα προστασίας από τα κουνούπια
Επειδή δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με ακρίβεια σε ποιες περιοχές θα κυκλοφορήσει ο ιός κάθε χρόνο, ο ΕΟΔΥ συνιστά την αυστηρή τήρηση μέτρων ατομικής προστασίας σε όλη τη χώρα κατά τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας των κουνουπιών.
Συνιστάται:
- Η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών για το σώμα και τον χώρο, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
- Η τοποθέτηση σητών, κουνουπιέρων και η χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών.
- Η επιλογή ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η απομάκρυνση στάσιμων νερών, καθώς εκεί αναπαράγονται τα κουνούπια. Για τον περιορισμό των εστιών αναπαραγωγής:
- Ελέγχετε συχνά αυλές, κήπους, μπαλκόνια, ταράτσες και χωράφια για λιμνάζοντα νερά.
- Αναποδογυρίζετε ή καλύπτετε αντικείμενα που συγκρατούν νερό ή αλλάζετε το νερό τους τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
- Καθαρίζετε υδρορροές, λούκια και φρεάτια.
- Τοποθετείτε σήτες στους αγωγούς εξαερισμού βόθρων.
Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και όσοι έχουν ανοσοκαταστολή ή χρόνια προβλήματα υγείας, πρέπει να εφαρμόζουν τα μέτρα προστασίας με ιδιαίτερη συνέπεια.
Ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση
Κατά τη διάρκεια κάθε περιόδου μετάδοσης, ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση των περιστατικών. Παράλληλα, ενημερώνει επαγγελματίες υγείας και πολίτες, διερευνά άμεσα τα κρούσματα και συνεργάζεται με τις αρμόδιες εθνικές και τοπικές αρχές που υλοποιούν προγράμματα καταπολέμησης κουνουπιών.
Οι δράσεις πρόληψης και διαχείρισης περιγράφονται στο «Σχέδιο Δράσης για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου» του Υπουργείου Υγείας, το οποίο στοχεύει στη μείωση του κινδύνου μετάδοσης μέσω συντονισμένων παρεμβάσεων ανά περιοχή.
Ειδική Ομάδα Εργασίας του Υπουργείου Υγείας αξιολογεί συνεχώς τα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα, προκειμένου να προσδιορίζει τις περιοχές αυξημένου κινδύνου και να λαμβάνονται έγκαιρα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων ασφάλειας του αίματος.
Περισσότερες πληροφορίες και τα επικαιροποιημένα επιδημιολογικά δεδομένα είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ.
