Το ζήτημα των ασφαλίστρων υγείας εξελίσσεται σε «βόμβα» για το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς η αύξηση του κόστους ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και η καθετοποίηση της αγοράς δημιουργούν σοβαρές πιέσεις. Με την ανάδειξη του προβλήματος από το ΠΑΣΟΚ, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να εξαγγείλει παρέμβαση για ένα ζήτημα που ήδη γνώριζε ως «εποπτικό» πρόβλημα, επηρεάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους.
Είχε προηγηθεί καταγγελτική ανακοίνωση της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ., που περιγράφει τα σοβαρά προβλήματα με τα ασφάλιστρα υγείας που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές στην Ελλάδα. Οι ασφαλιστικές εταιρείες επιβάλλουν μεγάλες αυξήσεις στα ασφάλιστρα, συχνά με καταχρηστικούς όρους, πιέζοντας τους ασφαλισμένους να εγκαταλείψουν τα μακροχρόνια συμβόλαια τους. Η κυβέρνηση, αντί να προστατεύσει τους καταναλωτές, θέσπισε νόμο που ευνοεί αυτές τις πρακτικές, χρησιμοποιώντας έναν αμφισβητούμενο δείκτη για τις αυξήσεις.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. καταγγέλλει τις ασφαλιστικές για αθέμιτες πρακτικές και καλεί την κυβέρνηση να καταργήσει τις αντισυνταγματικές διατάξεις, να διασφαλίσει τη διαφάνεια και να προστατεύσει τους καταναλωτές από την αυθαιρεσία.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. λαμβάνει καθημερινά πλήθος καταγγελιών που αφορούν στις υπέρογκες και απαράδεκτες αυξήσεις στα ασφάλιστρα των ασφαλίστρων υγείας. Οι ασφαλιστικές εταιρείες, κάνοντας χρήση καταχρηστικών όρων και επικαλούμενες τον αμφιλεγόμενο Δείκτη Υγείας του ΙΟΒΕ, επιβάλλουν, ιδίως τα τελευταία έτη, στους καταναλωτές υπέρογκες, διψήφιες και εξοντωτικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα των καλύψεων υγείας. Είναι φανερός ο σκοπός τους να υποχρεώσουν τους ασφαλισμένους που έχουν μακροχρόνια συμβόλαια υγείας να τα εγκαταλείψουν ώστε να μην έχουν την προστασία που τους αναγνωρίζουν δικαστικές αποφάσεις που κρίνουν καταχρηστικές τις αυξήσεις αυτές.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: Τα μακροχρόνια συμβόλαια από 711.000 το 2011 και 424.000 το 2017, περιορίστηκαν σε 278.000 το 2023. Οι εταιρείες κατευθύνουν τους ασφαλισμένους στα ετησίως ανανεούμενα ασφαλιστήρια συμβόλαια, στα οποία και θεωρούν ότι είναι ελεύθερες να διαμορφώνουν κάθε έτος, χωρίς περιορισμούς, τα ασφάλιστρα και τις παροχές των συμβολαίων. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ασφαλισμένοι σήμερα καταναλωτές (συνολικά 964.000 συμβόλαια υγείας, ισόβια και ετησίως ανανεούμενα) είναι εντελώς απροστάτευτοι απέναντι στις αυξήσεις που μονομερώς επιβάλλουν οι ασφαλιστικές εταιρείες.
Η Κυβέρνηση φέρει ευθύνη για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Με το άρθρο 268 του ν. 4738/2020 εισήγαγε ένα καθεστώς που σκοπό είχε α) να θεσμοθετήσει τον ιδιωτικό δείκτη των ασφαλιστικών εταιρειών, τον γνωστό ως Δείκτη Υγείας ΙΟΒΕ και β) να πλήξει την εδραιωμένη για τους καταναλωτές νομολογία που κρίνει καταχρηστικές τις αδικαιολόγητες αυξήσεις. Το καθεστώς που εισήγαγε η Κυβέρνηση προβλέπει έτσι τη μονομερή και εκβιαστική επιβολή του δείκτη του ΙΟΒΕ. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι οι διατάξεις αυτές κρίθηκαν από την Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής ως αντίθετες στο Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ κατά το μέρος που επιτρέπουν επέμβαση σε υφιστάμενες συμβάσεις, επιδεινώνοντας τη θέση των ασφαλισμένων.
Τους τελευταίους μήνες οι ασφαλιστικές εταιρείες, στις αντιδικίες που έχουν με τους καταναλωτές, επικαλούνται μία επιστολή που η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (και όχι μόνο) απέσπασε από Διεύθυνση της Στατιστικής Αρχής περί της δήθεν καταλληλότητας του Δείκτη του ΙΟΒΕ.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. απευθύνθηκε στη Στατιστική Αρχή, ζητώντας διευκρινίσεις για το περιεχόμενο του εγγράφου. Ο Πρόεδρος της Στατιστικής Αρχής, κ. Θανόπουλος, τιμώντας με συνέπεια το θεσμικό του ρόλο, με την από 5.12.2024 απάντησή του στο σχετικό ερώτημα της Προέδρου της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ., κας Καλαποθαράκου, επισημαίνει ότι η εν λόγω επιστολή «η οποία σχολιάζει την καταλληλότητα δεικτών και περιλαμβάνει πρόταση για τη χρήση ενός συγκεκριμένου δείκτη, ήταν εσφαλμένη και δεν συνάδει με το ρόλο και τις αρμοδιότητες της υπηρεσίας μας. Η απάντηση δεν έχει εγκριθεί από την αρμόδια υπηρεσία. Για να κατανοήσω τους λόγους αυτής της πράξης ζήτησα εξηγήσεις από την Προϊσταμένη και το ζήτημα εξετάζεται διεξοδικά, ώστε να διασφαλίσουμε ότι δεν θα υπάρξει ανάλογο περιστατικό στο μέλλον». Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι αμείλικτα για την Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών που άριστα γνωρίζει ότι η Στατιστική Αρχή δεν είχε καμία αρμοδιότητα.
Οι ασφαλίσεις υγείας είναι εξαιρετικά σημαντικές για τους καταναλωτές. Είναι απαράδεκτο αυτοί να υποχρεώνονται, εξαιτίας των υψηλών αυξήσεων, να εγκαταλείψουν ισόβια συμβόλαια που πλήρωναν μία ζωή, ακριβώς για να τα έχουν στην πιο ευαίσθητη ηλικία. Όπως εξίσου αυθαίρετες και απαράδεκτες είναι και οι αυξήσεις που λαμβάνουν χώρα στις ετησίως ανανεούμενες ασφαλίσεις. Θα πρέπει όλοι να κατανοήσουν ότι οι καταναλωτές που στη διάρκεια της ασφάλισης έχουν εκδηλώσει προβλήματα υγείας δεν έχουν δυνατότητα αλλαγής εταιρείας και οι διαρκείς και άδικες αυξήσεις τους οδηγούν σε βέβαιη απώλεια του συμβολαίου τους και των ασφαλίστρων που για χρόνια έχουν με συνέπεια καταβάλει. Δεν μπορεί, για το λόγο αυτό, να υπάρξει ασφάλιση υγείας χωρίς διαφάνεια στα κριτήρια αύξησης των ασφαλίστρων.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. καλεί την Κυβέρνηση, και ιδίως τον Υπουργό Ανάπτυξης, να αναλάβει επιτέλους δράση, όπως οφείλει. Αυτή τη φορά χάριν προστασίας του καταναλωτικού κοινού. Να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις καταχρηστικές πρακτικές και τις αθέμιτες μεθοδεύσεις των ασφαλιστικών εταιρειών. Να καταργήσει τις απαράδεκτες και αντισυνταγματικές διατάξεις και να διασφαλίσει τη διαφάνεια στις ασφαλίσεις υγείας.
Να σημειωθεί πως από τον Ιούλιο του 2023 η Επιτροπή Ανταγωνισμού είχε προειδοποιήσει στην ενδιάμεση έκθεση της για την παροχή των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και συναφών υπηρεσιών ασφάλισης στην Ελλάδα, πως η καθετοποίηση των παρόχων υπηρεσιών υγείας, μέσω της εξάπλωσής τους στις όμορες αγορές υπηρεσιών ασφάλισης υγείας θα μπορούσε να αποτελέσει πρόβλημα για την ελληνική αγορά.
Η θέση της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος
Μετά από ανάδειξη του θέματος, ακόμα και μέσα στη Βουλή, η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών παραδέχεται τις εξοντωτικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα Υγείας και δηλώνει θετική σε αλλαγές για εξεύρεση λύσης.
Σύμφωνα με την ΕΑΕΕ, οι ασφαλιστικές δεν καθορίζουν το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης αλλά επηρεάζονται από αυτό, καθώς πληρώνουν τις αποζημιώσεις για νοσηλείες και θεραπείες. Οι αυξήσεις στα ασφάλιστρα οφείλονται στο αυξανόμενο κόστος αποζημιώσεων, την τεχνολογική πρόοδο, τον πληθωρισμό, και τους φόρους όπως ο ΦΠΑ 24% στις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας.
Η ΕΑΕΕ τονίζει ότι ο κλάδος υγείας είναι ζημιογόνος για τις ασφαλιστικές εταιρείες, ενώ υποστηρίζει τη χρήση του Δείκτη Υγείας του ΙΟΒΕ για τη διαφάνεια στις αναπροσαρμογές ασφαλίστρων. Επιπλέον, προτείνει μέτρα όπως η μείωση του ΦΠΑ, η επέκταση φορολογικών απαλλαγών για τα ασφάλιστρα, και η ενίσχυση της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για τη συγκράτηση των δαπανών υγείας.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΕΑΕΕ
Το ζήτημα της διαρκούς αύξησης του κόστους των υπηρεσιών υγείας και κατ’ επέκταση των ασφαλίστρων υγείας απασχολεί έντονα την ΕΑΕΕ και τις εταιρίες μέλη της.
Οι ασφαλιστικές εταιρίες δεν δημιουργούν, ούτε διαμορφώνουν οι ίδιες τις δαπάνες υγείας. Τις πληρώνουν. Πληρώνουν το κόστος της περίθαλψης, που λαμβάνουν οι ασφαλισμένοι τους κυρίως από τους ιδιώτες παρόχους υγείας (κλινικές, διαγνωστικά κέντρα και ιατρούς), μέσω των ασφαλίστρων που συγκεντρώνουν.
Άρα, η δημόσια συζήτηση, η οποία εξαντλείται στις ασφαλιστικές εταιρίες χωρίς να λαμβάνει υπόψη όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν το κόστος της ασφάλισης δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα.
Είμαστε ανοιχτοί να συζητήσουμε με την Πολιτεία, την Εποπτική αρχή (Τράπεζα της Ελλάδος) και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την εξεύρεση λύσεων στο σημαντικό αυτό θέμα το οποίο επηρεάζει τους ασφαλισμένους.
Πώς διαμορφώνεται το ασφάλιστρο
Το ασφάλιστρο που πληρώνει ο καταναλωτής διαμορφώνεται από τους εξής παράγοντες κόστους:
Όπως προκύπτει από την αλυσίδα κόστους:
♦ Το συνολικό κόστος αποζημιώσεων υγείας που πληρώνουν οι ασφαλιστικές εταιρίες επηρεάζει καταλυτικά το ύψος του ασφαλίστρου.
Το κόστος αυτών των αποζημιώσεων διαμορφώνεται από τη συχνότητα, το είδος και τη σοβαρότητα των περιστατικών υγείας (π.χ. αύξηση ογκολογικών περιστατικών σε όλες πλέον τις ηλικίες), την εισαγωγή πιο σύγχρονων και πιο δαπανηρών μεθόδων διάγνωσης και θεραπείας (π.χ. χρήση ρομποτικής, ανοσοθεραπείες, PET scan) και φυσικά τον πληθωρισμό. Η ραγδαία αύξηση όλων των παραπάνω και κυρίως της συχνότητας, ειδικά στη μετά covid εποχή, έχει οδηγήσει σε εκτίναξη του συνολικού κόστους αποζημιώσεων υγείας. Από το 2022, με την έξοδο από την πανδημία, και μετά, πράγματι παρατηρείται σημαντική αύξηση 14%-14,6% στο καθαρό κόστος κάλυψης υγείας (Μελέτη ΙΟΒΕ, 2022 και 2023).
Αξίζει να επισημανθεί ότι οι νοσηλείες που παρέχουν οι ιδιωτικές κλινικές επιβαρύνονται με ΦΠΑ 24%. Ο φόρος αυτός αποτελεί σχεδόν το 1/5 του κόστους που πληρώνουν οι πολίτες σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο. Επιβαρύνει κάθε ιδιωτική πληρωμή προς τις ιδιωτικές κλινικές, αυξάνει ανάλογα τις αποζημιώσεις που πληρώνει κάθε ασφαλιστική εταιρία και επηρεάζει ευθέως το ύψος του ασφαλίστρου.
♦ Στο κόστος του ασφαλίστρου ενσωματώνονται τα έξοδα λειτουργίας της ασφαλιστικής επιχείρησης και οι αμοιβές των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών.
♦ Τέλος, το ασφάλιστρο, επιβαρύνεται από Φόρο Ασφαλίστρων, ύψους 15% για τους ενήλικες.
Ο κλάδος υγείας είναι ζημιογόνος για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις
♦ Όπως προκύπτει και από δημοσιευμένα από την Τράπεζα της Ελλάδος στοιχεία, ο κλάδος υγείας (Κλάδος 2. Ασθένειες των Ασφαλίσεων κατά Ζημιών) λειτουργεί με ζημιές (Δείκτης Ζημιών + Εξόδων 2020: 101,1%, 2021: 99,9%, 2022: 108,6%, 2023: 112,9%). Ο Δείκτης Ζημιών + Εξόδων (δηλαδή, αποζημιώσεις + έξοδα λειτουργίας εταιρίας+ αμοιβές διαμεσολαβητών / ασφάλιστρα) εκφράζει τη σχέση μεταξύ αφενός των αποζημιώσεων και του συνόλου των εξόδων και αμοιβών που καταβάλλονται και αφετέρου των ασφαλίστρων που εισπράττονται. Όταν υπερβαίνει το 100%, ο κλάδος λειτουργεί με ζημιά, καθώς το άθροισμα των αποζημιώσεων, εξόδων και αμοιβών ξεπερνά τα έσοδα.
♦ Οι ασφαλιστικές εταιρίες, βάσει του αυστηρού ευρωπαϊκού πλαισίου Φερεγγυότητα ΙΙ, οφείλουν να διασφαλίζουν επαρκή ασφάλιστρα για την κάλυψη των κινδύνων που αναλαμβάνουν ανά πάσα στιγμή και με πληρότητα. Προχωρούν σε απολύτως αναγκαίες αυξήσεις, ώστε να ανταποκρίνονται στις αυξανόμενες αποζημιώσεις υγείας και στα λοιπά έξοδα της ασφάλισης.
Δείκτης καταγραφής της συνολικής δαπάνης των νοσοκομειακών υπηρεσιών υγείας
♦ Η ΕΑΕΕ από το 2015, με στόχο τη διαφάνεια ως προς τις αιτίες που επιβάλλουν αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων, αναζητούσε έναν αντικειμενικό τρόπο καταγραφής της συνολικής δαπάνης για νοσοκομειακές υπηρεσίες υγείας των ιδιωτικά ασφαλισμένων, καθώς και της ετήσιας εξέλιξής της.
♦ Ο πρώτος φορέας, στον οποίο απευθύνθηκε ήταν η ΕΛΣΤΑΤ, η οποία όμως δεν ανταποκρίθηκε. Στη συνέχεια προσέγγισε άλλους έγκριτους φορείς, όπως Τράπεζα της Ελλάδος, Πανεπιστημιακά ιδρύματα και το ΙΟΒΕ, το οποίο τελικώς ανέλαβε το έργο ανάπτυξης ενός ειδικού για τις ασφαλίσεις υγείας Δείκτη.
♦ Ο Δείκτης του ΙΟΒΕ πλήρως τεχνοκρατικός και αξιόπιστος αναγνωρίστηκε από την Πολιτεία το 2022 με προεδρικό διάταγμα. Προκύπτει με βάση στοιχεία επαληθεύσιμα και διασταυρούμενα με τα Μητρώα Ασφαλισμένων και Αποζημιώσεων κάθε ασφαλιστικής εταιρίας και, ως εκ τούτου, αντικειμενικά.
Η ΕΑΕΕ θεωρεί την ύπαρξη του υπάρχοντος ειδικού Δείκτη απαραίτητη για την επίτευξη της διαφάνειας και υποστηρίζει ο υπολογισμός του να πραγματοποιείται είτε από την ΕΛΣΤΑΤ είτε από το ΙΟΒΕ.
Η ΕΑΕΕ και τα μέλη της παραμένουν στη διάθεση της Πολιτείας για να συζητήσουν κάθε πρόταση και να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας συνολικής στρατηγικής για την υγειονομική περίθαλψη και την ασφάλισή της.
Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων στην αλυσίδα του κόστους ασφάλισης.
Προτάσεις ΕΑΕΕ
Η ΕΑΕΕ έχει ήδη καταθέσει στις αρμόδιες αρχές συγκεκριμένες προτάσεις, όπως:
1. Ενίσχυση του ανταγωνισμού στον τομέα της υγείας μέσω απλοποίησης του πλαισίου για τη δημιουργία νέων ιδιωτικών νοσοκομείων και την ταχύτερη προσέλκυση επενδύσεων στον τομέα αυτό.
2. Γενίκευση της εφαρμογής των DRGs (Diagnosis-Related Groups) και στον ιδιωτικό τομέα, ανεξαρτήτως του ποιος πληρώνει (ΕΟΠΥΥ, ασφαλιστικές εταιρίες, ιδιώτης). Τα DRGs είναι διεθνώς εφαρμοζόμενα συστήματα ταξινόμησης και αποζημίωσης νοσηλειών. Κάθε νοσηλεία ταξινομείται με έναν κωδικό DRG, στον οποίο αντιστοιχεί μια τιμή που είναι το ποσό που πρέπει να πληρωθεί από τον ασθενή ή τον ασφαλιστικό φορέα του. Η υιοθέτηση τους θα βοηθήσει σημαντικά στη συγκράτηση των δαπανών υγείας και θα προωθήσει τη διαφάνεια.
3. Επανεξέταση του υψηλού συντελεστή ΦΠΑ 24% στις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας.
4. Επέκταση της απαλλαγής των ασφαλίστρων υγείας από το φόρο 15% σε όλες τις ηλικίες ή τουλάχιστον στις ηλικίες άνω των 65 ετών.
5. Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) μέσω συνεργασίας των ασφαλιστικών εταιριών με δημόσια νοσοκομεία προς όφελος των πολιτών, των ασφαλισμένων και των εσόδων του κράτους.
Έρχεται κυβερνητική παρέμβαση
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε σχετική ερώτηση προανήγγειλε την παρέμβαση της κυβέρνησης σημειώνοντας ότι: “Εδώ και κάποιους μήνες επεξεργάζεται ένα σχέδιο το αρμόδιο Υπουργείο. Όταν έχουμε κάτι, το οποίο μπορεί να ανακοινωθεί -και δεν θα αργήσουμε θεωρώ- θα έχουμε και σχετικές απαντήσεις από την Κυβέρνηση. Είναι δεδομένο, όμως, ότι υπάρχει συγκεκριμένο ζήτημα, το οποίο όλοι το εντοπίζουμε και πρέπει να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε”.